Luật Thủ đô năm 2026: Nâng cao chất lượng sống, cải thiện điều kiện tiếp cận các dịch vụ công

Thúc đẩy cải cách hành chính, giảm chi phí tuân thủ

Một điểm đổi mới rất quan trọng của Luật Thủ đô số 02/2026/QH16 là việc bổ sung quy định về thẩm quyền xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật của chính quyền TP Hà Nội. Theo đó, HĐND và UBND TP Hà Nội được trao thẩm quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật để điều chỉnh trình tự, thủ tục, thẩm quyền giải quyết thủ tục hành chính đã được quy định tại văn bản của cơ quan cấp trên nhằm thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của chính quyền địa phương.

Quy định này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc thúc đẩy cải cách hành chính, nâng cao hiệu quả quản trị và tăng tính linh hoạt trong điều hành của chính quyền TP.

Trong thực tế, nhiều thủ tục hành chính hiện nay còn phức tạp, kéo dài, chưa phù hợp với yêu cầu phát triển nhanh của một đô thị đặc biệt như Hà Nội. Việc cho phép TP chủ động điều chỉnh quy trình, thủ tục sẽ giúp rút ngắn thời gian xử lý công việc, giảm chi phí tuân thủ cho người dân và doanh nghiệp, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.

Điểm đáng chú ý là việc điều chỉnh trình tự, thủ tục hành chính phải bảo đảm không làm phát sinh thêm thành phần hồ sơ, điều kiện hoặc kéo dài thời gian giải quyết thủ tục hành chính. Điều này thể hiện rõ mục tiêu cải cách hành chính thực chất, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ.

Bên cạnh đó, Luật còn cho phép chính quyền TP ban hành văn bản quy phạm pháp luật để quy định biện pháp đặc thù nhằm tổ chức, hướng dẫn thi hành luật, nghị quyết của Quốc hội trong trường hợp chưa có quy định của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ hoặc các bộ, cơ quan ngang bộ.

Quy định này có ý nghĩa rất lớn trong việc nâng cao khả năng phản ứng chính sách nhanh của chính quyền TP, khắc phục tình trạng chậm ban hành văn bản hướng dẫn, tạo điều kiện để Hà Nội chủ động giải quyết kịp thời các vấn đề phát sinh từ thực tiễn. Đây cũng là bước chuyển rất quan trọng từ vị thế “thực thi pháp luật” sang chủ động “kiến tạo thể chế” của chính quyền Thủ đô.

Chú trọng an sinh xã hội, góp phần xây dựng Thủ đô phát triển

Về tổng thể, những tác động tích cực mà Luật Thủ đô mang lại được đánh giá là rất lớn, có ý nghĩa lâu dài đối với sự phát triển bền vững của Thủ đô Hà Nội và nâng cao chất lượng cuộc sống của Nhân dân.

Đối với người dân, có thể thấy, tác động tích cực lớn nhất của Luật là việc nâng cao chất lượng sống và cải thiện điều kiện tiếp cận các dịch vụ công. Khi các cơ chế phân quyền được thực hiện hiệu quả, chính quyền TP sẽ có điều kiện chủ động hơn trong giải quyết các vấn đề dân sinh cấp bách như ùn tắc giao thông, ô nhiễm môi trường, quá tải hạ tầng đô thị, thiếu không gian công cộng và áp lực lên hệ thống y tế, giáo dục.

Việc phát triển mạnh hệ thống giao thông công cộng, đặc biệt là đường sắt đô thị và hạ tầng giao thông kết nối liên vùng, sẽ góp phần giảm ùn tắc, giảm thời gian di chuyển và nâng cao chất lượng môi trường sống cho người dân Thủ đô.

Các cơ chế thúc đẩy chuyển đổi số và xây dựng chính quyền điện tử cũng sẽ tạo điều kiện để người dân thực hiện thủ tục hành chính nhanh hơn, thuận lợi hơn và minh bạch hơn. Việc mở rộng dịch vụ công trực tuyến, chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan nhà nước và ứng dụng công nghệ số trong quản trị đô thị sẽ giúp giảm đáng kể chi phí thời gian và chi phí tuân thủ pháp luật cho người dân.

Ngoài ra, các chính sách phát triển kinh tế, đổi mới sáng tạo và thu hút đầu tư được kỳ vọng sẽ tạo thêm nhiều việc làm mới, nâng cao thu nhập và mở rộng cơ hội phát triển nghề nghiệp cho người lao động.

Trong lĩnh vực giáo dục, y tế và văn hóa, việc đầu tư mạnh mẽ hơn cho hạ tầng xã hội sẽ giúp người dân được tiếp cận tốt hơn với các dịch vụ chất lượng cao, góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và mức hưởng thụ văn hóa của xã hội.

Đối với doanh nghiệp, Luật sẽ tạo ra môi trường đầu tư kinh doanh thuận lợi hơn thông qua việc cải cách thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ và nâng cao tính minh bạch của bộ máy quản lý nhà nước. Các doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp đổi mới sáng tạo, doanh nghiệp công nghệ cao và doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực kinh tế số, sẽ có thêm nhiều cơ hội phát triển nhờ các cơ chế ưu đãi, hỗ trợ đầu tư và cơ chế thử nghiệm chính sách mới.

Tuy nhiên, bên cạnh các tác động tích cực, việc triển khai Luật cũng có thể đặt ra một số yêu cầu thích ứng đối với người dân và doanh nghiệp. Trong quá trình thực hiện các quy hoạch đô thị, chỉnh trang đô thị và phát triển hạ tầng, có thể phát sinh việc điều chỉnh quy hoạch, thu hồi đất, di dời hoặc thay đổi phương thức tổ chức sản xuất, kinh doanh của một số tổ chức, cá nhân.

Do đó, người dân và doanh nghiệp cần chủ động cập nhật thông tin, tuân thủ các quy định pháp luật và phối hợp với cơ quan nhà nước trong quá trình triển khai các dự án phát triển đô thị.

Việc tăng cường ứng dụng công nghệ số và xây dựng chính quyền số cũng đòi hỏi người dân và doanh nghiệp phải nâng cao kỹ năng số, thay đổi thói quen tiếp cận dịch vụ công và thích ứng với các phương thức quản lý mới.