Linh thiêng đền Mẫu Âu Cơ

(PLO) - Tọa lạc tại xã Hiền Lương (huyện Hạ Hoà, Phú Thọ)- một vùng đất địa linh nhân kiệt, đền thờ Mẫu Âu Cơ (còn gọi là đền Âu Cơ) là một công trình lịch sử văn hoá đặc biệt, là biểu tượng của tinh thần yêu nước và truyền thống đại đoàn kết dân tộc.
Linh thiêng đền Mẫu Âu Cơ

Tôn vinh truyền thống Tiên Rồng

Chúng tôi về lễ hội đền Mẫu Âu Cơ 2016 (Hiền Lương,  trong tiết xuân ấm áp, trong rộn rã câu ca tế: “Mồng 7 trong tiết tháng giêng/ Dân Hiền tế lễ trống chiêng vang trời...”.

Một vị cao niên trong vùng cho biết, mồng 7 tháng giêng hàng năm là ngày lễ chính của đền Âu Cơ, ở Hiền Lương ngày này tương truyền là ngày “Tiên giáng”. Ngoài ra, trong năm còn có các ngày lễ khác là ngày 10 và 11 tháng 2, ngày 12 tháng 3, ngày 13 tháng 8, ngày “Tiên thăng” 25 tháng chạp. 

Lễ hội đền Mẫu Âu Cơ năm nay diễn ra trong 2 ngày 6, 7 tháng giêng năm Bính Thân với phần lễ và phần hội.

Phần hội tổ chức liên hoan văn nghệ quần chúng với chủ đề ca ngợi Đảng, Bác Hồ, ca ngợi quê hương, đất nước, ca ngợi sự phát triển kinh tế - xã hội, truyền thống cần cù lao động sản xuất của nhân dân Hạ Hòa anh hùng; tổ chức thi đấu các môn thể thao như bóng chuyền nam, kéo co, cờ tướng, cờ vua và một số trò chơi dân gian như tổ tôm điếm, đẩy gậy,…với sự tham gia của các đội tuyển đến từ các xã, thị trấn, các cơ quan, đơn vị, trường trung học phổ thông trên địa bàn huyện. 

Riêng phần lễ gồm rước kiệu và Tế nữ quan đã được Phòng Văn hóa thông tin thể thao phối hợp với Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh, Ban Quản lý đền Mẫu Âu Cơ và Trường THPT Xuân Áng, UBND xã Hiền Lương tuyển chọn đội rước kiệu, đội tế nữ, tổ chức luyện tập chu đáo theo kịch bản đã được UBND tỉnh phê duyệt đảm bảo cho phần lễ diễn ra trang nghiêm, trọng thể, đúng nghi lễ truyền thống nhằm tôn vinh giá trị văn hóa di sản của địa phương và tỏ lòng tôn kính, ngưỡng mộ của nhân dân cả nước hướng về tổ tiên. 

Vào sáng sớm mồng 7 tháng giêng diễn ra lễ tế Thành Hoàng ở đình, đây là đội tế toàn nam giới; đến giờ Thìn (từ 7 đến 9 giờ) đoàn rước kiệu từ đình Đức Ông vào đến sân đền, phường bát âm chỉ dùng đàn, sáo, nhị, trống, phách... Lễ vật dâng Mẫu bao gồm: cỗ chay, ngũ quả, tiền giấy ngũ sắc... Đội tế nữ gồm 12 cô gái thanh tân có nhan sắc và học vấn, mặc áo dài với các màu sặc sỡ và tế theo nghi lễ truyền thống.

Tục truyền rằng, khi Ngọc Nương phu nhân sinh nàng Âu Cơ thấy có mây lành che chở, hương thơm toả ngát khắp nơi, là điềm “tiên nữ giáng trần”. Sinh thời, nàng Âu Cơ là một tuyệt sắc giai nhân, “so hoa hoa biết nói, so ngọc, ngọc ngát hương”, chăm đọc chữ, giỏi đàn sáo, tinh thông âm luật “khác nào bà Tương Phi khéo léo, hệt tựa nàng Lộng Ngọc tài cao”. 

Truyền thuyết kể rằng, khi nàng Âu Cơ đến tuổi xuân thì đã kết duyên cùng Lạc Long Quân - con trai của thần Rồng. Sau khi kết duyên, Lạc Long Quân đưa Âu Cơ từ động Lăng Xương về núi Nghĩa Lĩnh, sau đó Âu Cơ trở dạ sinh được một bọc trăm trứng nở thành một trăm người con. Khi các con lớn lên, Lạc Long Quân nói với Âu Cơ: “Ta là giống Rồng, nàng là giống Tiên, thuỷ hoả khó mà hoà hợp”... bèn chia 50 người con theo mẹ lên núi, 50 người con theo cha xuống biển để lưu truyền được lâu dài, về sau tất cả các con đều hoá thần. 

Trong 50 người con theo mẹ thì người con đầu lên nối ngôi vua, lấy niên hiệu Hùng Vương thứ nhất, đặt tên là nước Văn Lang, đóng đô ở Phong Châu, truyền 18 đời Vua Hùng, trị vì đất nước trong 2621 năm (từ năm Nhâm Tuất 2879 đến năm 258 TCN).

Trên chặng đường mưu sinh, mẹ Âu Cơ cùng các con đi đến đâu cũng thu phục nhân tâm, dạy dân cấy lúa trồng dâu, nuôi tằm, dệt vải. Trên con đường dài muôn dặm đó, một ngày kia Người đến trang Hiền Lương, quận Hạ Hoa, trấn Sơn Tây.

Thấy phong cảnh thiên nhiên ở đây tươi đẹp hài hòa, có núi cao đồng rộng, sông dài, có hồ nước trong xanh bát ngát, cỏ cây hoa lá tốt tươi, cá chim muông thú dồi dào, Mẹ đã cho khai hoang lập ấp, dạy dân cấy lúa trồng dâu, nuôi tằm, dệt vải. Giếng Loan, giếng Phượng, gò Thị, gò Cây Dâu... là những cái tên từ thuở khai thiên lập địa vẫn còn lưu danh đến ngày hôm nay.

Khi trang ấp ở Hiền Lương đã ổn định, mẹ Âu Cơ lại cùng các con lên đường để khai khẩn, tạo dựng các vùng quê mới. Đến khi giang sơn đã thu về một mối, bờ cõi biên cương được mở rộng, Người lại trở về với Hiền Lương, nơi Người đã chọn để gắn bó cuộc đời của mình. 

Tương truyền, ngày 25 tháng chạp năm Nhâm Thân, bà Âu Cơ cùng bầy tiên nữ bay về trời, để lại dưới gốc đa một dải yếm lụa, ở đó nhân dân đã dựng lên một ngôi miếu thờ phụng, đời đời hương khói.

Để tri ân công đức Tổ Mẫu Âu Cơ và giáo dục truyền thống dân tộc, cách đây hơn 500 năm, thế kỷ thứ XV thời hậu Lê, vua Lê Thánh Tông đã phong thần và cho xây dựng đền Mẫu Âu Cơ tại xã Hiền Lương, huyện Hạ Hoà. Đền Mẫu Âu Cơ đã được công nhận là Di tích lịch sử văn hoá Quốc gia vào năm 1991.

Lan tỏa các giá trị nhân văn sâu sắc

Huyền thoại Lạc Long Quân - Âu Cơ và bọc trăm trứng nhằm tôn vinh nòi giống Tiên Rồng của dân tộc Việt Nam. Hình tượng vĩ đại ấy là kết tinh của những cốt lõi lịch sử, mang đậm tính nhân văn sâu sắc, là đặc trưng văn hoá thể hiện bản sắc của dân tộc Việt Nam.

Truyền thống đó đã thực sự là nền tảng tinh thần vững chắc, được người Việt Nam qua các thời đại luôn hun đúc và thể hiện bản lĩnh kiên cường, tình yêu nước nồng nàn, luôn kề vai sát cánh, đoàn kết bên nhau với ý thức cùng chung nguồn cội “đồng bào”, dũng cảm chinh phục thiên nhiên, đấu tranh với mọi kẻ thù xâm lược để bảo vệ và xây đắp nên Tổ quốc Việt Nam tươi đẹp.

Dẫu vật đổi sao dời, dẫu thời gian có biến thiên, không gian có xoay vòng thì từ bao đời nay, truyền thống, đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, “Ăn quả nhớ kẻ trồng cây” vẫn chảy mãi trong huyết quản mỗi người con đất Việt. Miếng cơm hôm nay bắt nguồn từ cây lúa ngày xưa mẹ Âu Cơ dạy ta cày cấy. áo quần ta mặc cũng từ cây dâu, con tằm Mẹ dạy ta trồng. Núi sông hùng vĩ này, giang sơn gấm vóc này là do xưa kia cha Rồng, mẹ Tiên của ta khai khẩn để cho con cháu ngàn đời sau.

Biết ơn tổ tiên, nhớ về cội nguồn dân tộc là đạo đức, tình cảm, là lẽ sống, là đạo lý mà ông cha đời đời căn dặn con cháu. Đó cũng là sức mạnh để dòng giống Lạc Hồng quyết tâm bảo về giang sơn tổ tiên để lại, xây dựng đất nước ngày càng giàu đẹp, phồn thịnh và phát triển.

Hàng trăm năm qua, người dân Hạ Hòa cùng con cháu thập phương dù đi muôn nơi vẫn nhớ về, luôn thành tâm dâng hương kính lễ Tổ Mẫu Âu Cơ. Đặc biệt những năm gần đây, được sự quan tâm của Đảng và Nhà nước, sự thành tâm công đức của các tổ chức, cá nhân, khu di tích đền Mẫu Âu Cơ đã từng bước được tôn tạo, tu bổ để dần xứng với công ơn và tấm lòng độ lượng bao dung của Mẫu, xứng danh là nơi hội tụ của con cháu từ khắp mọi miền đất nước tìm về cội nguồn dòng giống Lạc Hồng./.

Hiền Lương
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Cá voi 3 tấn mắc cạn được đưa về với biển

Lực lượng Bộ đội Biên phòng và người dân Thừa Thiên Huế đang nỗ lực đưa cá thể các voi về với biển. Ảnh: Ngọc Bình.
(PLVN) - Lực lượng chức năng tỉnh Thừa Thiên Huế đang nỗ lực đưa một cá thể cá voi có trọng lượng khoảng 3 tấn, dài 10m về biển sau khi con cá này bị sóng đánh tấp vào bờ biển Tư Hiền (xã Vinh Hiền, huyện Phú Lộc).

Không bắt buộc xét nghiệm người đi xe khách

Hành khách đi lại bằng phương tiện đường bộ, hàng hải, đường thủy nội địa chỉ phải xét nghiệm khi có biểu hiện ho, sốt, đau họng.
(PLVN) -  Bộ Giao thông Vận tải vừa ban hành hướng dẫn tạm thời mới về tổ chức vận tải, trong đó nêu rõ không bắt buộc xét nghiệm y tế với hành khách đi đường bộ, đường sông, đường biển.