“Mái nhà” chung của những loài linh trưởng

Nhiều loài nguy cấp, quý, hiếm

​Giám đốc Ban quản lý rừng đặc dụng tỉnh Quảng Trị (trực thuộc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Trị) Trương Quang Trung cho biết, thời gian qua đã có nhiều chương trình điều tra về linh trưởng tại đây. Các đơn vị liên quan ghi nhận có 9 loài linh trưởng, thuộc 3 họ, gồm: cu li (cu li lớn, cu li nhỏ), khỉ (khỉ mặt đỏ, khỉ vàng, khỉ mốc, khỉ đuôi lợn, chà vá chân nâu, voọc Hà Tĩnh) và vượn (vượn siki) với tổng đàn lên đến cả nghìn con. Những loài này đều thuộc diện nguy cấp, quý, hiếm quy định trong Sách đỏ Việt Nam, Sách đỏ thế giới (IUCN), Nghị định 06, Nghị định 64 của Chính phủ và Công ước CITES. Chúng phân bố trên hầu hết tiểu khu rừng và thung lũng đá vôi. Tại các đợt triển khai lắp đặt máy bẫy ảnh để điều tra động vật, đơn vị cũng ghi lại được nhiều thước phim về quá trình di chuyển, tìm kiếm thức ăn của các loài khỉ với số lượng mỗi đàn lên đến hàng chục cá thể.

Trong các loài linh trưởng trên, vượn siki là loài linh trưởng thuộc nhóm cực kỳ nguy cấp (CR, Sách đỏ thế giới). Vượn siki được ghi nhận trong các khu rừng thường xanh nhiệt đới, nửa thường xanh, đôi khi được ghi nhận tại các khu vực rừng trong thung lũng núi đá vôi chưa bị tác động bởi con người. Loài này dành phần lớn thời gian sống trên cây và rất ít khi xuống đất. Chúng thường sống thành các nhóm gia đình từ 2-4 con, thức ăn chủ yếu là lá cây và các loại quả chín.

Vượn siki không ghi nhận được thông qua bẫy ảnh mà chỉ nghe tiếng hót. Vì thế, để điều tra loài này, lực lượng bảo tồn phải phối hợp với các chuyên gia sử dụng thiết bị ghi âm chuyên dụng thu tiếng hót của chúng, từ đó xác định quần thể, số lượng cá thể. Trên cơ sở khảo sát và phân tích tiếng hót của vượn siki, Ban quản lý rừng đặc dụng tỉnh Quảng Trị xác định có hàng trăm con đang sinh sống tại 21 tiểu khu trong lâm phần quản lý.

Ngoài ra, các chuyên gia ghi nhận dãy núi đá vôi thuộc các xã: Hướng Phùng và Hướng Lập là nơi sinh sống của loài voọc Hà Tĩnh (còn gọi là voọc đen gáy trắng). Đặc biệt, tại khu vực thôn Trĩa, xã Hướng Phùng có 2 quần thể voọc Hà Tĩnh với hàng chục con đang sinh trưởng tốt.

Ông Trương Quang Trung cho hay: “Tại các xã vùng đệm, gồm: Đakrông, Tà Rụt, Ba Lòng có khoảng 5 đàn voọc chà vá chân nâu với khoảng 50 cá thể. Ngoài ra, các chuyên gia còn phát hiện dấu vết của 6 đàn voọc chà vá chân nâu khác. Số lượng chà vá chân nâu trong khu vực có xu hướng tăng lên. Các tổ chức, nhà khoa học cũng ghi nhận tại Quảng Trị có ít nhất 9 đàn vượn má vàng Trung bộ. Những đàn vượn má vàng Trung bộ này chủ yếu tập trung ở những nơi sinh cảnh rừng còn tốt, đặc biệt là xa khu vực dân cư”.

Chung tay bảo vệ

Thời gian qua, Ban quản lý rừng đặc dụng tỉnh Quảng Trị đã tích cực phối hợp với chính quyền địa phương và các cơ quan chức năng tuyên truyền, nâng cao nhận thức của người dân vùng đệm về công tác bảo vệ rừng, bảo tồn đa dạng sinh học. Đặc biệt là công tác bảo vệ các loài nguy cấp, quý hiếm, ưu tiên bảo vệ các loài linh trưởng. Trong đó, phối hợp chặt chẽ với các ban cán sự thôn, già làng, người có uy tín, đây là những người có uy tín nên tiếng nói của họ rất có trọng lượng. Thông qua những người có uy tín này, các chủ trương, chính sách bảo vệ rừng, động vật hoang dã được phổ biến đến từng người dân, nhờ vậy công tác bảo vệ các loài linh trưởng luôn được thực hiện tốt.

Cùng với đó, để bảo tồn có hiệu quả, ngoài việc ngăn chặn tình trạng săn bắt, các đơn vị tăng cường công tác tuần tra, ngăn chặn các hành vi xâm hại tài nguyên rừng, nâng cao nhận thức cho người dân vùng đệm. Phối hợp với cơ quan chức năng tăng cường thực thi pháp luật, kiểm tra, kiểm soát tình hình mua bán, vận chuyển động vật hoang dã trái phép và xử lý nghiêm các đối tượng vi phạm.

Giám đốc Ban quản lý rừng đặc dụng tỉnh Quảng Trị Trương Quang Trung cho biết thêm: “Trong thời gian tới đơn vị sẽ tiếp tục nâng cao năng lực lực lượng bảo vệ rừng; đẩy mạnh công tác kiểm tra, tuần tra rừng để phát hiện, xử lý các vụ vi phạm khai thác lâm sản. Tăng cường công tác tuyên truyền nhằm nâng cao nhận thức của cộng đồng về bảo tồn đa dạng sinh học nói chung, bảo vệ các loài linh trưởng nói riêng. Đồng thời, áp dụng khoa học công nghệ hiện đại trong nghiên cứu và giám sát nhằm bảo vệ tốt nhất “mái nhà” chung của các loài linh trưởng.