Mật đắng

Đêm, gió nồm leo pheo đuổi nhau trên ngọn cây. Ông Cả Thìn bỗng thấy cô đơn bao trùm căn nhà và cả tấm thân teo tóp. Ông chợt nghĩ: “Sao đến tuổi ấy mà thằng Xuề con ông chưa có vợ?  Cứ đà này vài năm nữa... ông mất đi…” Ông lật đật trở dậy. Lấy giấy bút, hí hoáy viết viết, viết xong lại xé, mãi rồi cũng được. Rồi ngồi chờ. Lần đầu trong đời, ông Cả rõ thế. Gió quạt rụng lá cây cơm nguội đầu hồi trộn tiếng ư ử dụ đực của con mèo nhà ai lẫn mưa tí tách rót lạnh vào máng nước. Ông chờ suốt đêm vẫn không thấy con. Ông biết nó về bến muộn và lại say, lại không về ngủ với ông.

Ông Cả xuống đường, thuê một cái xích lô. Ông ngó nghiêng khắp các hàng ghế, rồi mấy cái xe rỗng không trong bến. Quả nhiên, con ông đang co quắp trong xe của nó. Ông đập thùm thụp vào thành xe. Thằng Xuề điếc, lâu lắm nó mới lè nhè:

- ...thằng nào... trêu bố đấy...?

 Ông Thìn hét thè thè trong cổ:

- Xuề... Xuề       

Rượu ngà ngà, gà gật nhưng thằng Xuề còn nhận ra được tiếng người cha tội nghiệp. Nó càu nhàu:

- Đang ngủ ngon... lại suyễn!

 Nó tưởng nó đang ở nhà.

- Không, về... tao có chuyện.

Thằng Xuề tỉnh rụi. Ông già có của để dành? Có khi là vàng cũng nên. Thằng Xuề xăng xái đi trước cha nó. Ông Cả tráng xuyến, pha một ấm trà. Thằng Xuề ngồi nghiêm túc. Nó nhìn cha chậm rãi làm các việc mà ruột gan cứ cồn lên. Ông Thìn rót hai chén nước, một cho con, một cho ông.

- Không nói chắc anh cũng biết (gớm, hôm nay cha lại gọi mình là anh - Xuề nghĩ ) dòng họ Cao Cả, giờ, chỉ có mình anh. Tôi quyết định trao văn tự gian nhà từ hôm nay với điều kiện, anh phải cưới vợ, có con

- Còn gì nữa... cha cứ dền dứ thế?

- Thì tôi đã nói rồi, hai gian nhà này là của anh nhưng phải cưới vợ. Đây!

- Thế thôi ạ?

- Mấy thứ trong nhà... đáng gì. Tài sản ở hai bàn tay con ạ

Thằng Xuề dẩu mỏ, phắt dậy, đi ra cửa. Vừa đi nó vừa càu cạu câu gì đó trước sự hẫng hụt đến nguội lòng của người cha. Khuôn mặt ông Cả nhàu nhò “con mình không hiểu mình như lòng biển, cạn đời nuôi nấng rong rêu”. Cứ ngồi thế một lúc lâu, ông Cả buồn bã đứng dậy châm nén hương trên bàn thờ vợ rồi nằm xuống giường, mệt mỏi, chập chờn vào giấc ngủ ngày.

Minh họa: Đặng Tiến

Từ hôm chị Nhỏ về làm dâu, nhà ông Cả Thìn như có luồng sinh khí lạ tràn vào. Mọi vật dụng sáng ra, mới lên. Có điều, thằng Xuề không bỏ được tật uống rượu. Rồi một ngày nó thấy bụng to to, cục cục, ăn gì cũng chẳng tiêu, mắt lại vàng. Bác sỹ bảo nó bị sưng gan. Ngày chị Nhỏ khai hoa, Xuề không đưa đi được. Thay vào, người cha già hen suyễn lật đật xách mấy thứ vật dụng chạy theo chiếc xích lô chở con dâu đang trở dạ. Chị Nhỏ sinh ngay cho dòng họ Cao một đứa con trai đỏ au, chân tay nguềnh ngoàng, mắt nhắm tịt nhưng cứ khóc chèo chẹo đòi ăn. Ngó thấy mặt cháu đích tôn là ông Cả lại phải sấp ngửa về nhà, tức tốc tháp tùng thằng con ra bệnh viện, mổ, cắt một lát gan.

Sự nghiệp lái xe khách của Cao Cả Xuề đứt mạch. Âu cũng là điều mừng vì cứ cái đà vừa say vừa cầm lái, không chóng thì chầy thằng Xuề cũng cho hành khách tắm nước sông, nước mương dọc những tuyến đường nó chạy.

Sinh con mới một tháng, chị Nhỏ đã phải đi làm vì trợ cấp mất sức của chồng chẳng thấm tháp vào đâu so với tốn phí cho việc mổ, thuốc men... Chị đến khắp các phố mua lòng trắng trứng gà trong các hàng phở, bán lại cho lò làm bánh bích quy, mỗi ngày ăn chênh lệch cũng đủ kiếm gạo bốn miệng ăn. Mọi chuyện sẽ êm xuôi nếu thằng Xuề tử tế. Nhưng thằng Xuề vẫn uống rượu, chết không doạ được nó. Kệ ông bác sĩ già cảnh báo:"muốn... đi sớm thì cứ tự nhiên uống". Thằng Xuề cóc quan tâm. Nó không uống công khai trước mặt ông Thìn, mà sà sẻo tiền bán nước trà để uống vụng. Sáu tháng sau bụng Xuề lại to to... và lại vào viện để người ta banh, cắt thêm... một lát gan nữa.

Mùa đông năm con Mèo thũng thẵng đến. Một ngày, ông Cả Thìn nói với chị Nhỏ:

- Con từ từ hẵng đi lấy trứng. Bố có việc... Bố thấy trong người độ rày khác quá, chắc không qua... Mọi việc trông cậy nơi con. Đây là văn tự hai gian nhà, uỷ quyền con. Bố có mệnh hệ gì, con cố nuôi dạy thằng Tựu để nó gây dựng, tiếp nối họ nhà Cao Cả.

Nói xong, ông đưa cho chị tờ văn tự chữ cồ cồ. Chị Nhỏ rưng rưng, nước mắt chị nhỏ xuống làm tờ văn tự nhoè mất hai chỗ. Những dòng chữ trong tờ giấy nhẩy múa, bao vây chị. Chị cố đọc mà chỉ được mấy hàng: "...Tôi  uỷ thác cho con dâu là Bùi Bích Nhỏ toàn quyền sử dụng hai gian nhà... diện tích... địa chỉ tại... bản văn tự sẽ hoàn toàn có tác dụng sau khi tôi trở về với tiên tổ... Tất cả các loại giấy tờ giống như thế này, hay khác tờ giấy này mà ra đời trước nó thì đều vô giá trị, tôi không công nhận". Ký tên: Cao Cả Thìn.

 Ông Cả từ giã cõi đời lúc thằng Xuề còn đang mê man vì phải mổ cắt gan lần thứ ba. Trước khi chết ông Cả túm túm vào tay con dâu, miệng ông bụm bụm... Chị Nhỏ chừng hiểu, chị gật gật đầu rồi nghẹn ngào cất hai tiếng: "Cha ơi...". Bộ ngực tóp như cái mui rùa của ông Cả Thìn rướn lên, nấc nấc. Hai giọt nước mắt ông Cả lăn nhanh, tượt đuôi mắt, thấm vội vào nhúm tóc mai lưa thưa.

Năm tháng gấp thếp rồi trải ra. Chị Nhỏ giờ không đi mua lòng trắng trứng gà mà lên chợ Bắc Qua cất hoa quả về phân loại. Thứ tươi ngon dành cho người ăn sang, đi biếu, bán cao tiền. Thứ vừa vừa mã không đẹp thì giá phải chăng, hơn bù kém, tốt bù xấu miễn có lãi. Chị gánh đi bán rong khắp các phố, tối chẫm mới về. Xuề vẫn dọn hàng nước trà, nhưng xem chừng vắng khách vì mọi người nói  mất vệ sinh. Xuề cáu bẳn, chửi thề suốt ngày, hơi tí là gây sự cãi nhau. Nhiều khi say rượu còn đánh chửi vợ con. Trẻ nhỏ trong khu không dám lại gần. Mỗi lần Xuề vén áo hở cái bụng toàn sẹo là đứa nào đứa nấy khóc chết lặng. Ai cũng lấy Xuề để doạ con mình. Thằng Phô lười ăn, ngậm cơm bung búng, chỉ cần nói "Lão Xuề kìa" là nuốt vội. Thằng cu Sính (bố mẹ nó gọi là Mic) mười tuổi rồi mà tối nào ngủ cũng đái dầm tồ tồ. Mẹ nó doạ mách lão Xuề, thế là tịt luôn. Rồi chuyện va chạm giữa cô Thắm bún cua với Xuề. Chả là hàng bún Thắm mở gần hàng nước của Xuề, cũng như quán phở bà Đằng, đông khách lắm. Cô Thắm mắng khách xơi xơi mà loáng tí buổi sáng bán hết dăm "quả " bún. Mọi người nói cô Thắm phải có bí quyết gì. Cô Thắm hồn nhiên bảo: "Sạch sẽ, ngon miệng, ai chả vào. Cứ như hàng nước bẩn lão Xuề, cho... người ta cũng kiếu". Xuề cú lắm. Cộng với chuyện hôm nọ thằng Tựu nghịch ngợm đổ béng lọ ớt bột vào nồi nước chan, làm khách ăn ai cũng giàn nước mắt. Cô Thắm bún quý thằng Tựu, nhưng hôm nay thì không thể chịu đựng được nữa, với người khác chắc cô bắt đền tiền, nhưng thằng Tựu thì tha, nhưng tha thì cô cũng phải "riếc" một câu: "Không tu thì lại như bố mày, sóng trước đổ đâu sóng sau đổ đấy thôi con ạ". Xuề tức điên. Vào ai, khen con giống cha thì vui nhưng lão cò bợ này kỵ nhất điều đó. Xuề hận. Xuề bảo như thế là xỏ xiên, bố láo. Hôm sau Xuề quyết định không dọn hàng. Xuề kiếm cái ghế đẩu, cởi trần ngồi án ngữ ngay gần hàng bún Thắm. Khách quen, nhất là mấy cô tiểu thư làm ở văn phòng bên kia đường hàng ngày nghiện bún cua. Nhìn thấy mặt Xuề gầm ghè, bụng thì sần sùi chằng chịt sẹo đành ngó lơ mà bỏ đi. Cô Thắm phải vừa cầm con dao vừa vái Xuề mới tha cho. Xuề còn giao hẹn từ nay không được bảo thằng Tựu giống cha!

Cả khu nhà chẳng ai lý giải được thân xác Xuề mổ đến ba bốn lần  vậy mà vẫn không “tịch”. Chuyện đến lạ... Xuề vẫn uống rượu. Rồi bụng Xuề lại to to, ăn gì cũng không tiêu. Xuề cười nhe hàm răng cải mả với cô Thắm bún: "mổ... chuyện nhỏ". Cô Thắm lắc đầu. Ái ngại là ái ngại cho chị Nhỏ chứ  Xuề thì quan tâm làm cái quái gì.

Nhưng lần mổ thứ tư này không bao giờ xảy ra. Bệnh viện trả lời: “mổ sẽ... đi ngay”. Cái dấu chấm than đời Xuề thế là đã xoay ngang rồi.

Khi thần chết nhìn thấy, sờ thấy, Xuề mới sợ, mới thực sự cuống lên. Xuề khóc như một đứa trẻ con rồi nài nỉ chị Nhỏ tìm thầy, tìm thợ cố chữa cho Xuề khỏi, chứ chết thì ai lo cho thằng Tựu! Có người mách “Bệnh của Xuề chữa được, nhưng thuốc đắt lắm phải đặt ở tận nước ngoài”. Ý định bán nốt gian nhà để chữa bệnh cho chồng được chị Nhỏ đem ra bàn với thằng con mười hai tuổi. Lần đầu tiên trong đời thằng Tựu thấy mình quan trọng. Nó đồng ý ngay rồi thủng thẳng buông một câu: "Mẹ bán đi, chữa cho bố khỏi, quây cót ép ngoài sân thượng, chỉ cần kê cái giường". Chị Nhỏ thở dài.

Xuề thiêm thiếp nhưng cũng nghe được hai mẹ con bàn chuyện bán nhà để chữa bệnh cho mình. Xuề buồn tái tê, thương vợ con đến thắt thẻo. Cuộc đời của Xuề chẳng có lẽ đến lúc chết vẫn còn báo hại, đẩy con ra... sân thượng?

Mọi người trong khu sáng ra lại thấy hàng nước Xuề dọn bán. Cũng như trước, người quen chẳng ai thèm vào, thi thoảng mới có khách vãng lai. Bà con phân vân: “Không có lẽ Xuề khoẻ lên? Hay chị Nhỏ tìm được ông thầy giỏi?”. Nghĩ vậy, nhưng nhìn kỹ thấy thần sắc Xuề kém lắm rồi.

- Chà, nhanh mọm quá!

Ông bạn tài xế tận Mèo Vạc - Đồng Văn ghé chơi. Chuyện đến lạ. Đó là người bạn mà mười chín năm trước, một lần suốt đêm trên đèo Túng Héng, Xuề chữa hộ xe. Sau khi toạ lạc ở mép cái giường một, trên mắc tùm hụp chiếc màn tuyn màu bộ đội, ông khách thao thao, tồng tộc kể cuộc sống chục năm qua cho Xuề nghe. Xuề đang đau đầu, lời ông bạn đồng nghiệp cứ bong bong nện vào tai. Nói chán, xong, ông khách người Hoa mới ngó nhà cửa rồi ngó Xuề. Giọng ông rưng rưng: “Cái bệnh này sợ nắm. Để tui kiếm cho cái mật gấu. Chỉ một cái là khỏi niền. Nhưng phải mất bốn trăm ngàn”. Đang nhắm nghiền con mắt, Xuề vẫn giẫy nẩy: “Những bốn trăm ngàn?”. “Chứ sao. Uống là bệnh nui, là sống”.

Mặt Xuề xịu đi, ẻo xèo.

Gần một tháng sau, bà con trong khu nhà không thấy hàng nước của Xuề. Đó là cái ngày lão cò bợ biết mình sắp chết. Chờ cho chị Nhỏ gánh hoa qủa đi bán, Xuề gọi xích lô tự ra bệnh viện. Xuề nghĩ, “đi ” ở bệnh viện cho rộng rãi, chứ ở nhà... khổ vợ con.     

Một ngày, Xuề cố bò lên tầng thượng của nhà thương. Buổi tối mùa hè đầy sao. Xuề nhìn lên bầu trời. Những ngôi sao to sáng lấp lánh và cả những ngôi sao mờ xa tít. Xuề ngẫm nghĩ đời mình chẳng biết ứng với ngôi nào đây.  Cứ ngồi thế lâu lắm, rồi Xuề ngủ và không bao giờ thức nữa.

Xuề mất được hơn mười hôm, đường đột có một người đàn ông mang chiếc mật gấu đến biếu. Người ấy bảo: “Cứ uống hết cái mật lày là bệnh nui ngay”. Cầm chiếc mật đắng trong tay, chị Nhỏ nước mắt chan hoà, lại thương chồng đến quặn đi./.