Liên đoàn Lao động TP Hồ Chí Minh: Từng bước hình thành cơ sở dữ liệu nhu cầu nhà ở của công nhân

Qua khảo sát thực tế, phần lớn NLĐ đang thuê trọ tại các khu dân cư tự phát, với điều kiện hạn chế về diện tích, an toàn, phòng cháy, chữa cháy, hạ tầng xã hội.

Cần thêm các dự án giá phù hợp khả năng chi trả

Theo ông Thảo, rào cản lớn nhất với NLĐ không chỉ là giá nhà mà còn là khả năng cân đối dòng tiền hàng tháng. Với thu nhập hạn chế, NLĐ phải đồng thời trả tiền thuê hoặc tiền trả góp nhà, chi phí sinh hoạt, nuôi con, đi lại, học hành, các khoản phát sinh. Nên ngay cả khi có chính sách tín dụng ưu đãi, việc tiếp cận nhà ở vẫn có thể gặp khó nếu thời hạn vay chưa đủ dài, nguồn cung nhà cho thuê gia phù hợp chưa đủ lớn, giá nhà chưa tương ứng khả năng chi trả.

Hiện nay, theo LĐLĐ, lãi suất cho vay tại Ngân hàng Chính sách xã hội với chương trình NƠXH ở mức 5,4%/năm. Tuy nhiên, với NLĐ, vấn đề quan trọng là phải có sản phẩm nhà ở giá phù hợp ngay từ đầu, đặc biệt là nhà cho thuê và thuê mua với diện tích, vị trí, mức giá phù hợp thu nhập.

LĐLĐ cho rằng vấn đề nhà ở cần được tiếp cận theo hướng “nhà phù hợp với khả năng chi trả”, thay vì chỉ tập trung vào tăng số lượng căn hộ. Công đoàn sẽ tiếp tục khảo sát, cập nhật nhu cầu và kết nối NLĐ với các dự án phù hợp; đồng thời kiến nghị cơ chế tín dụng dài hạn, lãi suất, các chính sách hỗ trợ nhằm giảm áp lực chi phí.

Về nguồn cung, LĐLĐ đã ký biên bản thỏa thuận hợp tác với 9 DN, tổng số khoảng 128.000 căn nhà ở dự kiến phát triển đến 2030. Tuy nhiên, đây là cam kết và danh mục dự kiến, không đồng nghĩa với số căn đã khởi công hoặc hoàn thành.

Thực tế, tiến độ các dự án hiện không đồng đều. Một số đã cơ bản hoàn thiện hồ sơ và dự kiến khởi công. Trong đó, dự án Hoa Sen An Hạ dự kiến khởi công trong quý IV/2026 với 1.853 căn hộ tại xã Tân Vĩnh Lộc. Một số dự án khác đang hoàn thiện thủ tục, dự kiến khởi công trong năm 2027; trong khi một số DN tiếp tục nghiên cứu, tìm kiếm quỹ đất phù hợp.

Ông Thảo cho biết, LĐLĐ đang chuyển từ phương thức “kết nối, ký kết” sang “kết nối - theo dõi - tháo gỡ - giám sát tiến độ”, nhằm đưa các thỏa thuận hợp tác thành những dự án cụ thể.

Công đoàn triển khai mô hình liên kết 3 bên giữa Công đoàn - DN đầu tư nhà ở - người sử dụng LĐ và NLĐ. Công đoàn giữ vai trò kết nối, điều phối; DN đầu tư chịu trách nhiệm triển khai dự án; DN sử dụng LĐ phối hợp xác nhận nhu cầu của NLĐ và nghiên cứu hỗ trợ NLĐ tiếp cận nhà ở. “Mục tiêu cuối cùng không phải là có nhiều bản ghi nhớ, mà là có dự án thật, nhà thật và NLĐ thực sự có thể thuê, thuê mua với chi phí phù hợp”, ông Thảo nói.

Đề xuất chuyển đổi một số căn hộ tái định cư sang cho CN thuê

Một vấn đề khác được LĐLĐ nêu ra là quỹ đất sạch dành cho nhà ở cho thuê còn hạn chế. Một số dự án gặp khó khăn trong bồi thường, giải phóng mặt bằng, giao đất, chuyển mục đích sử dụng. LĐLĐ kiến nghị TP tiếp tục thực hiện hiệu quả cơ chế “luồng xanh”, ưu tiên tháo gỡ thủ tục với các dự án NƠXH; rà soát quỹ đất công, quỹ nhà tái định cư (TĐC) chưa sử dụng, các quỹ đất phù hợp để bổ sung nguồn cung nhà ở cho CN.

LĐLĐ đã đề xuất chuyển đổi 953 căn hộ TĐC chưa sử dụng tại Khu dân cư Vĩnh Lộc B sang nhà ở cho thuê phục vụ CN, NLĐ; là giải pháp vừa bổ sung nguồn cung, vừa khai thác hiệu quả tài sản hiện có.

Với các dự án mới, LĐLĐ đề nghị có cơ chế phối hợp liên thông giữa các sở, ngành, địa phương ngay từ khâu xác định quỹ đất, quy hoạch, thủ tục đầu tư và xây dựng; công khai tiến độ xử lý để DN có thể chủ động triển khai.

Các dự án nhà ở CN cần gắn với nơi làm việc, thiết chế Công đoàn, hạ tầng xã hội (trường học, nhà trẻ, cơ sở y tế, văn hóa, thể thao, thương mại, giao thông công cộng). Vị trí nhà ở cũng cần được tính toán. Nếu NLĐ có nhà nhưng phải di chuyển quá xa nơi làm việc, chi phí đi lại và thời gian di chuyển sẽ trở thành gánh nặng.

LĐLĐ cho biết sẽ tiếp tục rà soát, cập nhật, xác nhận nhu cầu nhà ở của ĐV, NLĐ; phối hợp công khai thông tin dự án, số lượng căn hộ, hình thức thuê hoặc thuê mua, tiến độ, điều kiện, phương thức tiếp nhận hồ sơ, giúp NLĐ tiếp cận thông tin chính thống.

LĐLĐ cũng đẩy mạnh ứng dụng dữ liệu và nền tảng số của tổ chức Công đoàn, từng bước hình thành cơ sở dữ liệu nhu cầu nhà ở của ĐV, NLĐ. Khi có dự án phù hợp, Công đoàn có thể kết nối nhanh hơn giữa người có nhu cầu, DN sử dụng LĐ và chủ đầu tư. “Điều quan trọng là phải bảo đảm nguyên tắc công khai, minh bạch, đúng đối tượng, đúng điều kiện, không phát sinh cơ chế “xin - cho”. Công đoàn có thể hỗ trợ NLĐ về thông tin, hướng dẫn và kết nối; còn việc xét duyệt, xác định đối tượng và ký hợp đồng phải thực hiện theo đúng pháp luật và thẩm quyền của chủ đầu tư, cơ quan nhà nước”, ông Thảo nói.