Liên tục động đất: Có ảnh hưởng đến Việt Nam?

PGS. TS Lê Hồng Phương

Việt Nam đối diện với thảm họa này và có ảnh hưởng gì từ những dư chấn địa lý của các trận động đất hay không? Trao đổi với báo PLVN, PGS. TS Lê Hồng Phương  - Phó Giám đốc Trung tâm Báo tin động đất và cảnh báo sóng thần (Viện Vật lý Địa cầu) cho biết:

 - Sự xuất hiện của các trận động đất và sóng thần mang tính tàn phá vào đầu năm 2010 như động đất Haiti, động đất và sóng thần Chi Lê, động đất Inđônêxia… hoàn toàn mang tính ngẫu nhiên.

Các trận  động đất và sóng thần này đều phát sinh trên những đới đứt gẫy kiến tạo lớn, tầm cỡ khu vực và ở những độ sâu không lớn. Đặc biệt, động đất Haiti có chấn tâm nằm ở độ sâu 8 km, và có chấn tâm nằm cách thủ đô nước này khoảng 15 km nên đã gây ra những thiệt hại rất lớn về người và của.

         Thưa ông, Việt Nam từng có những trận động đất, sóng thần nào lớn chưa ?

         - Động đất mạnh tới 6,8 độ Rích ter đã từng xảy ra trên lãnh thổ Tây Bắc Việt Nam vào các năm 1935 ở Điện Biên và 1983 ở Tuần Giáo chỉ gây ra một số hư hại nhẹ về nhà cửa và không gây thiệt hại về người, nhưng xét về độ lớn chúng có thể so sánh với trận động đất Kobe, Nhật Bản ngày 17/1/1995, đã cướp đi sinh mạng của 6434 người và gây thiệt hại ước tính 102 tỷ đô la.

Ở phía Nam nước ta, động đất ghi nhận được cũng đạt tới 6,1 độ Richter (xảy ra ở Hòn Tro năm 1923). Gần đây, ngày 8/11, một trận động đất mạnh 5,1 độ Richter đã xảy ra ở vùng biển gần Vũng Tàu. Cùng ngày, một trận động đất mạnh 5,5 độ Richter xảy ra ở ngoài khơi Nam Trung Bộ.

Tại TP HCM, động đất đã làm rung chuyển các toà nhà cao tầng, gây hoảng loạn nhân dân. Tại huyện đảo Phú Quý, cửa sổ nhiều ngôi nhà bị bật tung, tại các giàn khoan ở mỏ Bạch Hổ, động đất cũng đã làm cho giàn khoan số 6 bị chao nghiêng.

Về sóng thần, hiện chưa có tài liệu chính thức nào công bố về thiệt hại do sóng thần xảy ra tại Việt Nam. Tuy nhiên, thiệt hại nặng nề về người và của do thảm họa  động đất – sóng thần xảy ra ngày 26/12/2004 tại Sumatra, Inđônêxia đã làm thay đổi hẳn quan điểm và nhận thức về hiểm họa thiên nhiên động đất – sóng thần tại các quốc gia trong khu vực Đông Nam Á.

- Năm 2010 đón nhận những thông tin kinh hoàng về thảm hoạ thiên tai. Việt Nam đã chuẩn bị ứng phó như thế nào với những thảm hoạ này, thưa ông ?

- Tại Việt Nam, đã ban hành Quy chế của Thủ tướng Chính phủ về Báo tin động đất, cảnh báo sóng thần (6/11/2006) và Quy chế của Thủ tướng Chính phủ về Phòng chống động đất – sóng thần (29/05/2007).

Nhận thức được sự nghiêm trọng của thảm họa, chúng tôi duy trì chế độ trực ca suốt ngày đêm để đảm bảo phát hiện kịp thời các hiểm họa động đất – sóng thần.

Trên cơ sở các kết quả xử lý dữ liệu địa chấn nhận được trực tiếp từ mạng lưới đài trạm quan trắc quốc gia và một phần từ mạng lưới đài trạm địa chấn thế giới, tất cả các trận động đất xảy ra trên lãnh thổ Việt Nam với độ lớn từ 3,5 độ Richter trở lên sẽ được Trung tâm Báo tin động đất và Cảnh báo sóng thần thông báo cho các cơ quan quốc gia có chức năng truyền bá thông tin và ứng phó nhanh nhất, trong đó các cơ quan được cấp báo đầu tiên là Đài Truyền hình và Đài Tiếng nói Việt Nam, Ban chỉ đạo Phòng chống lụt bão Trung ương và Ủy ban Quốc gia Tìm Kiếm và Cứu nạn.

 - Thưa ông, Việt Nam phối hợp với quốc tế như thế nào để tiếp cận và xử lý thông tin khi có thảm hoạ song thần và động đất?

            - Việt Nam là thành viên chính thức của hệ thống cảnh báo sóng thần khu vực và trên thế giới. Tại khu vực Thái Bình Dương, hệ thống cảnh báo sóng thần quốc tế bao gồm hai Trung tâm cảnh báo sóng thần đầu não và các Trung tâm cảnh báo sóng thần quốc gia.

Các hoạt động cảnh báo sóng thần được phối hợp chặt chẽ giữa các Trung tâm cảnh báo sóng thần quốc gia thành viên với hai Trung tâm cảnh báo sóng thần đầu não của hệ thống là Trung tâm Cảnh báo sóng thần Thái Bình Dương của Mỹ và Trung tâm tư vấn sóng thần Tây Bắc Thái Bình dương của Cục Khí tượng thủy văn Nhật Bản.

             Việt Nam cũng như nhiều nước trong khu vực Đông Nam Á nằm trên bờ biển Thái Bình Dương hiện chưa có đủ điều kiện trang thiết bị quan trắc và phát hiện sóng thần từ giữa đại dương.

Các cảnh báo sóng thần phát đi từ hai Trung tâm cảnh báo sóng thần đầu não được truyền trực tiếp tới các Trung tâm cảnh báo sóng thần quốc gia trong khu vực Thái Bình Dương, trong đó có Việt Nam.

Quy trình phát thông báo được thực hiện liên tục trong thời gian sóng thần đang hoành hành trên toàn khu vực, và chỉ kết thúc sau khi hiểm họa sóng thần đã triệt tiêu. Nội dung của các thông báo này cũng ghi rõ những vùng bờ biển của các quốc gia có khả năng bị sóng thần tấn công, độ cao sóng tới bờ, thời gian tới...

Từ đây, cảnh báo về sóng thần được thực hiện trong phạm vi từng quốc gia theo quy chế của Chính phủ. Vì vậy, thông tin về sóng thần có khả năng gây thiệt hại tới bờ biển Việt Nam sẽ được thông báo kịp thời theo các quy chuẩn của quốc tế.

                                                                                                          Xin cảm ơn ông

Tuấn Ngọc (thực hiện)