Mần chữ nghĩa

Giọng Hoa kết thúc câu chuyện là nguyên do dẫn đến nỗi bực bội đang dâng trào trong lòng Hùng:

- …Như vậy đó anh. Cúc nhờ vợ chồng mình bảo bọc con nó một thời gian. Khó khăn quá, vợ chồng nó phải chuyển đi xa làm ăn. Thương em, chắc anh không nỡ để em đêm ngày riêng giánh nỗi lo nghĩ về em, cháu mình?

Hùng còn biết nói gì hơn khi Hoa nói vậy. Anh không thể phản đối khi người vợ đang cần ở anh sự chia sẻ. Nhưng chấp nhận thì…Trong đầu Hùng hiện lên vài con số phải chi tiêu thêm.

Được nựng nịu con là hạnh phúc của Hùng. Con bé cũng luôn quấn quýt bên cha mỗi khi Hùng ở nhà. Vậy mà mấy hôm nay nó và bé Phượng cứ xoắn lấy nhau. Hùng đi dạy học về, nó chỉ thơm vào má anh hai cái rồi quay sang với em nó chơi trò chơi dạy học. Bà Giáo  nhìn cháu nội trìu mến, nói với con trai: "Nó sẽ nối nghiệp nhà, con ạ! Chắc Hùng sẽ vui ngắm nhìn con tập làm cô giáo, nếu không có sự hiện diện của bé Phượng trong nhà. Sự xuất hiện của cháu vợ như là một sự xúc phạm đến cõi riêng của anh. Nó như hạt sạn anh nhai phải. Dẫu cố già mình, Hùng cũng không thể giấu nổi sự khó chịu qua thái độ và lời nói đối với bé Phượng.

Một tuần qua, Hoa thấy tâm tính Hùng thay đổi. Anh hay cáu gắt, nói những lời như thiếu suy nghĩ. Nhiều lần chị bắt gặp chồng nhìn cháu với ánh mắt khó chịu. Hôm qua nhìn bé Phượng với ánh mắt như thế, Hùng nói với chị: "Sao cha mẹ nó vô trách nhiệm thế ?!" Nếu với ánh mắt trìu mến thì chị nghĩ anh cảm thán cho hoàn cảnh tội nghiệp của cháu. Nhưng với ánh mắt ấy cộng với lời nói ấy, Hoa thấy lòng nhói đau !…

 "Người thanh niên đến làng chài ven biển này đã  đói  lả. Anh được ngư dân cho ăn, cho tá túc. Anh chỉ hiểu lơ mơ về nghề biển, nhưng lại có một thứ quý giá mà những ngư dân ở đây không có. Đó là chữ ! Họ giúp anh cơm ăn, áo mặc; anh dạy chữ cho họ. Cái CHỮ đưa anh từ một kẻ ngụ cư thành một người được tôn trọng. Theo thời gian, cô học trò lớn tuổi nhất bén duyên cùng thầy giáo và nhiều gia đình ngư dân trở thành cơ sở của cách mạng. Hóa ra thầy giáo là cán bộ hoạt động bí mật theo sự phân công của tổ chức đến đây để tuyên truyền, gây dựng cơ sở cho cách mạng…Trong một trận địch càn, người thầy giáo chưa qua một khóa sư phạm nào đã dùng thân mình đè lên trái lựu đạn đang lăn vào lớp để cứu học trò của mình. Thầy hy sinh để lại người vợ trẻ và đứa con trai ba tuổi. Thầy hy sinh nhưng mầm chữ nghĩa và cơ sở cách mạng thầy gây dựng vẫn sống và phát triển từng ngày…

Mộ chồng mới đắp thì người vợ trẻ bị Mỹ-ngụy gán là Việt cộng và bắt đi. Đứa con ba tuổi được bà con xóm chài cưu mang. Mầm chữ nghĩa của người cha ươm bấy lâu giờ được những người học trò trung hậu thể hiện với đứa con…".

Chuyện kể về cha mẹ và tuổi ấu thơ của Hùng đã dựng lên thành hình ảnh trong trí anh khi bà Giáo hỏi: "Con có biết cha con đã hy sinh như thế nào và thời gian mẹ bị địch bắt con sống với những ai ? Khiến lòng anh bồi hồi. Trong tâm trạng ấy, từng lời của mẹ đã xuyên suốt vào tâm anh:

- … Mẹ ở tù, con được nuôi dưỡng trong những gia đình giàu lòng nhân ái. Không ruột thịt mà họ vẫn cưu mang con là vì sao ? Vì mầm chữ nghĩa của cha con đã mở lòng cho họ, để họ biết nghĩ đến những điều xa hơn cơm áo thường ngày, xa hơn bốn bức vách nhà mình. Chữ nghĩa làm cho con người thông hiểu lẽ phải trái, giàu thêm lòng vị tha, diệt lòng vị kỷ. Con có hiểu vì sao mẹ nhắc việc này?

Hùng im lặng. Bà Giáo đi lại thắp nhang trên bàn thờ chồng. Hương nhang trầm về đêm long chậm trong nhà tạo một cảm giác dễ chịu. Âm hưởng của lời mẹ nói như hương trầm len vào chiếm lĩnh từng tế bào để Hùng chợt nhận diện lại tình cảm của mình…

Nhìn hai đứa trẻ ôm nhau ngủ bên gường của bà, lòng Hùng dậy lên tình yêu thương. Anh nghĩ lát nữa khi mẹ đã ngủ, anh sẽ lay Hoa dậy để kể lại lời mẹ và cảm xúc của mình.

Hùng không biết rằng, sau bức màn ngăn chiếc gường ngủ, Hoa vẫn thức nghe chuyện của hai mẹ con. Chị chưa hiểu lắm ba tiếng MẦM CHỮ NGHĨA, nhưng những lời khác của mẹ chồng thì chị hiểu. Điều chưa hiểu lắm, sáng mai chị sẽ nhờ mẹ giải thích thêm. Chắc có lẽ mẹ sẽ nói: "Con hãy sống đúng như chữ nghĩa con đã học với trọn vẹn tấm lòng". Có phải vậy không nhỉ ? 

Phụng Tú