Mất an toàn lao động trong nông nghiệp: Hậu quả nặng nề, lâu dài

Thống kê của Bộ Lao động- Thương binh và Xã hội năm 2009, cả nước có 6807 vụ nhiễm độc thuốc bảo vệ thực vật với 7572 trường hợp, tử vong 137 người, trong đó phần lớn bị nhiễm độc do không sử dụng trang thiết bị bảo hộ, một số ít là do uống nhầm thuốc trừ sâu. Tai nạn lao động trong sử dụng điện và máy móc nông nghiệp chiếm tỷ lệ khá cao, tần suất tai nạn là 7,99-cứ 100 nghìn người lao động có 799 lượt người bị tai nạn lao động. Riêng trong các trang trại có 22,6% số người bị tai nạn, trong đó 6,2% bị máy cán kẹp…

Nông dân chưa biết  tự bảo vệ
Theo đánh giá của ngành chức năng: Môi trường lao động nông nghiệp tiềm ẩn nhiều yếu tố nguy hiểm độc hại, với thời tiết khắc nghiệt các yếu tố nguy hiểm có hại càng tăng. Tuy nhiên, nhận thức của nông dân về sử dụng điện và thuốc bảo vệ thực vật còn hạn chế, chỉ khoảng 1/3 số hộ nắm được. Về sử dụng máy móc nông nghiệp, tỷ lệ hiểu biết hoặc có biết chút ít cũng chiếm con số khá khiêm tốn: 10%! Trao đổi với nhiều nông dân về an toàn lao động trong nông nghiệp, không ít người coi nhẹ vấn đề này. Chị Phạm Thị Mây, xã An Hưng (huyện An Dương) cười: “Ôi dào, hàng chục năm nay tiếp xúc với thuốc bảo vệ thực vật mà tôi có sao đâu. Mỗi lần phun thuốc chỉ cần đội cái nón, bịt khẩu trang là được. Ở xã tôi, có khi phụ nữ mang thai hay đến kỳ “thấy tháng” vẫn đi phun thuốc như thường…”.
Cùng với việc thụ hưởng các thành tựu khoa học công nghệ giúp năng suất tăng cao, cải thiện đời sống, người nông dân hằng ngày tiếp xúc với nhiều nguy cơ, rủi ro về an toàn sức khỏe như sử dụng các loại hóa chất, phân bón, thuốc trừ sâu, sử dụng điện và máy móc thiếu an toàn gây ra những hậu quả nghiêm trọng ảnh hưởng đến sức khỏe và tính mạng. Tuy nhiên, do thói quen tâm lý giản đơn, cố hữu trong lao động, nông dân chưa biết cách tự bảo vệ mình: không sử dụng phương tiện bảo hộ khi tiếp xúc với thuốc bảo vệ thực vật, vứt vỏ chai, bao thuốc bừa bãi ngoài đồng ruộng, lượng thuốc bảo vệ thực vật vượt quá mức khuyến cáo, thiếu các bộ phận che chắn an toàn cho máy móc, thiết bị khi sử dụng…

Hầu hết phụ nữ ngoại thành khi phun thuốc bảo vệ thực vật không có thiết bị bảo hộ lao động cần thiết.                                                  Ảnh: Khánh Linh

Thiếu sự quan tâm  đúng mức
Là vấn đề nóng nhưng an toàn lao động trong nông nghiệp chưa được chính quyền địa phương và ngành chức năng quan tâm đúng mức. Những chính sách pháp luật của Nhà nước về lĩnh vực này chưa nhiều và cụ thể. Đến nay, vẫn chưa có hệ thống văn bản pháp luật quy định, hướng dẫn thực hiện an toàn vệ sinh lao động  cho nông dân, chưa quy định nhiệm vụ, quyền hạn của các cấp chính quyền, từ thành phố đến huyện, xã về công tác này. Vì vậy, công tác quản lý nhà nước về an toàn vệ sinh lao động trong nông nghiệp thời gian qua bị buông lỏng; việc thanh tra, kiểm tra an toàn vệ sinh lao động đối với nông nghiệp và nông dân bị bỏ ngỏ. Phần lớn nông dân được hỏi đều trả lời là chưa tham gia lớp truyền thông hay khóa tập huấn nào về vệ sinh an toàn lao động trong nông nghiệp.
Tiến sĩ Đinh Thạnh Thưng, Hội an toàn vệ sinh lao động Việt Nam cho rằng, để hạn chế tai nạn lao động, bệnh tật cho nông dân, cần có giải pháp đồng bộ cả về văn bản pháp lý, tổ chức và huấn luyện, đào tạo cán bộ hội ở địa phương, nâng cao nhận thức cho nông dân. Quốc hội bổ sung và ban hành chính sách, chế độ vệ sinh an toàn lao động cho lao động nông nghiệp vào Bộ Luật Lao động hoặc Luật Vệ sinh an toàn lao động; Chính phủ ban hành Nghị định về an toàn vệ sinh lao động trong nông nghiệp, nông thôn. Các Bộ, ngành liên quan ban hành các thông tư hướng dẫn.
Ngoài việc xây dựng và bổ sung, hoàn thiện chính sách pháp luật về an toàn lao động trong lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn, cần tăng cường quản lý nhà nước và các biện pháp tổ chức, thanh tra, kiểm tra an toàn vệ sinh lao động đối với nông nghiệp, nông dân. Công tác tuyên truyền, hướng dẫn để nâng cao nhận thức của người nông dân về an toàn lao động phải được coi trọng, nhằm hạn chế thấp nhất rủi ro trong lao động, sản xuất, tiến tới xây dựng nền nông nghiệp phát triển an toàn, bền vững.
                                                                                                                                                       Thanh Thủy