Mô hình đầu tiên của miền Bắc

Cách đây 50 năm, Hải Phòng đi đầu mở lớp bóng đá tập trung mang tên đội tuyển bóng đá trẻ thành phố và đó là mô hình đầu tiên của miền Bắc XHCN, đào tạo nên nhiều cầu thủ “danh bất hư truyền”.

Chỉ có một HLV
Vào thời điểm mà lớp cầu thủ của 3 đội hạng A là Cảng, Công an và Xi măng Hải Phòng ngày một “già đi”, thiếu cầu thủ thay thế, ngành TDTT Hải Phòng lên kế hoạch thành lập đội tuyển trẻ thành phố để sớm bổ sung cầu thủ cho tăng cường sức mạnh 3 đội bóng. Năm 1961, đội tuyển bóng đá trẻ đầu tiên được thành lập gồm 25 cầu thủ tuổi 18-19 được tuyển chọn từ các lớp bóng đá nghiệp dư trong thành phố.
Đội tuyển trẻ do HLV Nguyễn Mạnh Thường huấn luyện. Thầy Thường là cựu cầu thủ của đội Công an Hải Phòng, là VĐV đoạt giải nhất chạy 100m nam miền Bắc thời đó. Năm 1960, khi hết “nghiệp quần đùi áo số”, Nguyễn Mạnh Thường được cử đi học lớp HLV bóng đá do chuyên gia nước ngoài giảng dạy. Năm 1961, sau 1 năm học tập, ông trở về thành phố, một mình huấn luyện đội tuyển trẻ.
Đội tuyển trẻ ăn, ở tập trung tại Sở TDTT và tập luyện trên sân Lạch Tray. Các cầu thủ không chỉ học bóng đá mà được đào tạo toàn diện về nhân cách, đạo đức của một cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp. Toàn đội là một khối thống nhất, ngoài tập luyện tất cả cùng tham gia lao động cộng sản như đào đất, đắp đê trong các chương trình do thành phố phát động.
Thời điểm đó, thành phố còn nhiều khó khăn nhưng đội tuyển vẫn được hưởng chế độ ưu tiên, nhất là giày và quần áo tập luyện. Thầy Thường tâm sự: Năm nay tôi 77 tuổi nhưng vẫn nhớ mỗi năm các cầu thủ đội tuyển trẻ được cấp 2 đôi giày, mà thời đó giày bóng đá khó mua lắm. Điều đó cho  thấy sự quan tâm của thành phố lớn như thế nào”.
Được đào tạo bài bản, được giáo dục nhân cách, các cầu thủ tuyển trẻ thành phố trưởng thành nhanh chóng và năm 1963 được chuyển giao cho 3 đội bóng hạng A. Họ sớm thể hiện mình, trở thành trụ cột của các đội  bóng đá Cảng, Xi măng, Công an trong đó có những tên tuổi lừng danh như Đặng Ngọc Việt, Phạm Văn Đào, Trần Văn Phúc, Nguyễn Kim, Từ, Mai, Trương... Một nửa cầu thủ trong số họ được gọi vào đội tuyển Hải Phòng, Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, Bộ Giao thông Vận tải, đội tuyển miền Duyên hải, đặc biệt chiếm một nửa đội hình đội tuyển thanh niên Việt Nam dự giải bóng đá thanh niên 12 nước XHCN tổ chức tại Triều Tiên.

Dấu ấn một thời sôi nổi
Gặp lại lớp cầu thủ đội tuyển trẻ đầu tiên của thành phố ai cũng hồ hởi, sẵn sàng kể về một thời hào hùng. Danh thủ Đặng Ngọc Việt cho biết: “Đội bóng Công an Hải Phòng 2 lần vô địch, Cảng Hải Phòng đoạt Huy chương đồng toàn quốc cũng nhờ cầu thủ từ tuyển trẻ khóa 1. Sau khóa 1 của chúng tôi, các khóa tiếp theo đều cống hiến cho quốc gia những tài năng cả trong lẫn ngoài sân cỏ, như HLV trưởng đội tuyển quốc gia Trần Bình Sự, Ủy viên Hội đồng trọng tài quốc gia Phạm Văn Quang, Phó chủ tịch Hội đồng HLV quốc gia Trần Văn Phúc.... Hải Phòng tự hào về mô hình đội tuyển trẻ của mình và đó là mô hình để các địa phương khác học tập”.
Các cầu thủ trưởng thành từ đội tuyển trẻ thành phố ghi dấu ấn lớn trong nền bóng đá nước nhà. Đầu năm 1963, đội tuyển bóng đá Hải Phòng được thành lập để thi đấu đối ngoại, nòng cốt của đội phần lớn là các cầu thủ trưởng thành từ đội tuyển trẻ khóa 1. Trận đấu đầu tiên, tuyển Hải Phòng gặp đội Thượng Hải (Trung Quốc). Đây là đội bóng mạnh, trước khi gặp đội Hải Phòng họ đã thắng tuyển Hà Nội và Thể Công, nhưng tới sân Lạch Tray, họ thua 3 bàn. Cả 3 bàn thắng do tiền đạo Đặng Ngọc Việt ghi.
Tiền đạo Đặng Ngọc Việt là ngôi sao sáng của khóa 1. Vào đội tuyển quốc gia, Đặng Ngọc Việt là chủ lực của hàng công. Bàn thắng duy nhất mà cầu thủ này ghi vào lưới đội tuyển Cuba, giúp tuyển Việt Nam chiến thắng đưa Ngọc Việt trở thành VĐV xuất sắc toàn quốc. Đó là phần thưởng rất lớn cho sự nghiệp của một cầu thủ. Ông Việt giãi bày: “Khi là VĐV đội tuyển quốc gia, trước ngày bước vào tập luyện để đi thi đấu quốc tế, tất cả các VĐV phải học chính trị vài ngày. Không ai kêu ca, phàn nàn, không  khóc vì khổ. Chúng tôi đáp ứng được yêu cầu cũng là nhờ được học tập ở đội tuyển trẻ thành phố thi đấu vì màu cờ sắc áo, không được bán - mua”.
50 năm trôi qua, hình ảnh đội tuyển trẻ Hải Phòng, mô hình đào tạo bóng đá trẻ đầu tiên của cả nước vẫn vẹn nguyên. Người HLV đầu tiên một mình huấn luyện đội - HLV Nguyễn Mạnh Thường hiện sống ở Canađa sẽ mãi mãi tự hào về những “sản phẩm” đầu tay của mình. Dẫu hôm nay, Hải Phòng có Trung tâm bóng đá, phương pháp và cách đào tạo khác trước, thì mô hình đội tuyển trẻ đầu tiên này của thành phố Hoa phượng đỏ vẫn còn nhiều giá trị để học tập, nhất là ý nghĩa giáo dục của nó.

Đỗ Hân