Luật Thủ đô (sửa đổi): Động lực thể chế cho Hà Nội bứt phá

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Nguyễn Phương Thủy; Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội Trương Việt Dũng; Vụ trưởng Vụ Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật, Bộ Tư pháp Nguyễn Quốc Hoàn và TS. KTS Phan Đăng Sơn – Chủ tịch Hội KTS Việt Nam dự Toạ đàm.

Tại toạ đàm, các đại biểu nhấn mạnh sự cần thiết của việc sửa đổi Luật Thủ đô nhằm tạo không gian thể chế đủ rộng để Thủ đô phát huy vai trò đầu tàu, cực tăng trưởng của vùng đồng bằng sông Hồng và cả nước. Vụ trưởng Vụ Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật, Bộ Tư pháp Nguyễn Quốc Hoàn nhấn mạnh, việc xây dựng Luật Thủ đô lần này có sự hội tụ của cả 3 yếu tố là chính trị, pháp lý và thực tiễn. Luật được xây dựng nhằm hoàn thiện thể chế đặc thù, vượt trội, ổn định và có tầm nhìn dài hạn, phù hợp với vị trí, vai trò của Thủ đô.

Đồng thời, xác lập vai trò “thiết kế chính sách” cho Hà Nội, đổi mới tư duy từ việc Thủ đô không chỉ thực thi chính sách mà là chuyển giao quyền chủ động cho việc thiết kế chính sách ở tầm cao để giúp Hà Nội có đủ các cơ chế chính sách, cơ sở pháp lý và công cụ pháp lý để dẫn dắt, lan tỏa sự phát triển cho vùng Thủ đô cũng như cả nước.

Thứ ba, thực hiện chủ trương phân quyền triệt để, toàn diện, gắn với trách nhiệm giải trình của Hà Nội theo phương châm “địa phương quyết, địa phương làm và địa phương chịu trách nhiệm”.

Về nội dung phân quyền, Phó Chủ nhiệm Uỷ ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Nguyễn Phương Thủy đánh giá, các nội dung phân quyền trong dự thảo Luật đã tương đối bao quát và tập trung vào những lĩnh vực rất then chốt liên quan đến quản trị đô thị.

Theo bà Nguyễn Phương Thuỷ, có thể thấy rõ, Hà Nội được trao quyền chủ động trong 4 lĩnh vực bao gôm tổ chức bộ máy và nhân sự, thể chế và chính sách, quy hoạch và quản lý không gian đô thị, tài chính và đầu tư.

“Tôi nghĩ rằng điểm tích cực lớn nhất trong dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) lần này đẩy mạnh phân quyền kèm theo các quy định liên quan đến trách nhiệm. Đặc biệt là các quyết định mà TP đưa ra sẽ gần dân hơn, sát dân hơn, đáp ứng kịp thời các nhu cầu phát triển của Thủ đô”, bà Nguyễn Phương Thuỷ nói.

Vẫn theo Phó Chủ nhiệm Uỷ ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội, để phát huy hiệu quả, phân quyền phải đi kèm với kiểm soát quyền lực và bảo đảm việc thực thi phải rõ ràng. Làm tốt yêu cầu này sẽ tạo sự vững tin cho đại biểu Quốc hội khi bấm nút biểu quyết thông qua Luật cũng như tạo sự an tâm cho các cán bộ của chính Hà Nội khi tổ chức triển khai quyền lực mình được giao.

Còn Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội Trương Việt Dũng cho biết, Hà Nội đang đứng trước yêu cầu huy động và sử dụng nguồn lực rất lớn để hình thành hệ thống hạ tầng hiện đại, đa tầng, đa trung tâm theo Quy hoạch Thủ đô.

Theo tính toán sơ bộ, giai đoạn 2026–2030, TP cần khoảng 5 triệu tỷ đồng, trong đó khoảng 2/3 là nguồn vốn xã hội hóa; giai đoạn 2026–2035 cần khoảng 11 triệu tỷ đồng; đến 2045 cần khoảng 25 triệu tỷ đồng; đến 2065 ước tính tổng nhu cầu khoảng 103 triệu tỷ đồng.

Trong bối cảnh đó, Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội nhấn mạnh, Luật Thủ đô (sửa đổi) trao cho TP 5 công cụ quan trọng để triển khai nhiệm vụ này, bao gồm tài chính – thể chế – PPP – nguồn lực – dữ liệu.

“Đây là 5 nền tảng mà chúng tôi nghĩ rằng sẽ là đòn bẩy để thực hiện được nguồn lực của Thủ đô Hà Nội trong thời gian tới”, ông Trương Việt Dũng nói.

Ở góc độ quy hoạch – kiến trúc, TS. KTS Phan Đăng Sơn nhận định, dự thảo Luật Thủ đô là “chìa khóa” tháo gỡ điểm nghẽn và tạo động lực phát triển mới cho Hà Nội.

TP đang đi đầu trong xây dựng thể chế cho kinh tế tri thức, đổi mới sáng tạo và công nghệ cao, thể hiện ở một số mô hình mới như đầu tư Quỹ đầu tư mạo hiểm (Hà Nội là địa phương đầu tiên cả nước triển khai, với 600 tỷ đồng vốn ban đầu). Xây dựng mạng lưới công ty cổ phần đổi mới sáng tạo để kết nối doanh nghiệp khởi nghiệp. Ưu tiên phát triển AI như lõi quản trị, dựa trên Luật AI, giúp tăng năng suất lao động và nâng cao chất lượng hệ thống công vụ.

Theo ông Sơn, khi Luật được thông qua, Hà Nội có cơ hội đạt tăng trưởng như mục tiêu đặt ra và trở thành đô thị tiên phong về quản trị hiện đại trong khu vực.