Luật một đằng, lệ một nẻo giữa kỳ đại dịch

(PLVN) - Không phải chỉ có người bên ngoài nhận xét mà ngay cả Liên minh châu Âu (EU) giờ cũng thấy rằng dịch bệnh viêm phổi cấp do virus corona gây ra hiện đang là thách lức lớn nhất và ghê gớm nhất đối kể từ trước đến nay.
EU cũng phải bấn loạn vì đại dịch Covid-19 EU cũng phải bấn loạn vì đại dịch Covid-19

Dịch bệnh đã đẩy EU nói chung và các nước thành viên vào một cuộc khủng hoảng mà họ chưa biết thoát ra bằng cách nào. Dịch bệnh hoành hành tạo nên tình huống đặc thù và vì thế luật và lệ được vận dụng rất khác thường.

Hiện tại, EU đã đóng cửa biên giới bên ngoài và nhiều thành viên EU đã đóng cửa biên giới quốc gia. Trong EU đã có nước thành viên cấm hoặc hạn chế xuất khẩu một số mặt hàng nhất định. Không khó gì để nhận thấy các nước thành viên EU hiện mạnh ai nấy tự lo liệu để đối phó với dịch bệnh chứ không hề tham vấn hay phối hợp hành động với nhau.

Dịch bệnh đe dọa tất cả nhưng EU không có đối sách chung ngoài quyết định dành ra một khoản tiền lớn để trợ giúp các nước thành viên và Ngân hàng Trung ương châu Âu cũng chi ra khoản tiền lớn để hậu thuẫn các doanh nghiệp bị ảnh hưởng nặng bởi dịch bệnh không bị phá sản.

Trong EU, các nước thành viên không chỉ có thoả thuận chính trị với nhau mà còn có luật pháp chung và thể chế chung mà tất cả các thành viên đều phải tuân thủ, không thể tự ý thay đổi và được đặt lên trên hiệu lực của luật pháp quốc gia. Thị trường nội địa chung, Hiệp ước Schengen hay hệ thống tòa án chung là những bằng chứng điển hình nhất và thuyết phục nhất.

Theo những luật pháp ấy, nếu thành viên nào không tuân thủ đầy đủ và nghiêm túc thì EU sẽ vận hành những quy trình và cơ chế để xử lý. Thời bình thường thì mọi chuyện không có vấn đề gì, các thành viên tuân thủ luật pháp chung và quy định chế tài cho trường hợp vi phạm có hiệu ứng răn đe rất cao.

Nhưng thời dịch bệnh hoành hành thì những luật pháp bình thường kia đâu có hiệu lực như bình thường nữa. Một khi các thành viên EU cấm hoặc hạn chế xuất khẩu nước tẩy trùng y tế hay khẩu trang sang các nước thành viên khác và đóng cửa biên giới quốc gia thì EU đâu có còn thị trường nội địa chung như lâu nay nữa. Hình ảnh đặc trưng cho Hiệp ước Schengen là “châu Âu không biên giới”.

Nhưng khi các nước thành viên EU đóng cửa biên giới với nhau thì cả tinh thần và lời văn của hiệp ước kia chỉ còn tồn tại trên giấy. EU lại “pháo đài hoá quốc gia”, lại biệt lập và co cụm cục bộ. Luật chung cho phép các quốc gia thành viên áp dụng luật riêng trong những tình huống đặc biệt, nhưng trước đấy phải tham vấn lẫn nhau, thông tin cho nhau, thống nhất quan điểm và phối hợp hành động.

Có điều, cái lệ ở đây là mạnh ai nấy làm. Ở thời dịch bệnh, luật chung của liên minh bị cái lệ kia chi phối. Các nước thành viên EU cần rất nhiều năm để có được quy định pháp lý chung, vậy mà chỉ một con virus đã chứng tỏ có khả năng huỷ hoại đáng kể những thành tựu có ý nghĩa lịch sử ấy của EU.

Muốn thể chế hóa và thúc đẩy mạnh mẽ tiến trình hợp tác, liên kết và nhất thể hóa châu lục, EU không thể không “nhất thể hóa luật pháp”, tức là không thể không tăng cường lập pháp chung. Nhưng luật pháp chung lại chỉ có được sức đề kháng rất hạn chế trước những cái lệ riêng ngay lập tức phát tác trong những tình huống đặc biệt như hiện tại.

Cái lệ ở đây là cho dù Liên minh có phát triển thành công đến mấy thì nhà nước quốc gia với những lợi ích riêng vẫn chiếm giữ vai trò quyết định lệ nào được vận dung và luật chung nào bị vô hiệu hoá trong những tình huống đặc thù như hiện tại. Chuyện luật và lệ đang hỗn chiến ở EU trên nhiều phương diện đưa lại những nhận thức và đúc kết rất hữu ích cho tất cả những tổ chức hợp tác, liên kết và nhất thể hoá khu vực, châu lục khác trên thế giới. 

Hạ Nham
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Euro 2020: Đã đến lúc người Anh xây dựng đế chế?

Liệu đã đến lúc đội tuyển Anh xây dựng "đế chế"?
(PLVN) - Tại Euro 2020, đội tuyển Anh đã biết vượt qua những áp lực, gây dựng được lối chơi có bản sắc. Với hàng loạt ngôi sao trong đội hình, giới chuyên gia nhận định rằng, đã đến lúc người Anh xây dựng đế chế...

Khu vực biến động

 Ông Ebrahim Raisi đã chiến thắng trong cuộc bầu cử Tổng thống Iran.
(PLVN) - Trong khoảng thời gian ngắn ngủi chứ không dài, ở khu vực Trung Đông và vùng Vịnh có hai diễn biến với tác động có thể làm thay đổi cục diện chính trị an ninh ở khu vực và quan hệ quốc tế, báo hiệu khu vực này biến động mạnh mẽ.

Kết quả nhỏ ở sự kiện lớn

Tổng thống Mỹ Joe Biden và Tổng thống Nga Vladimir Putin trong cuộc gặp thượng đỉnh ngày 16/6/2021.
(PLVN) - Tổng thống Mỹ Joe Biden và Tổng thống Nga Vladimir Putin gặp nhau ở Geneve (Thuỵ Sỹ) trong khoảng thời gian không đầy 4 giờ đồng hồ. Đây là lần đầu tiên hai người này gặp nhau ở trên cùng cương vị đứng đầu nhà nước.

Thị trường ma túy tổng hợp ở Đông Nam Á diễn biến phức tạp bất chấp dịch bệnh Covid-19

(Ảnh minh họa).
(PLVN) - Cơ quan Phòng, chống Ma túy và Tội phạm của Liên hợp quốc (UNODC) vừa công bố báo cáo mới với tựa đề “Ma túy tổng hợp tại khu vực Đông và Đông Nam Á: Diễn biến và thách thức mới nhất năm 2021”, trong đó khẳng định rằng thị trường ma túy tổng hợp ở khu vực Đông Á và Đông Nam Á vẫn không bị suy chuyển trước tác động của đại dịch Covid-19, tình trạng sản xuất và mua bán bất hợp pháp ma túy tổng hợp tiếp tục gia tăng đột biến trong năm 2020.

Chuyện vận dụng và viện dẫn luật

Cảnh sát ngăn chặn biểu tình ở thành phố Belarus vào tháng 8/2020.
(PLVN) - Mới rồi, chính quyền Belarus buộc chiếc máy bay hành khách của hãng hàng không Ryanair (Anh) khi bay ngang qua không phận Belarus phải hạ cánh xuống sân bay Minsk ở ngoại ô thủ đô của đất nước này đã dấy lên làn sóng tranh luận và những cuộc phản đối...

Bốn giải vô địch quốc gia đã tìm được tân vương

Atletico Madrid lên ngôi đầy thuyết phục.
(PLVN) - Mùa giải này, cả 4 giải vô địch quốc gia được người hâm mộ Việt Nam quan tâm nhất là Anh, Đức, Italia và Tây Ban Nha đã tìm được tân vương. Mỗi đội bóng có một hành trình chiến thắng khác nhau, nhưng nhìn chung, danh hiệu mà họ đạt được đều vô cùng xứng đáng. 

Luật nào cho nơi hoang vắng?

Luật nào cho nơi hoang vắng?
(PLVN) - Trong các ngày 19 và 20/5 vừa qua, tại Thủ đô Reykjavik của Iceland (Băng Đảo) đã diễn ra hội nghị thường kỳ của bộ trưởng ngoại giao các nước thành viên Hội đồng Bắc Cực.

Ngừng chiến tránh quá đà

Hiện trường đổ nát sau vụ không kích của Israel xuống thành phố Khan Younis, dải Gaza, ngày 19/5.
(PLVN) - Sau 11 ngày giao tranh vũ trang ác liệt với nhau, Israel và Hamas đã thoả thuận ngừng bắn và đương nhiên là bên nào cũng nhận rằng vì đã đạt được mục tiêu đề ra thì mới chấp nhận ngừng bắn. 

Trung Đông lại chiến sự

Người dân tập trung tại một tòa nhà bị sập sau cuộc không kích của Israel vào thành phố Gaza.
(PLVN) - Ở khu vực Trung Đông, xô xát giữa người Palestine với cảnh sát Israel và người Do Thái cực hữu tại vùng phía Đông thành phố Jerusalem đã nhanh chóng đưa đến đụng độ quân sự, thậm chí còn có thể đã đến mức chiến tranh giữa Israel và lực lượng Hamas ở dải Gaza. 

Luật lụy tình huống

Tòa nhà Quốc hội Australia.
(PLVN) - Bảo hộ công dân ở nước ngoài là một trong những trách nhiệm của mọi nhà nước trên thế giới. Trách nhiệm này được công nhận chung vừa là đương nhiên vừa là được xác nhận trong luật pháp quốc gia và luật pháp quốc tế. Nhưng Australia mới đây lại vận dụng này rất khác.

Trả giá cho hình thức

Tàu cá Pháp và chạm với tàu cá Anh.
(PLVN) - Cả Chính phủ Anh lẫn Pháp đều viện dẫn lợi ích quốc gia để biện giải cho việc đưa tàu chiến đến ngư trường chung của hai bên. Ở thời trước khi nước Anh ra khỏi EU (Brexit), hai bên đã nhiều lần xô đẩy nhau vào tình huống như hiện tại. 

Đồng minh thêm đặc biệt

Tổng thống Mỹ Joe Biden (phải) và Thủ tướng Nhật Bản Suga Yoshihide tại cuộc họp báo chung sau hội đàm ở Washington, DC, ngày 16/4/2021 (giờ Mỹ) (ảnh: AFP/TTXVN).
(PLVN) - Thời buổi dịch bệnh Covid-19 buộc hoạt động ngoại giao phải chuyển từ trực tiếp là chính sang hình thức trực tuyến là chủ yếu, mà vẫn tiến hành gặp gỡ cấp cao trực tiếp thì sự kiện ấy phải có ý nghĩa rất quan trọng đối với các bên tham gia. Như cuộc gặp giữa Tổng thống Mỹ Joe Biden và Thủ tướng Nhật Bản Yoshihide Suga ở Washington (Mỹ) vừa đây. 

Dùng luật lấn lệ

Việc sắp xếp vị trí ngồi trong buổi tiếp chuyện đã dấy lên nhiều tranh cãi.
(PLVN) - Chuyện lễ tân ngoại giao trong chuyến công du Thổ Nhĩ Kỳ mới rồi của Chủ tịch Hội đồng châu Âu Charles Michel và Chủ tịch Uỷ ban châu Âu Ursula von der Leyen được dư luận để tâm đến còn nhiều hơn cả kết quả của sự kiện quan trọng này trong mối quan hệ giữa Liên minh châu Âu (EU) và Thổ Nhĩ Kỳ. 

Láng giềng căng thẳng

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskiy (giữa) tại khu vực gần tiền tuyến với các tay súng ly khai ở vùng Donbass, hôm 8/4.
(PLVN) - Trong những ngày vừa qua, giữa Ukraine và Nga trở nên căng thẳng và đối đầu gia tăng khiến châu Âu phải lo ngại về khả năng lại xảy ra đụng độ quân sự và thậm chí cả chiến tranh giữa hai bên như đã từng xảy ra cách đây 7 năm. Tình trạng ấy là kết quả của hàng loạt diễn biến cả về chính trị lẫn quân sự có liên quan đến Nga và Ukraine, đến Mỹ, EU và NATO.