Lương y Nguyễn Thị Thái: Kiên định triết lý chữa bệnh từ gốc trong y học cổ truyền

Bí quyết giữ tinh chất dược liệu

Một trong những nguyên tắc chuyên môn đầu tiên mà lương y Nguyễn Thị Thái nhắc đến khi chia sẻ về nghề là quan niệm về kê đơn. Trong bối cảnh thị trường tràn ngập thực phẩm chức năng, thuốc đóng gói sẵn, viên hoàn đại trà, lương y chọn con đường khác, đó là kê đơn riêng cho từng người, không theo công thức chung.

“Cùng một tên bệnh nhưng chưa chắc cùng một gốc bệnh, cùng một thể bệnh và cùng một cách dùng thuốc”, lương y Thái giải thích. Đây không phải là lý thuyết suông, mà là thực hành hàng ngày tại Hợp tác xã sản xuất dược liệu và chế biến dược liệu Nguyễn Thị Thái. Mỗi bệnh nhân đến thăm khám đều được lương y phân tích thể trạng, xem xét triệu chứng cụ thể, xem kết quả khám và theo dõi diễn biến riêng trước khi ra phác đồ điều trị.

Cách tiếp cận này phản ánh nền tảng y học cổ truyền phương Đông, cùng một bệnh danh có thể có nhiều thể bệnh khác nhau tùy theo khí huyết, tạng phủ và thể chất của từng người. Nhưng điều đặc biệt ở lương y Thái là không đóng khung tư duy trong Đông y thuần túy. Được đào tạo bài bản cả Đông y lẫn Tây y, lương y luôn khuyến khích bệnh nhân mang theo kết quả xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh và hồ sơ điều trị từ các cơ sở y tế khác để phục vụ cho việc kê đơn chính xác hơn.

Một trong những điểm nổi bật nhất trong quy trình bào chế của nhà thuốc là phương pháp nấu cao thủ công kéo dài bảy ngày bảy đêm liên tục. Đây là kỹ thuật gia truyền được giữ nguyên bản, không chạy theo xu hướng công nghiệp hóa.

Theo lương y Thái, quy trình này đòi hỏi sự kiên nhẫn, kỹ thuật và tính tỉ mỉ rất cao. “Làm cao thuốc không phải cứ đun lâu là được, mà phải canh nguyên liệu, canh nhiệt, canh thời điểm, để giữ được phần tinh chất tốt nhất của dược liệu mà không làm biến chất”, lương y Thái chia sẻ. Quy trình bắt đầu từ thuốc thang, đun kỹ nhiều lần để chiết xuất hết hoạt chất, rồi lấy nước thuốc đó tiếp tục cô đặc suốt bảy ngày đêm cho đến khi thành tinh chất cao đặc. Lương y cho biết, được cho là giúp cơ thể hấp thu dễ hơn so với thuốc thang thông thường, đặc biệt phù hợp với những bệnh nhân bận rộn không có thời gian tự sắc thuốc.

Điều quan trọng bà nhấn mạnh là quy trình này không thể thực hiện qua loa. Mỗi mẻ cao là một lần lương y và nhân sự nhà thuốc phải chịu trách nhiệm trực tiếp từ đầu đến cuối, không thể ủy thác cho máy móc hay quy trình tự động hóa vì bản chất của dược liệu tự nhiên đòi hỏi sự phán đoán và kinh nghiệm của con người.

Nếu quy trình bào chế là phần cuối của chuỗi sản xuất thuốc, thì đầu vào dược liệu chính là nền móng quyết định toàn bộ chất lượng - bà hiểu rõ điều này hơn bất kỳ ai.

Dược liệu của Hợp tác xã được tự thu hái từ rừng, không nhập sẵn từ thị trường, không dùng nguyên liệu đã qua sơ chế sẵn bởi bên thứ ba. Suốt hơn 20 năm, lương y và cộng sự đã trèo đèo lội suối đến các đỉnh núi cao, lòng thung sâu để tìm kiếm những loài thảo dược quý có nguy cơ tuyệt chủng như lan gấm, huyết dụ, bảy lá một hoa, thài lài tía, thâu pù lùa, mang về nhân giống và bảo tồn. Toàn bộ diện tích ruộng đất của gia đình được dùng để trồng thảo dược, ngoài ra lương y còn nhân giống ở các bản làng và vùng núi cao có thổ nhưỡng phù hợp.

Khi được hỏi về cách giữ dược tính mà không cần chất bảo quản, lương y trả lời thẳng vào vấn đề: “Gốc của vấn đề nằm ở ba khâu, chọn đúng dược liệu, sơ chế đúng cách và bảo quản đúng điều kiện. Khi nguyên liệu đầu vào sạch, quy trình đủ chặt và thời gian sử dụng được kiểm soát rõ ràng thì không cần dựa vào chất bảo quản để đánh đổi sự an tâm của người bệnh”.

Triết lý đó được thể hiện nhất quán, từ khâu lựa chọn vùng nguyên liệu, thu hái đúng mùa, sơ chế thủ công bằng phương pháp truyền thống, phơi sấy đúng kỹ thuật, cho đến bảo quản trong điều kiện kiểm soát. Hợp tác xã cũng đã có phiếu kiểm nghiệm chất lượng sản phẩm, và hoạt động dưới giấy phép của Sở Y tế, chứng chỉ hành nghề do Sở Y tế cấp.

Những nhóm bệnh thách thức nhất

Được hỏi về những nhóm bệnh đòi hỏi nhiều công sức nhất, lương y Thái không ngần ngại chia sẻ đó là các bệnh liên quan đến vô sinh hiếm muộn, rối loạn kéo dài và các trường hợp có khối u.

Không phải vì những bệnh này khó chữa hơn về mặt y học thuần túy, mà vì người bệnh đến với lương y thường đã trải qua một hành trình dài và mệt mỏi trước đó. Họ đã thăm khám nhiều nơi, thử nhiều phương pháp, tinh thần suy sụp và thể trạng đã bị bào mòn theo năm tháng. “Càng những ca như vậy, người làm nghề càng phải tỉnh táo, thận trọng và theo dõi sát”, bà nhận định.

Với nhóm bệnh vô sinh hiếm muộn, nhà thuốc hỗ trợ điều trị đa dạng các nguyên nhân ở cả nam và nữ. Ở nữ, các chứng bệnh được hỗ trợ điều trị bao gồm tắc vòi trứng, trứng yếu, đa nang buồng trứng, u xơ tử cung, lạc nội mạc tử cung, niêm mạc tử cung mỏng, rối loạn nội tiết tố và rối loạn kinh nguyệt. Ở nam, nhà thuốc hỗ trợ điều trị các vấn đề như tinh trùng yếu, không có tinh trùng, tắc ống dẫn tinh, giãn tĩnh mạch thừng tinh và các rối loạn chức năng sinh lý khác.

Ghi nhận một số trường hợp có chuyển biến tích cực từ khắp cả nước sau một thời gian được hỗ trợ điều trị đã có kết quả tích cực, vì thế, vị lươn y này được một số bệnh nhân gọi là “người mẹ” của nhiều đứa con.

Với nhóm bệnh u bướu, nhà thuốc có bài thuốc hỗ trợ điều trị các loại u như u tuyến giáp, u phổi, u gan, u xơ tử cung, u vú và các bệnh lý tiêu hóa. Lương y Thái luôn nhấn mạnh rằng đây là điều trị hỗ trợ, và trong những trường hợp cần thiết, lương y chủ động giới thiệu bệnh nhân đến các cơ sở y tế phù hợp để phối hợp điều trị.

Trong thời đại số, tư vấn từ xa đã trở thành xu hướng phổ biến. Hợp tác xã của lương y Thái cũng cung cấp dịch vụ tư vấn online và gửi thuốc về tận nhà cho bệnh nhân ở xa. Nhưng lương y không xem đây là một tiện lợi đơn giản, mà là một trách nhiệm đòi hỏi sự cẩn trọng gấp đôi.

“Tư vấn từ xa thì bắt buộc phải kỹ hơn ở phần khai thác thông tin”, lương y chia sẻ. Quy trình tư vấn online của lương y yêu cầu người bệnh mô tả rất rõ triệu chứng, tiền sử bệnh, diễn biến theo thời gian, chế độ sinh hoạt và gửi đầy đủ kết quả xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh nếu có. Trường hợp nào chưa đủ thông tin hoặc có dấu hiệu phức tạp, lương y luôn khuyên bệnh nhân đến khám trực tiếp hoặc kết hợp với cơ sở y tế phù hợp, thay vì cố kê đơn khi dữ liệu chưa đủ tin cậy.

Nguyên tắc này phản ánh điều lương y luôn nhấn mạnh, uy tín người làm thuốc không nằm ở quảng cáo, mà nằm ở sự nhất quán trong chất lượng và sự trung thực với chính mình. Từ chối kê đơn khi chưa đủ cơ sở, đôi khi, là hành động có trách nhiệm nhất mà một người thầy thuốc có thể làm.

Một điểm chuyên môn mà lương y Thái nhấn mạnh là tầm quan trọng của tái khám định kỳ. Theo lương y, đây không phải thủ tục hành chính hay cách giữ bệnh nhân quay lại, mà là yêu cầu y học bắt buộc.

“Sau một thời gian dùng thuốc, triệu chứng có thể thay đổi, thể trạng có thể đổi và phác đồ cũng phải được điều chỉnh theo”, lương y Thái giải thích. Tái khám giúp lương y theo sát diễn biến thực tế của cơ thể người bệnh thay vì tiếp tục một phác đồ cứng nhắc. Đây cũng là lý do mà mỗi tối lương y Thái vẫn dành thời gian đọc lại phản hồi của từng ca, vì với lương y, kê thuốc xong chưa phải là hết trách nhiệm.

Ngoài thuốc, lương y Thái luôn tư vấn song song về lối sống, đặc biệt với bệnh nhân vô sinh hiếm muộn và bệnh lý u bướu. Bà nhấn mạnh ba điều cốt lõi, ngủ nghỉ điều độ, giảm căng thẳng kéo dài và ăn uống sạch, hạn chế các yếu tố gây viêm, gây nóng và rối loạn nội tiết.

Cụ thể hơn, lương y khuyến cáo bệnh nhân vận động vừa phải, tránh thức khuya và tuyệt đối không tự ý kết hợp nhiều loại thuốc hay thực phẩm chức năng cùng lúc mà không có người theo dõi. Trong quan niệm của lương y Thái, thuốc chỉ là một phần của quá trình hồi phục; thay đổi thói quen sống mới là nền tảng dài hạn.

Một lập trường chuyên môn đáng chú ý của lương y Thái là quan điểm về sự kết hợp giữa Đông y và Tây y, không ủng hộ cách nhìn đối lập giữa hai nền y học, mà ngược lại, rất khuyến khích sự phối hợp có trách nhiệm.

“Người bệnh cần nói rõ với cả hai bên mình đang dùng thuốc gì, điều trị ở đâu, xét nghiệm ra sao, để tránh chồng chéo hoặc tương tác không mong muốn”, lương y nhấn mạnh. Với lương y Thái, mục tiêu cuối cùng không phải là bảo vệ một trường phái y học nào, mà là để người bệnh được an toàn và có hướng điều trị hợp lý nhất có thể. Đây là thái độ thực tế và nhân văn của một người thầy thuốc thực sự đặt lợi ích bệnh nhân lên trên hết.

Theo lương y Thái, kết quả điều trị phụ thuộc vào rất nhiều biến số: gốc bệnh, thời gian mắc bệnh, mức độ tổn thương, mức độ tuân thủ của người bệnh và sự phối hợp điều trị. Thay vì cam kết tỷ lệ, lương y đặt ưu tiên vào việc đi đúng hướng và theo dõi đến nơi đến chốn. Sự trung thực này, trong bối cảnh ngành y học cổ truyền không thiếu những lời hứa quá mức, chính là một hình thức bảo vệ bệnh nhân.

Đó cũng là cách cô định nghĩa uy tín, không phải qua những câu chuyện thành công được kể lại, mà qua sự nhất quán trong chất lượng qua thời gian và sự thành thật với chính mình và người bệnh trong từng ca khám.

Lương y Nguyễn Thị Thái là một người thầy thuốc hiểu sâu nghề, không bị cuốn theo xu hướng thương mại hóa và giữ vững một triết lý nhất quán đó là chữa bệnh từ gốc, theo dõi đến nơi đến chốn, và luôn đặt sự an toàn của người bệnh lên trước tất cả. Đó là nền tảng của một nhà thuốc đã tồn tại và được tin tưởng qua nhiều thế hệ.