Mẫu tượng đài Chủ tịch Hồ Chí Minh ở Hải Phòng có nhiều nét mới

Theo quyết định của UBND thành phố, Hôi đồng giám khảo (HĐGK) cuộc thi này do ông Lê Tất Vinh, Giám đốc Sở VHTT, làm chủ tịch và 5 uỷ viên; trong đó có 1 kiến trúc sư, 1 nhà điêu khắc và 1 hoạ sĩ của Hải Phòng. Các uỷ viên thuộc cơ quan đơn vị chuyên ngành trung uơng, do UBND thành phố mời trong HĐGK có nhà điêu khắc Nguyễn Phú Cường, Phó Vụ trưởng Vụ Mỹ thuật (Bộ VHTT); nhà điêu khắc Tạ Quang Bạo, Lưu Danh Thanh (Hội Mỹ thuật Việt Nam); PGS Nguyễn Xuân Thành, Trưởng khoa Điêu khắc Trường Đại học Mỹ thuật Hà Nội và hoạ sĩ Lương Xuân Đoàn ( Vụ Văn hoá Văn nghệ - Bộ VHTT). Được xem là những người có uy tín cầm cân nảy mựcccc, HĐGK tiến hành chấm điểm và chọn mẫu theo những tiêu chí cụ thể, bảo đảm khách quan. Vấn đề khó nhất hiện nay chính là các tiêu chí chọn lựa mẫu phác thảo. Vì ngay từ lúc tham dự, các tác giả đều bám sát thể lệ cuộc thi, nhất là bám sát sự kiện Bác Hồ từ Pháp trở về Bến Ngự Cảng Hải Phòng ngày 20-10-1946666 Bên cạnh đó còn là việc mỗi tác giả tự trưng bày mẫu sáng tác theo ý đồ của mình. Xem xét một số mẫu kèm theo phối cảnh và lời thuyết minh, thấy rằng các tác giả đều bảo vệ ý tưởng sáng tác, tự hào trong 9 lần Bác Hồ về thăm Hải Phòng có sự kiện Chủ tịch Hồ Chí Minh từ Pháp trở về sau hơn 30 năm xa Tổ quốc được chọn làm chủ đề của dự án xây dựng tượng đài. Nhà điêu khắc Lưu Danh Thanh tỏ ra tâm đắc khi nhận xét về điểm này: Chính nhờ bám sát sự kiện lịch sử 20-10-1946 Bác Hồ về Bến Ngự (cảng Hải Phòng) mà các mẫu phác thảo của các tác giả trong cuộc thi này khác hẳn mẫu tượng Bác Hồ ở Nghệ An, Cao Bằng, Hoà Bình...Không gian khác nhau thì hình thức thể hiện cũng khác nhau. Do đó, hứa hẹn Hải Phòng sẽ có một công trình tượng đài Chủ tịch Hồ Chí Minh mang những nét đặc trưng về tình cảm của, Bác Hồ với Hải Phòng mà không giống với những nơi khác..... Tuy nhiên, việc chấm điểm cũng là khẩu khó. Vẫn theo một số nhà chuyên môn, khó khăn đó nằm trong các chi tiết và hình thức thể hiện. Các chi tiết chung quanh hình dáng, cử chỉ của Bác Hồ ở Bến Ngự mỗi người thể hiện một vẻ. Có tác giả thể hiện Bác Hồ đứng cạnh lan can con tàu giơ một tay vẫy chào nhân dân. Có tác giả lại thêm chi tiết Bác cầm mũ. Người lại cho rằng Bác cầm áo măng tô hoặc đang mở rộng cả hai cánh tay như đang ôm trọn đồng bào Hải Phòng. Còn về hình thức thể hiện, các tác giả đều thể hiện trên mẫu phác thảo Bác Hồ ở tư thế đứng, lưng quay lại phía biển. Theo đó là sự bàn luận về hướng tượng đài- từng là vấn đề đáng quan tâm trong quá trình xây dựng công trình tượng đài chủ tịch Hồ Chí Minh.

Như vậy có thể thấy sự đa dạng khi sáng tác mẫu tượng Bác Hồ ở một sự kiện lịch sử cụ thể ngày 20-10- 1946 Bác Hồ từ Pháp về Cảng tại Hải Phòng. ở đây, không đơn thuần chỉ là cảm nhận, mà còn là quan niệm thẩm mỹ đối với công trình tượng đài lịch sử về nhân vật cụ thể là Bác Hồ. Vì vậy, trong khi chấp nhận sự khác nhau trong các ý đồ thể hiện của mỗi tác giả, các mẫu tham dự cuộc thi rất cần được lưu ý ở những yếu tố cấu thành như gợi ý của nhà điêu khắc Tạ Quang Bạo . Đó là tượng và quy hoạch mặt bằng, vì hiện vẫn có một số mẫu tượng rất khó hình dung khi đứng đơn lẻ, chưa được đặt trong không gian phối cảnh tổng thể. Đồng thời, các mẫu phác thảo cũng rất cần được chỉnh sửa trên cơ sở những đóng góp của bộ phận chuyên môn như ý kiến chỉ đạo của Phó Chủ tịch UBND thành phố Hoàng Văn Kể. Cuối cùng thì vẫn là nguyện vọng có được mẫu phác thảo để xây dựng pho tượng về Bác Hồ vừa đúng thần thái của vị Cha già lái con thuyền cách mạng kháng chiến Việt Nam thời kỳ đó, vừa đúng là Bác Hồ với Hải Phòng sau bao năm bôn ba nước ngoài trở về Bến Ngự.

Khởi động có hiệu quả từ bước chấm điểm và chọn mẫu tượng là tín hiệu tốt đẹp đối với công trình tượng đài Chủ tịch Hồ Chí Minh. Và khi trưng cầu dân ý như thành phố từng chỉ đạo Sở VHTT tiến hành với các công trình xây dưng tượng đài gần đây, cuộc thi mẫu tượng Chủ tịch Hồ Chí Minh chắc chắn còn nhận được nhiều ý kíến tham gia cụ thể. Đó là điều cần thiết. Song, như chỉ đạo của UBND thành phố thì quan trọng nhất trong lĩnh vực xây dựng tượng đài nói chung và ở công trình tượng đài Chủ tịch Hồ Chí Minh nói riêng vẫn là tinh thần dám làm, dám chịu trách nhiệm trước Đảng, trước nhân dân thành phố của các tập thể, cá nhân tham gia dự án. Trước mắt, là trách nhiệm của HĐGK trong việc tiến hành chấm điểm và chọn mẫu phác thảo bảo đảm các tiêu chí và yêu cầu của quy trình xây dựng tượng đài, tiến tới mục tiêu Hải Phòng có một công trình tượng đài Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Bến Ngự (Cảng Hải Phòng) vĩnh cửu về nhiều mặt như mong muốn của các tầng lớp nhân dân.

Ngọc Anh