“Lời sấm truyền từ quán Trung Tân”: Thông điệp của người xưa gửi lại

Phạm Vân Anh

 

Nhân kỷ niệm 421 năm Ngày mất của Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm (28/11/1585- 28/11/2006), Đoàn chèo Hải Phòng dựng lại vở: “Lời Sấm truyền từ quán Trung Tân”, dự dịnh sẽ diễn tại sân khấu Nhà hát truyền hình trong tháng 12 này, truyền hình trực tiếp trên sóng VTV1- Đài Truyền hình Việt Nam. Vở diễn từng đoạt 3 Huy chương vàng, 3 Huy chương bạc lại Liên hoan sân khấu toàn quốc năm 1995.

Không như một số đoàn nghệ thuật khác mải mê đi tìm cái mới để tạo sức hấp dẫn thì Đoàn chèo Hải Phòng lại dựa trên cơ sở truyền thống để sáng tạo và làm giàu thêm cho truyền thống. Điều đó được thể hiện rất rõ qua vở diễn này.

Từ kịch bản văn học đậm ngôn ngữ chèo của nhà biên kịch Trần Đình Ngôn, đạo diễn Lê Hùng đã dựng lên những màn, lớp đầy ắp không khí bi tráng của một vương triều phát tích trên đất Hải Phòng với vai diễn chủ đạo là Trình Quốc Công Nguyễn Bỉnh Khiêm và Thái phi (một vai diễn hư cấu không có thật trong lịch sử). Các nghệ sĩ, diễn viên của Đoàn chèo Hải Phòng kiên trì tập vở và nỗ lực trong từng vai diễn để tạo nên một sân khấu chèo rất “mầu” bằng những động tác và làn điệu chèo cổ điêu luyện, tạo nến tinh nhân văn và sức hấp dẫn xuyên suốt cả vở diễn.

Hiện đại, hoành tráng nhưng vẫn đậm chất dân gian truyền thống, vở diễn là bài ca ca ngợi trí tuệ uyên bác và chí khí kiên cường của người hiền sĩ chống lại bọn quan tham chỉ biết mưu cầu tư lợi cá nhân. Thông qua vở diễn, người xem sẽ tự tìm cho mình những hướng tiếp cận riêng với tư tưởng chủ đề của vở. Dù đã trải qua gần năm thế kỷ nhưng thông điệp của người xưa vẫn còn nguyên giá trị trong cuộc sống hôm nay.

ở vở diễn này, nghệ sĩ ưu tú (NSƯT) Văn Bình đã thể hiện thành công vai quan Trạng- một nhân cách sáng ngời, trên thông thiên văn, dưới tường địa lý, lòng đau đáu yêu nước thương dân mà bất lực trước kỳ suy mạt của Triều nhà Mạc qua câu Sâm truyền ở cuối vở “Thương nhân nhiếp chính. Hiền sĩ ẩn mình. Trịnh xuất từ Hoan ái. Mạc tận ở Cao Bình”. Đặc biệt, vai Thái phi- do NSƯT Hồng Minh thủ vai đã mang lại cho người xem những ấn tượng đẹp về một người phụ nữ tài sắc vẹn toàn, có tâm hồn rộng lượng, biết đặc quyền lợi của quốc gia lên trên hết và cũng biết rung động trước tình yêu. Nhà biên kịch Trần Đình Ngôn cho biết ông đã xây dựng vai diễn này để làm đậm them chất trữ tình nhằm cân bằng với tính triết lý và nhân sinh quan sâu sắc của vở diễn.

Giá trị tư tưởng và nghệ thuật của vở chèo (Lời Sấm truyền từ quán Trung Tân” góp phần khẳng định nghệ thuật chèo. Ai đó đã nói rằng, chính các thế hệ nghệ sĩ, diễn viên sẽ quyết định sự tồn tại và phát triển của Đoàn chèo Hải Phòng hôm nay và tương lai. Bằng lòng yêu nghề và khát khao làm nên một vở diễn đẹp, tập thể đạo diễn, diễn viên Đoàn chèo Hải Phòng đã mang lại cho người xem những vai diễn có giá trị thẩm mỹ đích thưc, mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc./.