Loại bỏ học sinh yếu kém vì tính sai công thức?
Gần đến kỳ thi tốt nghiệp THPT, báo chí nói nhiều đến hiện tượng các trường THPT, do chạy theo thành tích mà cố tình loại bỏ học sinh (HS) yếu kém để đảm bảo tỷ lệ tốt nghiệp cao. Chúng tôi xin giới thiệu bài viết của ông Trần Hữu Trù, nguyên chuyên viên cao cấp Bộ GD-ĐT về vấn đề này.
Gần đến kỳ thi tốt nghiệp THPT, báo chí nói nhiều đến hiện tượng các trường THPT, do chạy theo thành tích mà cố tình loại bỏ học sinh (HS) yếu kém để đảm bảo tỷ lệ tốt nghiệp cao. Chúng tôi xin giới thiệu bài viết của ông Trần Hữu Trù, nguyên chuyên viên cao cấp Bộ GD-ĐT về vấn đề này.
Tôi cho rằng đây không phải một vấn đề mới. Song, từ Bộ GD-ĐT đến các Sở và trường vẫn đang chạy theo thành tích mà cố tình quên đi hay chưa biết những điều đã có trong lịch sử giáo dục Việt Nam.
Từ lâu rồi (trước năm 1990), Bộ GD-ĐT đã đưa ra khái niệm hoàn thành cấp học để vừa đánh giá về quy mô phát triển, vừa đánh giá về chất lượng giáo dục, hiệu quả đào tạo của mỗi lớp học, trường học, huyện, tỉnh và cả nước. Ví dụ, theo số liệu thống kê giáo dục đầu năm học 1995-1996, các tỉ lệ hoàn thành cấp học năm học 1994-1995 được tính:
 |
Tóm lại, nếu gọi số học sinh vào học lớp đầu cấp là A, số học sinh tốt nghiệp hết cấp là B thì tỉ lệ hoàn thành cấp học n=B/A. Nếu trong quá trình học sinh bỏ học hay chuyển trường thì B giảm nên n giảm. Nếu cấp trên lấy n làm một tiêu chí đánh giá thành tích của một lớp học, một trường thì giáo viên chủ nhiệm, hiệu trưởng nhà trường phải duy trì sĩ số ngay từ đầu năm học và cũng không cho học sinh yếu về học lực và đạo đức kém chuyển trường. Càng đến ngày thi tốt nghiệp, như người ta thường nói "leo cây đến ngày tới buồng" thì càng phải cố gắng nên không có chuyện cho học sinh chuyển trường. Nếu theo nguyên tắc này, sẽ không có tình trạng “nhiều trường phổ thông trước áp lực thành tích đã dùng cách loại học sinh mà trường đánh giá là không đủ trình độ để tốt nghiệp”.
Nếu các nhà lãnh đạo ngành giáo dục địa phương quản lý chệch hướng, không lấy tỉ lệ n làm chỉ tiêu thi đua mà lấy tỉ lệ “m= số học sinh tốt nghiệp năm học này/số học sinh dự thi năm học này” cao hay thấp làm thành tích thì không thể nào quản lý hoặc xử lý kỉ luật được ai về việc loại học sinh yếu kém trong quá trình học tập, nhất là cuối lớp 12. Vì thế, từ nay nên bỏ cách tính này.
Tỉ lệ n có thể dùng làm tiêu chí để xem xét hiệu quả đào tạo của giáo dục phổ thông nói chung từ lớp 1 - 12. Nếu lấy số học sinh vào lớp 1 là A và số học sinh tốt nghiệp lớp 12 là B thì n được gọi là tỉ lệ hoàn thành giáo dục phổ thông. Nếu một địa phương xã, huyện, tỉnh hay cả nước, tất cả trẻ em 6 tuổi đều vào lớp 1 và đến 18 tuổi tốt nghiệp lớp 12 thì người ta gọi là phổ cập phổ thông đúng độ tuổi và tỉ lệ n bằng 100% (đây là con số lí tưởng vì những nước có nền giáo dục tiên tiến nhất cũng chưa bao giờ đạt tỉ lệ này).
