Mang thai hộ: Bất cập từ luật có cản trở khát khao làm cha mẹ?

Bất cập từ quy định pháp luật về mang thai hộ có cản trở khát khao làm cha mẹ? (Ảnh minh họa - Nguồn: TVPL)
Bất cập từ quy định pháp luật về mang thai hộ có cản trở khát khao làm cha mẹ? (Ảnh minh họa - Nguồn: TVPL)
0:00 / 0:00
0:00
(PLVN) - Để bảo đảm tính nhân văn, tính nhân đạo của việc mang thai hộ cũng như bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp đối với các chủ thể trong mối quan hệ này, Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014 đã chế định hóa vấn đề mang thai hộ trong nội dung luật. Có hiệu lực từ 1/1/2015, sau gần 10 năm luật có hiệu lực, thực tiễn cho thấy, để mục đích tốt đẹp của việc mang thai hộ đạt hiệu quả cao hơn vẫn cần tiếp tục nghiên cứu và hoàn thiện luật.

Nhu cầu có thật

Trước khi Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014 (Luật HN-GĐ 2014) có hiệu lực, mang thai hộ là một vấn đề khá nổi cộm. Bởi thực tiễn xã hội cho thấy, mang thai hộ và nhu cầu về mang thai hộ là một nhu cầu có thật, để giúp nhiều cặp vợ chồng có con khi họ chẳng may rơi vào trường hợp đặc biệt như phụ nữ có tử cung không bình thường (tử cung bị dị dạng, tử cung bị bệnh lý như u xơ hay bệnh về nội mạc, do tai biến sản khoa trước đó phải cắt bỏ tử cung); hoặc sức khỏe không cho phép để mang thai như những người mắc bệnh tim...

Tuy nhiên, trước Luật HN-GĐ 2014, việc nghiêm cấm hành vi mang thai hộ nhằm tránh những tiêu cực như mua bán trẻ sơ sinh bất hợp pháp, lách luật để sinh con thứ ba... Chưa kể mang thai hộ làm phát sinh nhiều tranh chấp dân sự phức tạp giữa các chủ thể có liên quan. Song, ở chiều ngược lại, việc nghiêm cấm này lại hạn chế mong muốn chính đáng của rất nhiều gia đình hiếm muộn, vô sinh. Chính vì thế, Luật HN-GĐ 2014 đã chế định hóa vấn đề mang thai hộ trong nội dung luật.

Cụ thể, khoản 1, 2, 3 và 4 của Điều 95 trong Luật HN-GĐ 2014 quy định về điều kiện mang thai hộ vì mục đích nhân đạo như: vợ chồng có quyền nhờ người mang thai hộ khi đang không có con chung; người được nhờ mang thai hộ phải là người thân thích cùng hàng của bên vợ hoặc bên chồng nhờ mang thai hộ, đã từng sinh con và chỉ được mang thai hộ một lần... Các quy định này được đánh giá là một bước tiến lớn, có tính nhân văn cao trong việc bảo đảm việc thực hiện quyền làm cha, làm mẹ của công dân, tạo cơ chế pháp lý minh bạch, rõ ràng hơn trong việc ngăn chặn các hành vi trục lợi của việc mang thai hộ.

Sửa luật để đáp ứng khát khao của những cặp vợ chồng “đặc biệt”

Tuy nhiên, thực tiễn thi hành quy định về mang thai hộ trong Luật HN-GĐ 2014 cũng cho thấy không ít bất cập mà nói như nhiều chuyên gia pháp lý, vô hình chung đã “cản trở” niềm vui của những cặp vợ chồng hiếm muộn.

Ngay sau khi Luật HN-GĐ 2014 có hiệu lực được hơn 1 năm, GS.TS Nguyễn Viết Tiến, nguyên Thứ trưởng Bộ Y tế khi trao đổi với truyền thông đã nêu quan điểm: “Theo tôi, sau một năm thực hiện quy định cho phép mang thai hộ phát sinh vấn đề cần sửa đổi lại. Đó là luật quy định những cặp vợ chồng chưa có đứa con nào mới được thực hiện kỹ thuật mang thai hộ. Tuy nhiên trong thực tế, có những cặp vợ chồng đã có con chung rồi nhưng đứa con đó bị tật nguyền, tàn tật do trong quá trình sinh nở phải can thiệp sản khoa chứ không phải tật nguyền do bệnh lý di truyền, gene. Thậm chí vì sự can thiệp thủ thuật đó mà người mẹ bắt buộc phải cắt tử cung.

Trong khi đó, noãn, trứng của vợ, tinh trùng của chồng bình thường. Những trường hợp này, nếu họ được sinh thêm con nữa là hoàn toàn chính đáng. Trẻ được sinh ra bằng mang thai hộ sau này sẽ là chỗ dựa, chăm sóc cho bố mẹ và người anh/chị bị tật nguyền. Hiện luật pháp không cho phép, nên nếu bây giờ làm như vậy lại là sai. Đã là luật thì phải thực hiện nghiêm, nhưng trong thời gian tới, ta nên điều chỉnh, sửa đổi lại những điều, những khía cạnh chưa thật phù hợp với thực tiễn. Tôi cho là nếu sửa sẽ rất nhân văn khi giải quyết được những nhu cầu, khát khao chính đáng của các cặp vợ chồng hiếm muộn”.

Bất cập này một lần nữa được ông Lê Bá Thiếu - Phòng Phổ biến giáo dục pháp luật, Sở Tư pháp Nghệ An đề cập tới trên Cổng TTĐT của Sở về thực tiễn thi hành Luật HN-GĐ 2014. Theo đó, đối với trường hợp vợ chồng nhờ mang thai hộ, tại điểm b khoản 2 Điều 95 Luật HN-GĐ 2014 quy định một trong những điều kiện bắt buộc để được nhờ mang thai hộ là “vợ chồng đang không có con chung”. Theo ông Lê Bá Thiếu, quy định này một mặt đã hạn chế quyền có con thứ hai của các cặp vợ chồng vì điều kiện sức khỏe chỉ sinh được một con. Mặt khác, chưa bảo đảm tính nhân đạo của pháp luật đối với những cặp vợ chồng tuy đã có con chung nhưng người con bị khuyết tật, hoặc bị mất năng lực hành vi dân sự... bởi đối với những vợ chồng trong hoàn cảnh này quyền có thêm con là rất chính đáng.

Cùng quan điểm, thông tin trên Cổng TTĐT Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Nghệ An, bà Trần Thị Tâm cán bộ Phòng 9 cho biết: “Để mục đích tốt đẹp của việc mang thai hộ đạt hiệu quả cao hơn cần tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện thể chế hoặc hướng dẫn áp dụng đối với việc thực hiện quyền làm cha, làm mẹ của những cặp vợ chồng đã có con chung nhưng con bị khuyết tật hoặc bệnh về trí não, vợ chồng không thể sinh con tiếp nhưng không có quyền được nhờ người khác mang thai hộ vì quy định như hiện nay rất ảnh hưởng đến gia đình họ”.

Từ những quan điểm trên, có thể thấy, theo luật hiện hành, vợ chồng có quyền nhờ người mang thai hộ khi có đủ điều kiện vợ chồng không có con chung. Quy định này đã hạn chế quyền có con thứ hai, trường hợp vợ chồng vì lý do khách quan mà chỉ sinh được một con thì theo quy định trên sẽ không có quyền nhờ người mang thai hộ con thứ hai. Trong khi chính sách của Nhà nước khuyến khích mỗi gia đình có một đến hai con để bảo đảm sự phát triển ổn định về dân số đất nước. Do đó, bất cập trong chế định này cần sớm được quan tâm để sửa đổi, bổ sung. Mặt khác, thực tế trong lĩnh vực mang thai hộ cũng cho thấy cần nghiên cứu một loạt các quy định khác như: mở rộng đối tượng có thể mang thai hộ miễn sao họ có mục đích nhân đạo, hỗ trợ vợ chồng trong việc thực hiện quyền làm cha, làm mẹ; cơ chế giải quyết tranh chấp sinh con bằng kỹ thuật hỗ trợ sinh sản, mang thai hộ vì mục đích nhân đạo...

Tin cùng chuyên mục

Mỗi người cần phải nghiên cứu thật kỹ trước khi thử nghiệm các xu hướng chữa lành lên bản thân. (Ảnh minh họa, nguồn: VNE)

Giật mình hai xu hướng sống mang lại nhiều rủi ro

(PLVN) - Quay trở về với tự nhiên đang là một xu hướng chữa lành được nhiều người hướng đến. Từ việc bỏ phố về làng, tham gia các tour du lịch sinh thái, cho đến khoa tu thiền,... Bên cạnh những hoạt động chữa lành có ích, vẫn còn đó những xu hướng cực đoan, đem lại nhiều rủi ro ảnh hưởng đến sức khỏe, tinh thần của mọi người.

Đọc thêm

30 triệu dân Việt Nam cần phục hồi chức năng

Chuyên gia phục hồi chức năng cho người bệnh tại Đa khoa Quốc tế Việt – Nga.

(PLVN) - Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), ở Việt Nam năm 2022, có khoảng 30% người dân, tương đương với 30 triệu người cần được phục hồi chức năng, chủ yếu mắc bệnh rối loạn cơ xương khớp, đau lưng, thoái hóa cơ xương khớp...

Nguyên nhân gia tăng trẻ mắc bệnh ho gà ở TP HCM

Trẻ tiêm vaccine có thành phần ho gà. Ảnh: VNExpress.
(PLVN) - Số ca bệnh ho gà ghi nhận tại TP HCM từ đầu năm 2024 tới nay tăng so với cùng kỳ các năm trước. Đa số là trẻ mắc bệnh chưa đến độ tuổi tiêm chủng hoặc do chưa được tiêm đầy đủ vaccine phòng bệnh.

Khánh kiệt vì lo viện phí cho cha

Không có BHYT, chi phí điều trị, thuốc men đang là gánh nặng đối với gia đình ông Bằng.
(PLVN) - Đây là trường hợp của ông Lê Đức Bằng (55 tuổi, trú tại xã Hải Phương, huyện Hải Hậu, Nam Định) trong lúc sửa lại mái bếp của gia đình, không may bị trượt chân ngã xuống đất bị chấn thương sọ não nghiêm trọng. Gia đình ông Bằng có hoàn cảnh khó khăn, lại không có BHYT nên viện phí, thuốc thang là gánh nặng lớn đối với gia đình người nông dân nghèo này.

Người phụ nữ U50 và hành trình lần đầu làm mẹ sau 30 năm đợi chờ mòn mỏi

Chị Huế và con trai. Ảnh: Nguyệt Anh
(PLVN) - Đó là hành trình với vô vàn cảm xúc khó tả, hòa quyện giữa niềm vui, sự hồi hộp và cả những lo lắng. Đối với những người phụ nữ đã bước qua nửa đời người, việc mang thai và sinh con trở thành một kỳ tích, một phép màu đầy bất ngờ. Câu chuyện của chị Trần Thị Huế là minh chứng cho sức mạnh của hy vọng và tình yêu, khi chị lần đầu được ôm con trong vòng tay sau gần 30 năm hiếm muộn với bao khó khăn và thử thách.

Bộ Công an cảnh báo về loại ma túy cực độc

Bộ Công an cảnh báo về loại ma túy cực độc
(PLVN) - Fentanyl là một loại ma túy cực độc, gây nghiện gấp 50 lần heroin, 100 lần moóc-phin. Dù chưa phát hiện tại Việt Nam song trước xu thế mở rộng thị trường các loại ma túy thì việc xuất hiện Fentanyl ở nước ta là tất yếu...

Cẩn trọng với 'bệnh trẻ em' đang đe dọa cả người lớn

Một ca mắc viêm não Nhật Bản được điều trị tại Bệnh viện Nhi Trung ương. (Nguồn: BVCC)
(PLVN) - Được xem là một trong những bệnh nguy hiểm đối với trẻ nhỏ, viêm não Nhật Bản thường xuất hiện từ tháng 5 đến tháng 8. Bên cạnh việc chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, thì nay bệnh đang diễn tiến theo chiều hướng đe dọa cả đối tượng người trưởng thành.

Hà Nội hỗ trợ 50 triệu đồng mỗi nạn nhân tử vong trong vụ cháy ở Định Công

Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Hà Nội Nguyễn Thị Tuyến thăm hỏi nạn nhân vụ cháy
(PLVN) -  Sáng 17/6, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Hà Nội Nguyễn Thị Tuyến cùng đoàn đại diện lãnh đạo các sở, ngành TP Hà Nội đến Bệnh viện Bưu điện thăm hỏi, động viên và trao hỗ trợ nạn nhân vụ cháy xảy ra tại nhà số 207 Định Công Hạ, phường Định Công, quận Hoàng Mai, vào tối 16/6.

Bé gái 11 tuổi bị ong vò vẽ đốt 52 vết

Bệnh nhi bị ong vò vẽ đốt 52 vết. Ảnh: Bệnh viện cung cấp
(PLVN) - Bé gái đang chơi trước sân nhà thì bị đàn vò vẽ bay ra từ tổ ong trên cây đốt khoảng 52 vết. Người nhà phát hiện, liền đưa bé đến bệnh viện địa phương trong tình trạng lơ mơ.