Mô hình chính quyền đô thị: Chậm mà chắc

(PLVN) - Trong câu chuyện với PLVN bên thềm Xuân Tân Sửu, PGS.TS Lê Minh Thông (Trợ lý Chủ tịch Quốc hội), rất kỳ vọng mô hình chính quyền đô thị được triển khai ở TP.Hồ Chí Minh năm 2021. Vì tin đó sẽ là đòn bẩy giúp thành phố một thời nức tiếng với mỹ danh “Hòn ngọc Viễn Đông” tiếp tục tiến chắc về phía trước, trong vai trò đầu tàu kinh tế. 
TS Lê Minh Thông
 TS Lê Minh Thông

Vượt “rào cản” nhận thức

Theo TS.Lê Minh Thông, trong hai nhiệm kỳ gần đây, Đảng xác định đột phá thể chế là đột phá chiến lược để phát triển đất nước. Điều này được cụ thể hóa trong Hiến pháp 2013. Là một trong những người từng “chắp bút” bản Dự thảo Hiến pháp, ông Thông cho biết, chương về  “Chính quyền địa phương” là một trong những chương phức tạp nhất, và cũng là chương hoàn thiện cuối cùng. Vì xung quanh mô hình chính quyền địa phương, lúc bấy giờ còn nhiều ý kiến khác nhau.

Có người hỏi tôi “Phải chăng sự ra đời mô hình chính quyền đô thị ở nước ta chậm?”. Nhưng tôi cho rằng, sự chậm trễ này là cần thiết, hợp lý bởi thay đổi nhận thức không phải ngày một ngày hai…”, PGS.TS.Lê Minh Thông - Trợ lý Chủ tịch Quốc hội.

Trước đó, mặc dù Nghị quyết của Đại hội Đảng đã nói phải đa dạng hóa mô hình chính quyền địa phương, tức là phải tổ chức mô hình chính quyền địa phương đáp ứng được yêu cầu phát triển kinh tế xã hội của đô thị, nông thôn, hải đảo... Nhưng trong nhận thức pháp lý, lâu nay, chúng ta vẫn “mặc định” chính quyền địa phương bao giờ cũng phải gồm 2 bộ phận: HĐND và UBND. Vì thế, qua nhiều lần thảo luận đã đưa ra một phạm trù mới đó là phạm trù: Cấp chính quyền. 

Theo đó, Hiến pháp 2013 không còn định nghĩa “Chính quyền địa phương” mà chỉ  “Cấp chính quyền địa phương”. Điều đó hàm chứa ý nghĩa rằng, chính quyền phải hiện hữu ở mọi nơi, nơi nào có người dân sinh sống trên lãnh thổ Việt Nam thì nơi đó có chính quyền. Chính quyền là hiện thân của quyền lực ở nơi cần có quản trị quốc gia chứ không phải nhất nhất bao gồm hai bộ phận HĐND và UBND.

Đặc biệt, Quốc hội Khóa XIV đã thông qua 3 nghị quyết rất quan trọng về thí điểm mô hình chính quyền đô thị TP Hà Nội, thí điểm mô hình chính quyền đô thị Đà Nẵng và tổ chức chính quyền đô thị tại TP Hồ Chí Minh, với quyết tâm chính trị là tổ chức mô hình chính quyền địa phương đúng với tinh thần Hiến pháp 2013.

Trao đổi với PLVN, TS.Lê Minh Thông cho biết, để có được kết quả trên, một trong những “rào cản” lớn phải vượt qua là nhận thức. Bởi có người từng hỏi ông: “Phải chăng sự ra đời mô hình chính quyền đô thị ở nước ta chậm?” Chuyên gia lập pháp này khẳng định, sự chậm trễ này là cần thiết, hợp lý bởi thay đổi nhận thức không phải ngày một ngày hai, và nếu không có sự thay đổi nhận thức thì khó đạt được sự đồng thuận cao sau đó.

 

Hai giá trị, ba lợi ích 

Với những giá trí cốt lõi, mô hình chính quyền đô thị được người dân cả nước trong đó có cử tri TP.Hồ Chí Minh đặc biệt quan tâm, kỳ vọng sẽ là động lực cho sự nghiệp phát triển của thành phố đầu tàu kinh tế sau này. 

Theo TS.Lê Minh Thông, mô hình này mang hai giá trị cốt lõi đã được thực tiễn chứng minh đó là: Sự quản trị tập trung thống nhất, không cắt khúc; một chính quyền  đồng bộ, nhanh, tiết kiệm. Và thứ hai là quyền tự chủ. 

Muốn làm được điều này phải trao quyền tự chủ cho các đô thị; phải phân quyền, phân cấp mạnh để chủ động, tự chịu trách nhiệm. Hai giá trị mang tính phổ quát của chính quyền đô thị mà Việt Nam cần phải tuân theo.

Bên cạnh đó, khi triển khai mô hình Chính quyền đô thị sẽ có ba lợi ích lớn.

Đầu tiên, là đáp ứng được đặc điểm đô thị, đáp ứng được nhu cầu quản lý thống nhất. Thống nhất về xây dựng hạ tầng kỹ thuật, đáp ứng được nhu cầu tự chủ của người dân. Lợi ích tiếp theo là Nhà nước sẽ không can thiệp sâu nên người dân ở đô thị cảm nhận tự do hơn người ở nông thôn. Công việc mở hơn. Con người không bị áp chế bởi cộng đồng. 

Lợi ích cuối cùng là bộ máy gọn, ít tầng lớp dẫn đến chi phí ít. Nhưng hiệu quả tăng lên vì chúng ta bố trí người đúng việc và chuyên môn hóa cao hơn về nghiệp vụ. Công tác đầu tư cũng sẽ tập trung, dứt điểm nên không manh mún và sẽ tiết kiệm. 

Đặc biệt quan trọng, mô hình này sẽ khiến cho bộ máy hành động, ít hội họp, ít bàn thảo. Hành động theo hướng chỉ đạo thống nhất. Một bộ máy hành động là điều kiện tiên quyết đem lại hiệu quả. Một bộ máy hành động là bộ máy nói ít, làm nhiều.

“Nhưng để thành công và hiệu quả trên thực tế, trong quá trình triển khai mô hình chính quyền đô thị, sẽ có 3 thách thức lớn mà chúng ta phải vượt qua”, TS.Lê Minh Thông lưu ý. 

Cụ thể, các cấp các ngành phải vượt qua được tư duy quản lý hiện tại, phải vượt qua chính mình, vượt qua tư duy cấp trên cấp dưới. “Người thủ trưởng phải tin ở cấp dưới và phải kiểm soát chặt chẽ, xử lý kịp thời các vấn đề của cấp dưới đề ra”, ông Thông phân tích thêm. 

Thách thức lớn thứ hai là đòi hỏi về chất lượng đội ngũ cán bộ mới. Đó phải là những người có phẩm chất đạo đức, chính trị đảm bảo để trao quyền. Họ phải thực sự vì dân, vì nước, vì lợi ích chung. Vấn đề cuối cần lưu ý là phải thay đổi tư duy đầu tư. Phải huy động nguồn lực xã hội để phát triển chứ Nhà nước không thể đầu tư dàn trải. Trong trường hợp này, Nhà nước là người “cầm lái”, kiến tạo và chỉ đầu tư những thứ mà tư nhân không làm được hoặc không đầu tư.

“Mô hình chính quyền đô thị ở Việt Nam mới chỉ là bước khởi đầu, sẽ còn  nhiều việc phải hoàn thiện. Về thể chế, có thể trong tương lại phải xây dựng một luật riêng về chính quyền đô thị để đảm bảo tính thống nhất chung trong áp dụng nhưng vẫn hình thành một “mảnh đất” riêng để từng địa phương áp dụng cho phù hợp, phát huy sự chủ động, sáng tạo và hiệu quả”, TS.Lê Minh Thông chia sẻ.

Tin cùng chuyên mục

Thứ trưởng Nguyễn Thanh Lâm cho biết sẽ trình cấp có thẩm quyền sửa đổi Luật Báo chí. (Ảnh: Hạnh Lê)

Sẽ trình cấp có thẩm quyền sửa đổi Luật Báo chí

(PLVN) - Tại Hội thảo “Kinh tế báo chí truyền thông Việt Nam trong bối cảnh phát triển kinh tế số” mới đây, Thứ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông Nguyễn Thanh Lâm cho biết, Bộ sẽ trình cấp có thẩm quyền sửa đổi Luật Báo chí, trong đó đưa vào một số thể chế về mô hình, quy mô, vị trí pháp lý của cơ quan báo chí trong bối cảnh công nghệ biến động, các mô hình kinh doanh biến động.

Đọc thêm

Thủ tướng Phạm Minh Chính: Tập trung hoàn thiện thể chế, phát triển Tòa án điện tử

Thủ tướng Phạm Minh Chính: Tập trung hoàn thiện thể chế, phát triển Tòa án điện tử
(PLVN) - Tham dự và phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị giới thiệu mô hình chuyển đổi số thành công cấp bộ, ngành do Ủy Ban Quốc gia về chuyển đổi số phối hợp với TAND tối cao tổ chức, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính nhấn mạnh cần tập trung hoàn thiện thể chế, cơ chế chính sách để đẩy mạnh chuyển đổi số trong ngành TAND, phát triển Tòa án điện tử.

Quy trình xem xét, thi hành kỷ luật đối với tổ chức Đảng, đảng viên thuộc thẩm quyền của Trung ương Đảng, Bộ Chính trị, Ban Bí thư

Quy trình xem xét, thi hành kỷ luật đối với tổ chức Đảng, đảng viên thuộc thẩm quyền của Trung ương Đảng, Bộ Chính trị, Ban Bí thư
Thay mặt Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư Lương Cường vừa ký quyết định số 165-QĐ/TW ngày 6/6/2024 của Bộ Chính trị ban hành Quy trình xem xét, thi hành kỷ luật đối với tổ chức Đảng, đảng viên thuộc thẩm quyền của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ Chính trị, Ban Bí thư.

Các DNNN '5 tiên phong' để trở thành những đầu tàu lớn, vươn tầm quốc tế

Các DNNN '5 tiên phong' để trở thành những đầu tàu lớn, vươn tầm quốc tế
Thủ tướng Phạm Minh Chính đề nghị các doanh nghiệp Nhà nước thực hiện tốt “5 tiên phong” và các bộ, ngành quan tâm, đồng hành cùng doanh nghiệp một cách thực chất để “mỗi bộ, ngành có một Viettel, mỗi tỉnh, thành có một Becamex”. Các doanh nghiệp Nhà nước trở thành những đầu tàu lớn ngang tầm khu vực và thế giới, vươn lên khẳng định uy tín, thương hiệu doanh nghiệp quốc gia, dân tộc trên trường quốc tế.

Hướng tới Kỷ niệm 100 năm báo chí cách mạng Việt Nam: Bài 3 - Linh hồn của báo chí cách mạng Việt Nam

Bác Hồ với các nhà báo năm 1960. (Nguồn: Ảnh tư liệu)
(PLVN) - Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh từng khẳng định: “Nói đến báo chí trước hết là nói đến cán bộ báo chí”, họ là người cán bộ cách mạng, biết đặt quyền lợi của dân tộc, của Nhân dân lên trên hết. Gần 100 năm qua, các thế hệ những người làm báo luôn xứng đáng là những người chiến sĩ tiên phong trên mặt trận tư tưởng - văn hóa, đóng góp quan trọng vào sự nghiệp cách mạng của Đảng và Nhân dân ta.

TP Hồ Chí Minh chuẩn bị tốt cho Đại hội Đại biểu Đảng bộ lần thứ XII

Hội nghị lần thứ 31 Ban Chấp hành Đảng bộ Thành phố Hồ Chí Minh khóa XI (mở rộng) được tổ chức từ ngày 13 đến ngày 14/6.
(PLVN) - Ban Tuyên giáo Thành ủy TP Hồ Chí Minh vừa có thông báo về kết quả Hội nghị lần thứ 31 Ban Chấp hành Đảng bộ Thành phố khóa XI (mở rộng) được tổ chức từ ngày 13 đến ngày 14/6, trong đó nhấn mạnh về những thành tựu kinh tế, xã hội và công tác chuẩn bị cho Đại hội Đại biểu Đảng bộ Thành phố lần thứ XII...

Ủy ban Kiểm tra Trung ương Cảnh cáo Ban cán sự đảng UBND tỉnh Ninh Thuận nhiệm kỳ 2016 - 2021

Từ ngày 12 đến ngày 14 / 6 /202 4, tại Hà Nội, Ủy ban Kiểm tra Trung ương đã họp Kỳ thứ 42.
(PLVN) -  Từ ngày 12 đến ngày 14 / 6 /202 4, tại Hà Nội, Ủy ban Kiểm tra Trung ương đã họp Kỳ thứ 42. Đồng chí Trần Cẩm Tú, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương chủ trì Kỳ họp. Tại Kỳ họp này, Ủy ban Kiểm tra (UBKT) Trung ương đã xem xét, kết luận một số nội dung, trong đó có những sai phạm của  Ban cán sự đảng Ủy ban nhân dân tỉnh Ninh Thuận nhiệm kỳ 2016 - 2021.

Hướng tới Kỷ niệm 100 năm Báo chí cách mạng Việt Nam: Bài 2 - Thư ký thời đại trung thành trong dặm dài lịch sử

Bác Hồ và các nhà báo tại Đại hội lần thứ II Hội Nhà báo Việt Nam, ngày 16/4/1959. (Ảnh Tư liệu)
(PLVN) - Sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam đầu năm 1930 là bước ngoặt có ý nghĩa lịch sử trong sự phát triển của cách mạng Việt Nam nói chung, báo chí cách mạng Việt Nam nói riêng. Từ đây, dưới sự lãnh đạo của Đảng, báo chí cách mạng Việt Nam đã chung sức, đồng lòng, lấy “ngòi bút là vũ khí sắc bén”, đóng góp vào sự nghiệp cách mạng lớn lao của dân tộc.

Hiệu quả phong trào “Cựu chiến binh giúp nhau giảm nghèo, làm kinh tế giỏi”

Ông Phạm Tất Thắng, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Dân vận Trung ương chủ trì Hội nghị. (Ảnh: Lam Hạnh)
(PLVN) - Những năm qua, Hội Cựu chiến binh Việt Nam (CCB) luôn thực hiện hiệu quả các phong trào thi đua (PTTĐ), phát triển CCB gương mẫu gắn với phong trào “CCB giúp nhau giảm nghèo, làm kinh tế giỏi”. Để đạt được kết quả đó, Trung ương Hội đã có nhiều cách làm sáng tạo, hiệu quả trong kiểm tra, giám sát công tác thi đua, khen thưởng.

Chủ tịch nước Tô Lâm gặp mặt người có uy tín tiêu biểu trong đồng bào dân tộc

Chủ tịch nước Tô Lâm với các đại biểu - Ảnh: TTXVN
Chiều 14/6, tại Phủ Chủ tịch, Chủ tịch nước Tô Lâm đã gặp mặt trên 100 người có uy tín tiêu biểu trong đồng bào dân tộc ở khu vực biên giới, biển, đảo đang tham dự chương trình “Điểm tựa của bản làng” lần thứ hai do Bộ Biên tập Tạp chí Cộng sản, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng tổ chức tại Hà Nội.

Đa dạng hóa nguồn thu cho báo chí

 Kinh tế báo chí là một động lực quan trọng để phát triển báo chí - truyền thông trong thời đại kinh tế số. (Các đại biểu tham dự Hội thảo - Ảnh: Lan Phương)
(PLVN) - Nhà báo Lê Quốc Minh, Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam đã nêu vấn đề trên khi tham dự Hội thảo “Kinh tế báo chí truyền thông Việt Nam trong bối cảnh phát triển kinh tế số”, diễn ra ngày 14/6.

Thủ tướng Phạm Minh Chính: 500 ngày thi đua để hoàn thành 3.000 km cao tốc trong năm 2025

Thủ tướng phát biểu kết luận phiên họp thứ 12 của Ban Chỉ đạo Nhà nước các công trình, dự án quan trọng quốc gia, trọng điểm ngành giao thông vận tải - Ảnh: VGP/Nhật Bắc
Đến nay, cả nước đã có 2.001 km đường bộ cao tốc, Thủ tướng Phạm Minh Chính yêu cầu phát động phong trào thi đua 500 ngày để hoàn thành 3.000 km cao tốc trước ngày 31/12/2025; đồng thời chỉ rõ 6 nhóm nhiệm vụ, giải pháp để xử lý, giải quyết các vấn đề khó khăn, vướng mắc, tiếp tục thúc đẩy các dự án hạ tầng giao thông chiến lược, trọng điểm.

Hướng tới Kỷ niệm 100 năm Báo chí Cách mạng Việt Nam: Bài 1 - Cách mạng từ khởi nguồn báo chí

Hướng tới Kỷ niệm 100 năm Báo chí Cách mạng Việt Nam: Bài 1 - Cách mạng từ khởi nguồn báo chí
(PLVN) - Sau gần một thế kỷ, báo chí cách mạng Việt Nam đã chứng minh những đóng góp quan trọng, to lớn, sứ mệnh cao cả của mình trong công cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc, thống nhất đất nước, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa. Ngay từ khi mới ra đời, những trang báo chí cách mạng đã chứa đựng trong đó con đường, lý tưởng và tinh thần cách mạng sâu sắc.

Bộ trưởng Bộ Quốc phòng gửi thư khen cán bộ, chiến sĩ Bộ đội Biên phòng

Bộ trưởng Bộ Quốc phòng gửi thư khen cán bộ, chiến sĩ Bộ đội Biên phòng
(PLVN) - Đại tướng Phan Văn Giang, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó bí thư Quân ủy Trung ương, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng đã gửi thư khen cán bộ, chiến sĩ, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân và viên chức quốc phòng, người lao động trong lực lượng Bộ đội Biên phòng (BĐBP) vì đã xác lập, đấu tranh thành công nhiều chuyên án lớn về phòng, chống tội phạm trong thời gian qua.

Đưa quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam – Hoa Kỳ đi vào chiều sâu, hiệu quả, thực chất

Chủ tịch nước Tô Lâm tiếp Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Hoa Kỳ tại Việt Nam Marc E. Knapper. Ảnh: TTXVN
(PLVN) - Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định Việt Nam luôn coi Hoa Kỳ là đối tác có tầm quan trọng chiến lược và sẵn sàng phối hợp cùng Hoa Kỳ tiếp tục đưa quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện giữa hai nước đi vào chiều sâu, hiệu quả, thực chất trên cơ sở tôn trọng độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ, thể chế chính trị của nhau, mang lại lợi ích thiết thực cho nhân dân hai nước và đóng góp cho hoà bình, ổn định, hợp tác, phát triển ở khu vực và thế giới.