Mạn đàm từ câu chuyện giá xe

Một doanh nhân chuyên nhập khẩu ôtô nguyên chiếc có hỏi vui một câu, là tại sao cứ nhất định phải giảm giá xe?! Quả là câu hỏi vui và nghe ra có vẻ… vô duyên. Thế nhưng nếu suy ngẫm kỹ lại thấy nó chẳng qua chỉ là một biểu hiện rất nhỏ của câu chuyện dài khó giải thích thấu đáo.

Các tin liên quan

Công nghiệp ôtô đi lệch trọng tâm Làm ôtô nữa hay là thôi? Giảm giá ôtô nội: Không ai chịu ai

Qua góc nhìn của các nhà quản lý, không phải chỉ riêng cái ôtô mà bất kỳ sản phẩm nào đi chăng nữa, để bán chạy trên thị trường thì bên cạnh mục tiêu chất lượng, giá bán thấp chính là cái đích nhà sản xuất cần phải luôn nhắm tới cho dù nó không có điểm tận cùng. Trừ phi đến một thời điểm nào đó, những mặt hàng kia trở thành loại sản phẩm miễn phí (không mang nghĩa hàng hóa ) phục vụ cho nhu cầu cơ bản của xã hội giống như nhiều loại vắc-xin dành cho trẻ em hiện nay thì chẳng cần tính đến giá cao giá thấp làm gì.

Giá ôtô (du lịch) tại Việt Nam hiện nay cao gấp hơn 2 lần giá trung bình giá bán hiện thời của thế giới nên việc giảm giá là chuyện đương nhiên các nhà sản xuất phải làm. Vấn đề là thực hiện giảm giá ôtô thế nào đây, để nó không ảnh hưởng đến lợi ích của một vài cộng đồng nhất định trong xã hội.

Vài năm trở về trước, chuyện giảm giá xe được nhắc đến như một nhu cầu, một mong muốn và có thể người ta cứ chùng chình làm dần, hạ giá nhỏ giọt, rồi khi tăng giá lại, thế là "hòa", thậm chí cao hơn chút đỉnh, cũng… chả chết ai. Nhưng hiện nay, nhu cầu đó đã cấp thiết hơn bao giờ hết, một nhu cầu tất yếu khi mà thế giới này đã được “làm phẳng” về mọi cơ hội được hưởng thụ từ những thành quả chung, và khi chỉ số giá tiêu dùng CPI liên tục ở mức “đèn đỏ”, ôtô đã được gắp vào rổ hàng hóa phải giảm giá nhằm “gánh” đỡ nguy cơ lạm phát.

Đã đến lúc cần giải quyết cho nhu cầu giảm giá ô tô sản xuất trong nước, vậy nên chỉ trong vòng 2 tháng, Bộ Tài chính đã liên tục đưa ra 2 quyết định giảm thuế đối với các loại ôtô nhập khẩu nguyên chiếc. Thế nhưng, quyết định của Bộ Tài chính đã gây nên những phản ứng gay gắt từ phía các nhà sản xuất ôtô trong nước và thậm chí của cả Bộ Công Thương.

Phản ứng giảm thuế, trong khi việc giảm thuế xe nhập khẩu là việc làm tất yếu? Xét cho cùng, cũng là dễ hiểu, bởi các Quyết định của Bộ Tài chính vừa qua đã đụng chạm trực tiếp đến quyền lợi của các hãng xe. Nếu dựa theo giải thích của các hãng ôtô nội địa thì những sự phản ứng đó không có chút gì sai. Vậy cái lý cho sự phản ứng đó nằm ở đâu? Một nguyên lý căn bản là giá sản phẩm muốn thấp thì quy mô sản xuất phải đủ lớn (đồng nghĩa với thị trường lớn) và các loại chi phí đầu vào trong đó rất quan trọng - là thuế - cũng phải thấp. Trong khi đó cả hai yếu tố này hiện đều không đáp ứng được. Vậy có thể suy ra, cái lý lẽ của các hãng ôtô  theo đó thì lấy việc giá xe nhập khẩu giảm (do thuế nhập khẩu giảm) nhằm “ép” xe nội giảm dường như hơi… vô lý.

Ở đây xin không đề cập đến sự lỗ - lãi trong sản xuất, kinh doanh của các hãng xe như “giãi bày” của một số hãng tại một số cuộc họp với Bộ Tài chính và Bộ Công Thương. Chúng ta hãy đề cập tới vấn đề: Trong câu chuyện cạnh tranh, thị trường mà trong đó thành tố quan trọng nhất là khách hàng. Mối quan hệ nhà sản xuất - khách hàng này, rõ ràng khách hàng có thể không cần biết anh (nhà xuất) làm thế nào, anh lỗ lãi ra sao mà chỉ cần biết sản phẩm đó tốt không, chất lượng có tương xứng với giá bán không. Những câu hỏi này, không phải chỉ hôm nay, mà đã từ rất lâu rồi, đã có câu trả lời rõ ràng: Không.

Nhắc lại câu hỏi vui của vị doanh nhân chuyên nhập khẩu ôtô đề cập ở đầu bài sẽ thấy được hai câu chuyện khác thiết thân hơn với đối tượng khách hàng mua xe đông đảo nhất, là các doanh nghiệp, doanh nhân và quảng đại quần chúng.

Một là không ai không nhận thấy sự chênh lệch quá đáng về giá xe tại Việt Nam và các nước khác. Sau hơn một thập kỷ sống trong vòng gần như khép kín giữa các nhà sản xuất với các cơ quan Nhà nước, câu chuyện “mỡ nó rán nó” với thuế cao dẫn đến giá cao nhưng phần lớn xe lại chỉ được bán cho các cơ quan Nhà nước, các doanh nghiệp Nhà nước thì chuyện giá xe đương nhiên không quá bức xúc.

Đến nay, khi nền kinh tế hội nhập sâu rộng, người dân cũng hội nhập vào với thế giới, họ đương nhiên có nhu cầu hưởng những sản phẩm kinh tế - xã hội công bằng với người dân các nước khác. Theo quan điểm của vị doanh nhân kia, giá xe cao nhưng xe vẫn bán chạy, thậm chí có lúc ôtô sản xuất trong nước còn cháy hàng thì giảm giá cũng chẳng ảnh hưởng gì lắm, chưa kể nó sẽ gây sức ép lên hệ thống hạ tầng giao thông còn đang thấp kém.

Giá đắt nhưng vẫn bán chạy, đó chẳng qua là nhu cầu sử dụng xe đang rất lớn. Nếu anh lập một doanh nghiệp, anh có thể không có một chiếc xe để giao dịch, làm ăn không? Chắc chắn là không. Bởi vậy, anh cũng không thể vì bị mua xe đắt mấy nghìn đô la Mỹ mà để vuột mất những cơ hội kiếm ra số tiền cao hơn thế nhiều lần. Không nên so sánh, nhưng câu chuyện về việc ông chủ tập đoàn Microsoft không thèm nhặt 1.000 USD đánh rơi vì ông nghĩ thời gian ông nhặt nó có thể đem lại cho ông cả triệu USD nếu ông làm việc khác cũng cho thấy một triết lý khác trong làm ăn.

Cũng chính vì thế, khi liên tục hai lần bị “ép” từ thuế nhập khẩu xe nguyên chiếc, các hãng ôtô nội địa đã tỏ ra “hờn dỗi” và thậm chí “dọa” sẽ ngừng sản xuất mà chuyển sang nhập khẩu và phân phối. Hệ quả của sự hờn dỗi này, nó giống như một đứa con vốn được nuông nhiều nay bỗng bị chia sẻ cho đứa con khác, thậm chí cho láng giềng, hoặc chỉ đơn giản đó chỉ là cảm giác bị bỏ rơi của một đứa con cưng.

Hai là đã đến lúc ôtô không còn là loại hàng hóa quá xa xỉ nữa. Vì vậy, nếu giá xe cứ cao như hiện nay, có lẽ Việt Nam là quốc gia duy nhất mà những người dân bình thường, những công chức có thu nhập trung bình không bao giờ có cơ hội sử dụng xe hơi. Nếu cứ để giá cao như hiện nay, có lẽ công nghiệp ôtô Việt Nam là ngành duy nhất trên thế giới sản xuất những sản phẩm đại chúng nhưng lại không phục vụ đại chúng.

Hay giống như câu trả lời của một anh xe ôm về câu hỏi “anh có dự định mua một chiếc xe con không?” là “có, thỉnh thoảng tôi vẫn nằm mơ!”

• Chiêu Quân