Minh bạch và công bằng trong giải phóng mặt bằng

Có nhiều dự án, lãnh đạo thành phố, các ngành, các địa phương phải liên tục tổ chức đối thoại với người dân nhưng kết quả chưa đạt được như mong muốn. Từng dự án lại có chính sách khác nhau trên cùng một địa bàn dễ gây tâm lý so bì, tị nạnh. Vì vậy, phần lớn dự án bị chậm trễ vì GPMB.

Nhìn sang các địa phương bạn, Hà Nội sắp ban hành quy định mới về GPMB. Mục đích chung nhất mà Hà Nội đề ra là bảo đảm sự minh bạch và công bằng. Theo đó, người dân có đủ điều kiện được hưởng quyền lợi hợp pháp tối đa, hạn chế hành vi lợi dụng kẽ hở của chính sách để trục lợi, gắn quyền hạn và quy rõ trách nhiệm của từng ngành, cấp, từng cán bộ, công chức… Quan trọng hơn là tạo ra cơ chế tự điều chỉnh theo hướng người tự giác chấp hành pháp luật, bàn giao mặt bằng đúng thời hạn phải được hưởng lợi hơn người không tự giác chấp hành, cố tình chây ỳ… Với nguyên tắc đó, Hà Nội quy định phải công khai thời hạn cụ thể, rõ ràng của từng khâu trong từng giai đoạn của giải phóng mặt bằng, từ bồi thường, hỗ trợ tới tái định cư… UBND cấp huyện có trách nhiệm xem xét, phê duyệt phương án tổng thể trong 2 ngày và phải tổ chức công bố công khai phương án, lý do thu hồi đất trước người dân. Phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư phải niêm yết trước trụ sở UBND xã, phường và điểm sinh hoạt khu dân cư nơi thu hồi đất ít nhất 20 ngày. Sau 5 ngày kể từ khi công khai phương án đã được phê duyệt, chủ đầu tư phải tổ chức chi trả tiền đền bù. Cùng lúc đó, Sở Tài nguyên- Môi trường và cơ quan hữu quan phải thực hiện bố trí tái định cư theo phương án đã duyệt. UBND cấp huyện, xã nơi ở mới phải thực hiện đúng quy định hiện hành về thủ tục, thời gian cấp sổ đỏ cho người dân…  

Kết quả thực hiện chính sách GPMB này của Hà Nội cần phải có thêm thời gian, nhưng chỉ nhìn vào những quy định đó có thể thấy có những cải cách đáng kể, đi thẳng vào giải quyết các vấn đề đang bức xúc nhất hiện nay về GPMB, đáp ứng sự mong đợi của người dân. Đây cũng là những vấn đề mà Hải Phòng đang phải đối mặt.

Tìm hiểu một số dự án đang thực hiện trên địa bàn thành phố cho thấy, đại đa số nhân dân khi đã thông hiểu đều chấp hành chủ trương của các ngành, cấp và thành phố, sẵn lòng di chuyển dành đất cho dự án. Nhưng điều họ quan tâm nhất là mức đền bù có thoả đáng, hợp lý, hợp tình không; nhà, đất tái định cư ở đâu phải được chỉ tận nơi chứ không phải chung chung trên giấy; công trình xây dựng như thế nào phải được công khai để người dân được biết và giám sát; các quy định về hỗ trợ tạo việc làm, đào tạo phải thật sự thiết thực hơn… Như vậy, có thể nói, cơ chế chính sách phải gắn liền với mục tiêu thực hiện các dự án cũng như bảo đảm quyền lợi của người dân. Vẫn biết làm được như vậy là rất khó nhưng cũng đã đến lúc, Hải Phòng cần nhìn lại công tác GPMB thời gian qua và đưa ra những cơ chế, chính sách phù hợp hơn với mục tiêu cao nhất là tạo ra sự minh bạch và công bằng.

Trước mắt, thành phố có nhiều dự án phải đẩy nhanh tiến độ GPMB như Nhà máy Nhiệt điện Tam Hưng, Khu đô thị mới Ngã Năm- Sân bay Cát Bi, Khu đô thị mới Lạch Tray-Hồ Đông, Cầu Rào 2… và sắp tới đây là đường cao tốc Hà Nội- Hải Phòng, cầu Đình Vũ- Cát Hải… Những quy định cụ thể, rõ ràng, minh bạch, gắn trách nhiệm của từng ngành, từng cán bộ công chức sẽ góp phần thúc đẩy nhanh hơn quá trình GPMB, thực hiện các dự án phát triển thành phố.

Hồng Thanh