Mở rộng thị trường UAE, ngành hồ tiêu, gia vị hướng tới chế biến sâu
UAE không chỉ là thị trường tiêu thụ có nhu cầu nhập khẩu lớn mà còn là trung tâm thương mại, kết nối hàng hóa với nhiều quốc gia tại Trung Đông và các khu vực lân cận. CEPA mở thêm cơ hội cho hồ tiêu, gia vị Việt Nam tiếp cận thị trường này. Tuy nhiên, theo Chủ tịch Hiệp hội Hồ tiêu và Cây gia vị Việt Nam (VPSA) Hoàng Thị Liên, để biến ưu đãi thành giá trị xuất khẩu thực chất, doanh nghiệp cần kiểm soát chất lượng, tính toán chi phí tuân thủ và chuyển mạnh sang chế biến sâu, xây dựng thương hiệu.
UAE – thị trường xuất khẩu và cửa ngõ thương mại quốc tế
Không chỉ là điểm đến tiêu thụ hàng hóa, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) còn giữ vai trò trung tâm thương mại, logistics và trung chuyển hàng hóa của khu vực Trung Đông. Với ngành hồ tiêu và gia vị Việt Nam, thị trường này vì thế có ý nghĩa kép: vừa tạo đầu ra trực tiếp, vừa mở cánh cửa tiếp cận các nhà nhập khẩu, thương nhân và đối tác quốc tế.
Tại Tọa đàm “CEPA: Mở rộng thị phần hàng Việt tại UAE” do Báo Công Thương tổ chức ngày 16/11/2026, bà Hoàng Thị Liên, Chủ tịch VPSA, cho biết ngay cả trước khi Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện Việt Nam – UAE (CEPA) có hiệu lực, UAE đã là một trong những thị trường xuất khẩu quan trọng và tương đối ổn định của ngành hồ tiêu, gia vị Việt Nam.
Năm 2025, lượng hồ tiêu và gia vị xuất khẩu sang UAE đạt hơn 22.000 tấn, chiếm gần 10% tổng lượng xuất khẩu của ngành. Theo bà Liên, đây là kết quả đáng khích lệ, phản ánh vị trí của UAE trong cơ cấu thị trường xuất khẩu của ngành hàng.
Đáng chú ý, hàng hóa Việt Nam xuất khẩu sang UAE không chỉ phục vụ nhu cầu tiêu dùng nội địa. Thị trường này còn tập trung nhiều doanh nghiệp, nhà nhập khẩu và thương nhân đến từ Trung Đông, Nam Á, Đông Âu và nhiều khu vực khác. Thông qua các đối tác tại UAE, doanh nghiệp Việt Nam có thêm cơ hội mở rộng hoạt động kinh doanh sang những thị trường khác, kể cả các thị trường xa hơn như châu Âu và Hoa Kỳ.
“Đối với hồ tiêu và gia vị, đây là lợi thế cần được nhìn nhận đầy đủ trong chiến lược phát triển thị trường dài hạn”, bà Hoàng Thị Liên nhấn mạnh.
Trong bối cảnh đó, CEPA có hiệu lực tạo thêm điều kiện thuận lợi cho hoạt động thương mại song phương, giúp doanh nghiệp khai thác ưu đãi thuế quan, củng cố năng lực cạnh tranh và mở rộng mạng lưới khách hàng. Tuy nhiên, Chủ tịch VPSA cho rằng điều quan trọng không chỉ là nhận diện những lợi thế đã được xác lập trong Hiệp định, mà còn phải xác định cách thức khai thác hiệu quả.
Bởi ưu đãi thuế quan chỉ phát huy giá trị khi doanh nghiệp đáp ứng được các điều kiện về xuất xứ hàng hóa, tiêu chuẩn kỹ thuật, an toàn thực phẩm, kiểm dịch và những yêu cầu riêng của thị trường nhập khẩu.
Chất lượng, Halal và chi phí tuân thủ: Những điểm nghẽn cần tháo gỡ
Theo bà Hoàng Thị Liên, cũng như nhiều ngành nông sản khác, hồ tiêu và gia vị Việt Nam đang phải đáp ứng những yêu cầu ngày càng cao về chất lượng. Đặc thù phần lớn sản phẩm là gia vị khô tạo thuận lợi nhất định trong bảo quản và vận chuyển, nhưng điểm nghẽn lớn vẫn nằm ở khả năng kiểm soát chất lượng đồng bộ, xuyên suốt từ vùng nguyên liệu đến quá trình chế biến.
Muốn đáp ứng yêu cầu của thị trường, doanh nghiệp trước hết phải bảo đảm tính ổn định, đồng đều của sản phẩm. Việc kiểm soát tốt vùng nguyên liệu và quy trình sản xuất giúp hạn chế nguy cơ vi phạm các quy định về chất lượng, đặc biệt là dư lượng thuốc bảo vệ thực vật.
Tuy nhiên, để làm được điều này, doanh nghiệp phải đầu tư thêm nguồn lực cho quản lý vùng nguyên liệu, chế biến, kiểm định và giám sát chất lượng. Những khoản đầu tư này làm tăng chi phí sản xuất, kinh doanh, trong khi doanh nghiệp vẫn phải duy trì khả năng cạnh tranh về giá với sản phẩm từ nhiều quốc gia khác.
Một yêu cầu khác cần đặc biệt quan tâm là chứng nhận Halal. Chủ tịch VPSA lưu ý doanh nghiệp không thể mặc nhiên cho rằng chứng nhận được chấp nhận tại một thị trường sẽ phù hợp với yêu cầu của UAE. Việc xác định đúng tổ chức chứng nhận được phía UAE công nhận có ý nghĩa quan trọng, giúp doanh nghiệp tránh thực hiện thủ tục không phù hợp, phát sinh chi phí và mất thời gian.
Từ thực tế này, VPSA mong muốn các cơ quan quản lý, đặc biệt là Bộ Công Thương, tiếp tục cung cấp và phổ biến thông tin cụ thể về các tổ chức chứng nhận phù hợp với yêu cầu của UAE. Khi có thông tin đầy đủ, Hiệp hội sẽ chuyển tải đến doanh nghiệp hội viên, hỗ trợ lựa chọn đúng đơn vị chứng nhận và hạn chế nguy cơ phải thực hiện lại thủ tục.
Bên cạnh yêu cầu về tiêu chuẩn, chi phí tuân thủ cũng là yếu tố doanh nghiệp cần tính toán ngay từ đầu. Để đáp ứng điều kiện thị trường, doanh nghiệp phải đầu tư quản lý vùng nguyên liệu, kiểm soát chất lượng, kiểm định sản phẩm và chuẩn bị chứng từ chứng minh nguồn gốc hàng hóa. Nếu không nghiên cứu kỹ quy định, việc phải bổ sung hoặc thực hiện lại thủ tục có thể làm tăng chi phí, ảnh hưởng hiệu quả kinh doanh và khiến doanh nghiệp bỏ lỡ cơ hội từ CEPA.
Rủi ro giao dịch và vận chuyển cũng không thể xem nhẹ. Những biến động địa chính trị có thể khiến chi phí vận tải, bảo hiểm hàng hải và thời gian giao hàng gia tăng, kéo theo áp lực về vốn đối với doanh nghiệp xuất khẩu. Do đó, việc lựa chọn và xác minh đối tác nhập khẩu cần được thực hiện thận trọng. VPSA khuyến nghị các hội viên chủ động kiểm tra thông tin, năng lực và uy tín của đối tác trước khi tiến hành giao dịch.
Bà Liên cho rằng CEPA tạo ra hành lang thuận lợi hơn cho thương mại song phương, nhưng không thay thế trách nhiệm tự xây dựng phương án kinh doanh và quản trị rủi ro của doanh nghiệp. Muốn tận dụng được cơ hội, doanh nghiệp phải kết hợp lợi thế từ Hiệp định với sự chuẩn bị kỹ lưỡng về chất lượng, chứng từ, đối tác và phương thức giao hàng.
Chuyển từ xuất khẩu nguyên liệu sang chế biến sâu, xây dựng thương hiệu
Nếu kiểm soát chất lượng là điều kiện để hàng hóa tiếp cận thị trường thì chế biến sâu và xây dựng thương hiệu là hướng đi để ngành hồ tiêu, gia vị nâng cao giá trị xuất khẩu trong dài hạn.
Qua khảo sát tại các hệ thống siêu thị, bà Hoàng Thị Liên nhận thấy nhiều sản phẩm gia vị có nguồn gốc từ Việt Nam đã hiện diện trên thị trường UAE, từ hồ tiêu, quế, hồi đến ớt, gừng, nghệ. Điều đó cho thấy hàng hóa Việt Nam có cơ sở để mở rộng thị phần. Tuy nhiên, vấn đề không chỉ là đưa được nhiều nguyên liệu vào thị trường mà còn phải từng bước nâng cao giá trị sản phẩm.
Thay vì chủ yếu xuất khẩu gia vị ở dạng thô, doanh nghiệp có thể đầu tư phát triển các sản phẩm nghiền, rang xay, phối trộn hoặc chế biến thành những dạng sản phẩm phù hợp hơn với nhu cầu tiêu dùng. Đây là hướng đi giúp gia tăng giá trị xuất khẩu, đồng thời tạo điều kiện xây dựng và nâng cao nhận diện thương hiệu Việt Nam tại thị trường quốc tế.
Theo Chủ tịch VPSA, Việt Nam hiện có lợi thế về nguồn cung nguyên liệu, năng lực chế biến và đội ngũ doanh nghiệp xuất khẩu. Đây là những điều kiện thuận lợi để ngành hàng phát triển các dòng sản phẩm chế biến sâu. Tuy nhiên, doanh nghiệp cần có chiến lược đầu tư phù hợp, xác định sản phẩm có tiềm năng, phân khúc cần ưu tiên và cách thức xây dựng thương hiệu có chỗ đứng trên thị trường.
Cùng với đó, doanh nghiệp cần xác định rõ phân khúc và nhu cầu thực tế của nhà nhập khẩu. Hàng hóa đưa vào UAE có thể được tiêu thụ tại chỗ, tiếp tục chế biến hoặc tái xuất sang thị trường khác. Mỗi phân khúc có những yêu cầu riêng về chất lượng, quy cách sản phẩm và điều kiện thương mại. Vì vậy, doanh nghiệp cần làm việc trực tiếp với nhà nhập khẩu để hiểu rõ mục đích sử dụng và thị trường tiêu thụ cuối cùng, từ đó lựa chọn phương án sản xuất, kiểm định và cung ứng phù hợp.
Trách nhiệm của nhà xuất khẩu cũng không kết thúc khi hàng hóa được giao đến thị trường nhập khẩu. Nếu phát sinh vấn đề liên quan đến chất lượng hoặc các cam kết thương mại, doanh nghiệp vẫn cần phối hợp với đối tác để xử lý. Việc duy trì trách nhiệm sau bán hàng là yếu tố quan trọng để xây dựng quan hệ hợp tác lâu dài và củng cố uy tín của hàng Việt.
Để hỗ trợ doanh nghiệp khai thác tốt hơn thị trường UAE, bà Liên đề nghị Bộ Công Thương và hệ thống Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài tiếp tục tăng cường phổ biến thông tin về thị trường, nhất là yêu cầu kỹ thuật, chứng nhận Halal và các quy định liên quan trực tiếp đến hoạt động xuất khẩu. Thông tin cần được cập nhật trên các kênh chính thức, dễ tiếp cận để doanh nghiệp chủ động tra cứu và thực hiện.
VPSA cũng mong muốn tăng cường các chương trình tập huấn chuyên sâu, giúp doanh nghiệp hiểu rõ hơn về thị trường và điều kiện cần đáp ứng khi tận dụng CEPA. Đồng thời, các cơ chế hợp tác song phương giữa Việt Nam và UAE, trong đó có cơ chế Ủy ban hỗn hợp, cần được phát huy hiệu quả để tiếp nhận phản ánh, khó khăn từ cộng đồng doanh nghiệp, đánh giá quá trình thực thi cam kết và kịp thời tháo gỡ những vướng mắc phát sinh.
Theo bà Hoàng Thị Liên, doanh nghiệp hồ tiêu và gia vị Việt Nam đã có nền tảng về năng lực sản xuất, nguồn cung và kinh nghiệm xuất khẩu. Điều cần làm trong thời gian tới là tận dụng tốt hơn những điều kiện thuận lợi từ CEPA, đồng thời đầu tư bài bản vào chất lượng, chế biến sâu và thương hiệu. Đây không chỉ là giải pháp mở rộng thị phần tại UAE mà còn là hướng đi để ngành hồ tiêu, gia vị nâng cao giá trị, phát triển bền vững và tham gia sâu hơn vào mạng lưới thương mại quốc tế.