Mở cơ chế hợp tác thường xuyên cho kinh tế biển

Tham dự lễ ra mắt có ông Phùng Đức Tiến, Chủ tịch Hội Thủy sản Việt Nam; đại diện Cục Thủy sản và Kiểm ngư, Viện Khoa học Thủy sản Việt Nam; đại diện các địa phương, hiệp hội, trường đại học, doanh nghiệp, tổ chức quốc tế và các chuyên gia. Về phía Trường Đại học Nha Trang có TS Quách Hoài Nam, Hiệu trưởng, cùng các thành viên Ban Giám hiệu và đại diện các đơn vị của nhà trường. Sự kiện có gần 250 đại biểu tham dự.

MEF được tổ chức theo mô hình hợp tác mở, thường xuyên, kết nối nhu cầu của địa phương, doanh nghiệp với năng lực nghiên cứu, đào tạo, tư vấn và chuyển giao công nghệ. Những đề xuất cụ thể của Lâm Đồng tại lễ ra mắt cho thấy yêu cầu đưa hợp tác vào thực tế, với nhiệm vụ, trách nhiệm và sản phẩm đầu ra rõ ràng.

Hợp tác gắn với trách nhiệm và kết quả

Phát biểu khai mạc, TS Quách Hoài Nam cho biết nhà trường khởi xướng MEF để hình thành một cơ chế hợp tác thường xuyên, mở và linh hoạt. Thông qua diễn đàn, các vấn đề thực tiễn được kết nối với năng lực chuyên môn phù hợp, từ đó xây dựng chương trình hợp tác, nhiệm vụ và sản phẩm cụ thể.

Theo ông Nam, mỗi bên tham gia mang đến một thế mạnh. Cơ quan quản lý, địa phương có định hướng và bài toán chính sách; doanh nghiệp, hiệp hội có nhu cầu thị trường và khả năng ứng dụng; viện, trường, chuyên gia đóng góp tri thức, nghiên cứu và phản biện; các tổ chức quốc tế bổ sung kinh nghiệm, chuẩn mực và mạng lưới kết nối.

“MEF chỉ có ý nghĩa khi những thế mạnh đó được kết nối thành chương trình chung, có đầu mối, có sản phẩm và được theo dõi đến cùng”, TS Quách Hoài Nam nhấn mạnh.

Trường Đại học Nha Trang đảm nhận vai trò khởi xướng, điều phối và kết nối. Tuy nhiên, việc lựa chọn ưu tiên, thiết kế chương trình, triển khai và đánh giá kết quả cần có sự tham gia, chia sẻ trách nhiệm của các đối tác. Theo Hiệu trưởng nhà trường, chỉ với nguồn lực riêng của trường, MEF không thể thành công.

Để cụ thể hóa phương thức hợp tác, diễn đàn định hướng quy trình tiếp nhận và xử lý nhu cầu. Địa phương, doanh nghiệp hoặc tổ chức nêu vấn đề cần giải quyết và kết quả mong muốn; Ban Thư ký tiếp nhận, làm rõ, phân loại rồi kết nối với chuyên gia, phòng thí nghiệm, nhóm nghiên cứu hoặc đơn vị chuyên môn. Các bên thống nhất nhiệm vụ, sản phẩm, tiến độ và nguồn lực trước khi triển khai, theo dõi và đánh giá kết quả.

Cơ chế này nhằm hạn chế tình trạng đề xuất sau hội nghị thiếu đầu mối tiếp nhận hoặc không được theo dõi đến cùng. MEF thực hiện việc điều phối, kết nối, trong khi trách nhiệm chuyên môn thuộc về các đơn vị tham gia. Phòng Hợp tác đối ngoại của Trường Đại học Nha Trang là đầu mối thường trực của Ban Thư ký. Các nhóm công tác được hình thành theo nhu cầu, gắn với nhiệm vụ và sản phẩm cụ thể.

Với cơ quan quản lý, đây là kênh tiếp cận chuyên gia, dữ liệu và luận cứ khoa học phục vụ xây dựng chính sách, giải quyết các vấn đề thực tiễn. Với doanh nghiệp, diễn đàn tạo điều kiện kết nối nhu cầu công nghệ, nhân lực, cải tiến sản phẩm và chuyển đổi xanh với các đơn vị có năng lực thực hiện. Việc có bên sử dụng kết quả tham gia ngay từ quá trình xác định nhiệm vụ cũng giúp nghiên cứu bám sát nhu cầu ứng dụng.

Gắn nghiên cứu với nhu cầu địa phương

Phát biểu tại chương trình, ông Nguyễn Văn Chiến, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng cho rằng, phát triển kinh tế biển gắn với liên kết vùng, khoa học công nghệ, nguồn nhân lực và khả năng huy động các nguồn lực xã hội. Tỉnh đánh giá cao định hướng hợp tác thường xuyên của MEF, nhất là việc gắn nhu cầu thực tiễn với nghiên cứu, đào tạo, tư vấn và chuyển giao.

Theo ông Chiến, qua trao đổi, Ủy ban nhân dân (UBND) tỉnh Lâm Đồng và Trường Đại học Nha Trang đã thống nhất định hướng hợp tác giai đoạn 2026 – 2030. Các nhóm nội dung gồm đào tạo, phát triển nguồn nhân lực; nghiên cứu ứng dụng, chuyển giao khoa học công nghệ và chuyển đổi số; tham vấn, tư vấn cơ chế chính sách; cùng những nội dung khác phù hợp với nhu cầu của tỉnh và thế mạnh của nhà trường.

Từ định hướng này, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng nêu những vấn đề cụ thể cần sự tham gia của các nhà khoa học: công nghệ nuôi biển công nghiệp, mô hình cụm công nghiệp nuôi biển công nghệ cao, con giống, dinh dưỡng và quản lý sức khỏe vật nuôi. Các nhu cầu còn bao gồm truy xuất nguồn gốc, chống khai thác bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định.

Điều địa phương mong muốn là khoa học công nghệ đồng hành ngay từ đầu để phát triển những ngành kinh tế có giá trị cao. Các nghiên cứu cần có địa chỉ ứng dụng rõ ràng, có khả năng thương mại hóa và nhân rộng. Những đề xuất này giúp xác định cụ thể hơn nội dung hợp tác giữa địa phương, nhà trường và doanh nghiệp, từ kỹ thuật sản xuất đến bảo quản, chế biến và tiêu thụ sản phẩm.

Cùng với công nghệ, Lâm Đồng quan tâm đào tạo, bồi dưỡng nhân lực cho đội ngũ quản lý, kỹ thuật viên, doanh nghiệp, ngư dân và cộng đồng ven biển. Tỉnh mong muốn tăng cường ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, Internet vạn vật, hệ thống thông tin địa lý và tự động hóa trong quản lý, sản xuất.

Ông Chiến nhấn mạnh kỳ vọng MEF trở thành một diễn đàn của hành động, kết nối bài toán của địa phương với chuyên gia, nhà khoa học, doanh nghiệp và nguồn lực xã hội. Các nội dung hợp tác cần tiếp tục được cụ thể hóa thành nhiệm vụ, chương trình và mô hình có sản phẩm đầu ra phù hợp với nhu cầu thực tế.

Những đề xuất của Lâm Đồng nằm trong các lĩnh vực MEF ưu tiên, từ nuôi biển công nghệ cao, chế biến và bảo vệ nguồn lợi thủy sản đến logistics, môi trường biển, chuyển đổi số và phát triển nhân lực. Diễn đàn lấy Khánh Hòa và khu vực Duyên hải Nam Trung Bộ – Tây Nguyên làm trọng tâm, từng bước mở rộng kết nối với các địa phương ven biển và đối tác quốc tế.

Theo mục tiêu được công bố, từ năm 2027, MEF sẽ tiếp nhận, tổng hợp và chuyển xử lý tối thiểu 5 nhu cầu hợp tác mỗi năm về nghiên cứu, tư vấn, đào tạo, chuyển giao hoặc phục vụ cộng đồng. Trong giai đoạn 2026 – 2030, MEF đặt mục tiêu kết nối, hỗ trợ hình thành, thử nghiệm, ứng dụng hoặc chuyển giao ít nhất 5 kết quả khoa học – công nghệ dưới dạng giải pháp, mô hình, quy trình, sản phẩm hoặc dịch vụ.

Từ các nhu cầu đã được nêu ra, bước tiếp theo là lựa chọn nhiệm vụ ưu tiên, xác định đơn vị thực hiện và thống nhất nguồn lực. Công nghệ được ứng dụng trong sản xuất, nhân lực đáp ứng yêu cầu của doanh nghiệp và khuyến nghị được sử dụng trong quản lý sẽ là những căn cứ đánh giá hiệu quả hợp tác của diễn đàn.