Lòng yêu nước bất tận trong một gia đình giàu truyền thống cách mạng

Trải qua hai cuộc kháng chiến trường kỳ của dân tộc và những năm tháng bảo vệ Tổ quốc, nhiều thế hệ trong gia đình đã nối tiếp nhau lên đường chiến đấu, sẵn sàng hiến dâng tuổi xuân, máu xương cho độc lập, tự do của dân tộc.

Những cống hiến to lớn ấy đã được ghi nhận bằng những con số đầy tự hào nhưng cũng thấm đẫm sự hy sinh: 5 liệt sĩ, 3 Mẹ Việt Nam Anh hùng, 1 thương binh, 1 bệnh binh nhiễm chất độc da cam. Đó không chỉ là niềm tự hào của dòng họ Trịnh mà còn là minh chứng sinh động cho truyền thống yêu nước, tinh thần cách mạng của người dân vùng đất Thượng Lâm anh hùng, nay là xã Phúc Sơn.

Từ gia đình nông dân nghèo đến cái nôi của truyền thống cách mạng

Theo bà Phạm Thị Lắm (sinh năm 1934), con dâu của cụ ông Trịnh Văn Kiền và cụ bà Phạm Thị Hồng chia sẻ trong gia đình có năm người con gồm ba trai, hai gái.

Trong những năm đất nước còn chìm dưới ách thống trị của thực dân, phong kiến, khi phần lớn ruộng đất tập trung trong tay địa chủ và cường hào, gia đình cụ Kiền chỉ là một hộ nông dân nghèo. Cuộc sống nhiều thiếu thốn nhưng không thể làm lu mờ lòng yêu nước và khát vọng giành độc lập.

Ngay từ những ngày đầu cách mạng, cụ Trịnh Văn Kiền cùng hai người con trai đầu đã sớm giác ngộ lý tưởng của Đảng, tham gia lực lượng du kích địa phương, sát cánh cùng nhân dân xã Thượng Lâm (nay là xã Phúc Sơn, thành phố Hà Nội) đứng lên giành chính quyền trong Cách mạng Tháng Tám năm 1945, góp phần vào sự nghiệp giải phóng dân tộc.

Sau thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám, trong khi vừa lao động sản xuất, các thành viên trong gia đình vẫn tiếp tục tham gia lực lượng vũ trang địa phương, bảo vệ chính quyền cách mạng còn non trẻ trước sự trở lại xâm lược của thực dân Pháp.

Khí phách của người chiến sĩ quyết không đầu hàng giặc

Trong lịch sử đấu tranh của quê hương Thượng Lâm, tên tuổi liệt sĩ Trịnh Văn Ấu luôn được nhắc đến với sự kính trọng đặc biệt. Giữ cương vị Xã đội phó, ông trực tiếp chỉ huy lực lượng dân quân du kích chiến đấu bảo vệ quê hương. Ngày 2/4/1949, sau một trận chiến đấu quyết liệt với quân Pháp, ông tổ chức cho toàn bộ lực lượng rút về căn cứ bí mật. Khi các chiến sĩ đã xuống hầm trú ẩn an toàn, ông là người ở lại sau cùng để bảo đảm không ai bị bỏ lại phía sau. Đúng lúc chuẩn bị rút lui, ông bị quân địch phát hiện.

Trong khoảnh khắc sinh tử ấy, người chỉ huy hiểu rằng nếu tiếp tục xuống hầm, căn cứ sẽ bị lộ, toàn bộ lực lượng nòng cốt của phong trào cách mạng địa phương có nguy cơ bị tiêu diệt. Không một chút do dự, ông đã lựa chọn sự hy sinh. Quả lựu đạn trên tay được kích nổ để khép lại cuộc đời của một người chiến sĩ cộng sản kiên trung, đồng thời bảo toàn lực lượng cách mạng.

Theo cuốn Thượng Lâm trên những chặng đường lịch sử (xuất bản các năm 1987 và 2020), trước thời khắc hy sinh, ông đã ba lần hô vang: "Đảng Cộng sản Việt Nam quang vinh muôn năm!" Tiếng hô ấy không chỉ là lời thề son sắt của một người chiến sĩ mà còn trở thành biểu tượng về bản lĩnh, khí phách và niềm tin tuyệt đối vào con đường cách mạng mà Đảng đã lựa chọn. Sự hy sinh của liệt sĩ Trịnh Văn Ấu đã trở thành ngọn lửa truyền thống, thắp sáng ý chí chiến đấu của nhiều thế hệ trong gia đình.

Tiếp bước người em trai của mình, liệt sĩ Trịnh Văn Khảm, khi giữ cương vị Xã đội trưởng dân quân du kích của địa phương, đã tiếp tục chiến đấu anh dũng và hy sinh năm 1953 trong trận đánh tại xã Hợp Tiến, huyện Mỹ Đức (nay thuộc xã Mỹ Đức, thành phố Hà Nội), góp thêm một trang vẻ vang vào truyền thống cách mạng của gia đình.

Máu của các thế hệ tiếp tục hòa vào lịch sử dân tộc

Cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước một lần nữa đặt dân tộc trước thử thách sống còn. Ở hậu phương, cụ bà Phạm Thị Hồng cùng người con trai út và các con dâu tiếp tục bền bỉ nuôi giấu cán bộ, làm công tác liên lạc, vận chuyển lương thực, thuốc men, treo cờ, rải truyền đơn, góp phần giữ vững phong trào cách mạng tại địa phương.

Ở tiền tuyến, truyền thống gia đình tiếp tục được nối dài. Người con trai út Trịnh Văn Kiện, khi đó là Bí thư Chi bộ, cùng bốn người cháu là Trịnh Văn Phác (con của liệt sỹ Trịnh Văn Khảm), liệt sĩ Trịnh Văn Chất (con của liệt sỹ Trịnh Văn Khảm), liệt sĩ Trịnh Văn Rỹ ( con của liệt sỹ Trịnh Văn Ấu) và liệt sĩ Nguyễn Văn Mạo (con rể của liệt sỹ Trịnh Văn Ấu) đã lần lượt viết đơn tình nguyện nhập ngũ, lên đường chiến đấu theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc.

Chiến tranh kết thúc, đất nước thống nhất nhưng niềm vui đoàn tụ không trọn vẹn. Chỉ có ông Trịnh Văn Kiện và ông Trịnh Văn Phác trở về quê hương, mang trên mình thương tật chiến tranh với tỷ lệ thương tật 61%. Ba người con, người cháu còn lại đã mãi mãi nằm lại nơi chiến trường, hiến dâng trọn tuổi thanh xuân cho nền độc lập, tự do của dân tộc.

Truyền thống không dừng lại sau ngày hòa bình

Năm 1979, khi biên giới phía Bắc của Tổ quốc bị xâm phạm, truyền thống yêu nước của gia đình lại được tiếp nối. Hai người cháu là Trịnh Văn Định và Trịnh Văn Đức tiếp tục khoác ba lô lên đường nhập ngũ, trực tiếp chiến đấu tại mặt trận Vị Xuyên. Sau khi hoàn thành nghĩa vụ, cả hai trở về địa phương năm 1985, tiếp tục lao động, sản xuất và tham gia xây dựng quê hương.

Qua nhiều thế hệ, có thể thấy rằng, đối với gia đình cụ Trịnh Văn Kiền, lòng yêu nước chưa bao giờ chỉ dừng lại ở những khẩu hiệu. Đó là sự tiếp nối bằng hành động, bằng trách nhiệm và bằng sự sẵn sàng hy sinh khi Tổ quốc cần.

Những phần thưởng cao quý của Đảng và Nhà nước

Những hy sinh và cống hiến của gia đình đã được Đảng, Nhà nước ghi nhận bằng nhiều phần thưởng cao quý. Ngày 12/12/1974, Thủ tướng Chính phủ Phạm Văn Đồng ký tặng Bảng vàng danh dự cho liệt sĩ Trịnh Văn Khảm và bà Trần Thị Sáu.

Năm 2017, Chủ tịch nước Trần Đại Quang ký quyết định truy tặng danh hiệu Mẹ Việt Nam Anh hùng đối với ba người mẹ trong gia đình gồm:

• Mẹ Nguyễn Thị Biển, có chồng là liệt sĩ Trịnh Văn Ấu và con trai là liệt sĩ Trịnh Văn Rỹ.

Đó không chỉ là sự ghi nhận của Đảng và Nhà nước đối với những cống hiến của một gia đình mà còn là sự tôn vinh những giá trị cao đẹp của chủ nghĩa yêu nước Việt Nam.

Viết tiếp truyền thống bằng tri thức và trách nhiệm

Hòa bình lập lại, những người còn sống trở về không chọn nghỉ ngơi sau chiến tranh mà tiếp tục cống hiến. Mang trên mình thương tật chiến tranh, ông Trịnh Văn Kiện vẫn đảm nhiệm cương vị Bí thư Chi bộ, Đội trưởng đội sản xuất, góp phần xây dựng quê hương trong những năm đầu đổi mới. Ngày nay, nhiều thế hệ con, cháu, chắt của gia đình đang công tác trong quân đội, ngành giáo dục, chính quyền địa phương và nhiều lĩnh vực khác.

Dù ở bất kỳ cương vị nào, họ vẫn luôn gìn giữ truyền thống hiếu học, yêu nước, trách nhiệm với cộng đồng và tinh thần cống hiến mà cha ông đã gây dựng. Nhìn lại chặng đường gần một thế kỷ của gia đình cụ Trịnh Văn Kiền và cụ Phạm Thị Hồng, có thể thấy đây không chỉ là câu chuyện của một gia đình, một dòng họ, mà còn là hình ảnh thu nhỏ của biết bao gia đình Việt Nam đã âm thầm hiến dâng những người con ưu tú cho Tổ quốc.

Từ những người nông dân chân lấm tay bùn đến những chiến sĩ cảm tử, từ những người mẹ tiễn chồng, tiễn con ra trận đến những thế hệ hôm nay tiếp tục cống hiến bằng trí tuệ và sức lao động, tất cả đã tạo nên một mạch nguồn truyền thống bền bỉ, được hun đúc bằng lòng yêu nước, lý tưởng cách mạng và khát vọng phụng sự dân tộc. Đó chính là giá trị trường tồn mà gia đình cụ Trịnh Văn Kiền và cụ Phạm Thị Hồng đã để lại cho quê hương Phúc Sơn, cho Thủ đô Hà Nội và cho các thế hệ hôm nay, mai sau.