Mô hình kinh tế tuần hoàn trong lúa gạo: Từ cánh đồng hữu cơ đến xuất khẩu "gỗ trấu"

Trong bối cảnh nông nghiệp Việt Nam đang nỗ lực chuyển đổi sang mô hình tăng trưởng xanh, Lễ ký kết hợp tác chiến lược giữa Tập đoàn Nông nghiệp Sạch Hữu cơ Toàn Cầu (Toàn Cầu), Công ty Cổ phần Thương mại Năng lượng Xanh (Năng Lượng Xanh) và Công ty TNHH SX TM Nông sản Thực phẩm Trí Việt (Trí Việt) được xem là một bước đi điển hình cho xu hướng này. Sự kiện không chỉ công bố con số 3 triệu tấn gạo/năm mà còn giới thiệu một quy trình khép kín từ "hạt gạo sạch" đến "vỏ trấu xanh".

Kiến tạo vùng nguyên liệu "Sạch" và "Minh bạch"

Điểm nghẽn lớn nhất của nông sản Việt khi ra biển lớn thường nằm ở dư lượng hóa chất và khả năng truy xuất nguồn gốc. Giải quyết bài toán này, Tập đoàn Toàn Cầu – đơn vị chịu trách nhiệm vùng trồng – đã xác định vai trò "nền tảng" của mình là phát triển nông nghiệp theo hướng hữu cơ. Theo đó, quy trình canh tác được kiểm soát nghiêm ngặt từ khâu chọn giống, sử dụng phân bón cho đến khi thu hoạch.

Đặc biệt, toàn bộ vùng nguyên liệu tham gia vào chuỗi liên kết này đều được cấp mã số truy xuất nguồn gốc, đảm bảo sự minh bạch tuyệt đối phục vụ cho thị trường xuất khẩu. Đại diện Toàn Cầu khẳng định doanh nghiệp kiên định với mục tiêu giảm thiểu hóa chất, kiểm soát dư lượng theo các tiêu chuẩn quốc tế khắt khe, nhằm kiến tạo giá trị bền vững và đảm bảo an toàn cho người tiêu dùng. Các dòng sản phẩm chủ lực trong hợp đồng như ST25, Japonica hay ĐT8 đều được áp dụng quy trình xay xát kỹ, đánh bóng 2 lần và tách màu để loại bỏ hạt hư hỏng, đảm bảo tiêu chuẩn cao nhất về cảm quan và an toàn thực phẩm.

Bà Nguyễn Việt Chinh, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Toàn Cầu cho biết, sản lượng cam kết 3 triệu tấn/năm tương đương khoảng 50% quy mô của Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp mà Chính phủ đang triển khai tại Đồng bằng sông Cửu Long.

Điều này cho thấy sự tham gia tích cực của khối doanh nghiệp tư nhân trong việc hiện thực hóa các cam kết của Việt Nam về giảm phát thải khí nhà kính (Net Zero) trong nông nghiệp. Việc áp dụng quy trình canh tác tiên tiến, quản lý nước và phân bón hiệu quả không chỉ giúp giảm phát thải khí mê-tan mà còn giúp cây lúa thích ứng tốt hơn với điều kiện biến đổi khí hậu đang diễn biến phức tạp.

Kinh tế tuần hoàn: Biến "Rác" thành "Vàng"

Điểm nhấn tạo nên sự khác biệt của liên minh này chính là mô hình kinh tế tuần hoàn. Thay vì chỉ tập trung khai thác hạt gạo, Công ty Năng Lượng Xanh đã tối ưu hóa chuỗi giá trị bằng cách bao tiêu cả phụ phẩm sau chế biến.

Cụ thể, lượng trấu khổng lồ từ quá trình xay xát 3 triệu tấn lúa – vốn thường bị xem là rác thải hoặc đốt bỏ gây ô nhiễm – nay được thu gom và tái chế. Năng Lượng Xanh sử dụng công nghệ để nén trấu sạch thành "gỗ trấu". Đây là loại vật liệu mới có khả năng chống cháy, chống thấm, được sử dụng làm vật liệu xây dựng cho nhà bè, công trình dân sinh hoặc xuất khẩu. Bên cạnh đó, cám hữu cơ cũng được tận dụng làm nguồn nguyên liệu thức ăn chăn nuôi chất lượng cao. Mô hình này mang lại lợi ích kép: Vừa giải quyết vấn đề ô nhiễm môi trường do đốt rơm rạ, vỏ trấu, vừa gia tăng đáng kể giá trị kinh tế trên cùng một diện tích canh tác.

Tính bền vững của dự án còn thể hiện ở cam kết xã hội đối với người nông dân. Thông qua mô hình liên kết chặt chẽ, doanh nghiệp thực hiện bao tiêu đầu ra với mức giá ổn định, giúp bà con nông dân thoát khỏi cảnh "được mùa mất giá". Không chỉ vậy, nông dân tham gia chuỗi liên kết còn được hỗ trợ kỹ thuật canh tác tiên tiến. Sự đồng hành này giúp họ yên tâm sản xuất, từ đó nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống lâu dài.

Ông Trần Văn Cảnh, Chủ tịch HĐQT Năng Lượng Xanh nhấn mạnh: "Để chuyển mình từ quốc gia xuất khẩu lớn sang quốc gia xuất khẩu chất lượng cao, cần sự liên kết hữu cơ giữa vùng nguyên liệu, chế biến và phân phối". Sự hợp tác giữa Toàn Cầu, Năng Lượng Xanh và Trí Việt chính là lời giải thực tiễn cho bài toán phát triển nông nghiệp xanh, bền vững mà ngành lúa gạo Việt Nam đang hướng tới.