Luật sư tự ý bỏ về - Tòa lúng túng !

Thực tế xét xử cho thấy, khá nhiều trường hợp luật sư (LS) tự ý bỏ về khi phiên toà đang xét xử khiến Toà án lúng túng, còn thân chủ thì hoang mang lo lắng. Trong trường hợp này, HĐXX nên tiếp tục xét xử hay phải hoãn phiên toà? Nếu tiếp tục xét xử và ra bản án thì có vi phạm nghiêm trọng quyền được bào chữa của bị cáo không?

LS bỏ về: Toà hoãn xử!

Phiên xử phúc thẩm vụ “Giết người” gây xôn xao dư luận hồi năm 2000 mà nạn nhân là nghệ sỹ nhiếp ảnh Trọng Thanh, 3 LS bảo vệ bị cáo Vũ Trường Giang phản đối bản kết luận giám định lại do Toà trưng cầu theo yêu cầu của bên bị hại bằng cách bỏ về. Còn 2 LS bảo vệ bị hại thì cho rằng các LS bảo vệ bên đối lập bỏ về đề gây sức ép với Toà.

HĐXX Toà phúc thẩm TANDTC tại Hà Nội cho rằng việc các LS bảo vệ bị cáo tự ý bỏ về là đã tự tước bỏ quyền bào chữa của thân chủ họ, không ảnh hưởng đến việc xét xử của Toà vì bị cáo bị xét xử về tội “Giết người” theo khoản 2 Điều 93 BLHS không thuộc trường hợp buộc phải có LS. Tuy vậy, sau khi nghị bàn thì HĐXX đã hoãn phiên toà hôm đó.

Bỏ đi rồi lại…về chỗ!

Trong vụ án “Đánh bạc” và “Đưa nhận hối lộ” tại PMU 18 do TAND TP Hà Nội xử sơ thẩm hồi tháng 8/2007, sau phần tranh tụng nảy lửa với VKS, nhiều LS đề nghị VKS rút Cáo trạng truy tố thân chủ của họ vì các bị cáo không phạm tội, hoặc không đủ chứng cứ kết tội thân chủ của các LS này.

Tuy nhiên, do các chứng cứ buộc tội quá rõ ràng, hiển nhiên; chính bản thân các bị cáo cũng nhận tội nên VKS giữ nguyên quan điểm truy tố. Đã có 7 LS phản ứng cho rằng quý Viện tranh luận không thoả đáng bằng cách đồng loạt bỏ về. Tuy nhiên, không vì thế mà phiên xử bị gián đoạn. Thấy làm “căng” với Toà không được nên sau đó nhiều vị LS lại lần lượt về chỗ để tiếp tục bảo vệ thân chủ của mình, có điều sự trở về rất lặng lẽ..

Cả hai cùng băn khoăn…

Không chỉ trong một số vụ án lớn được dư luận quan tâm, mới đây một LS cũng tự ý bỏ về trong vụ án “Cố ý gây thương tich” được TAND TP Hà Nội xét xử. Tại phiên toà, khi HĐXX đang tiến hành xét hỏi thì LS bảo vệ quyền lợi hợp pháp theo yêu cầu của bị cáo đề nghị toà án triệu tập thêm người làm chứng, giám định viên để đối chất…

Nhưng xét thấy không cần thiết nên HĐXX không chấp nhận. Thế là vị LS tự ý rời phiên toà vì cho rằng HĐXX không bảo đảm quyền tham gia xét hỏi của LS. Phía bị cáo thì đề nghị HĐXX hoãn phiên toàn với lý do nếu Toà cố tình xử vắng mặt LS của họ là vi phạm quyền bào chữa của bị cáo.

Còn đối với vị LS, rời vị trí của mình nhưng LS này vẫn lo lắng sợ sự vắng mặt của mình sẽ bất lợi cho thân chủ. HĐXX cũng băn khoăn không biết nên xử hay phải hoãn phiên toà; nếu tiếp tục xét xử và ra bản án thì có vi phạm quyền bào chữa của bị cáo hay không?

Cách phản ứng tiêu cực?

Bộ luật Tố tụng hình sự (BLTTHS) có quy định rất cụ thể, chi tiết về quyền bào chữa của bị can, bị cáo cũng như quyền, nghĩa vụ của người bào chữa (trong đó có LS) đối với thân chủ. Theo đó, LS không được từ chối bào chữa nếu không có lý do chính đáng.

Thực tiễn xét xử cho thấy, việc các LS bày tỏ sự phản đối Toà án bằng cách bỏ về ngày càng không còn là chuyện hy hữu. Không phủ nhận, trong nhiều trường hợp yêu cầu của LS là có căn cứ chính đáng nhưng bị Toà án cố tình bỏ qua không xét, buộc các LS đã chọn cách phản ứng tiêu cực trên.

Xung quanh việc các LS tự ý bỏ về và cách xử lý của Toà cũng còn nhiều ý kiến khác nhau về việc HĐXX phải giải quyết thế nào trong những trường hợp này? Toà án sẽ tiếp tục tiến hành xét xử vụ án hay phải hoãn phiên toà? Nếu Toà tiếp tục xét xử và ra bản án thì có vi phạm nghiêm trọng quyền được bào chữa của bị cáo hay không?

Quỳnh Lưu