Lịch thời vụ quá gấp: Khẩn trương mở rộng diện tích gieo thẳng lúa

Theo Sở Nông nghiệp- PTNT, thời vụ gieo mạ đã hết, thời vụ cấy không còn nhiều. Trong khi đó, nhiều địa phương đang lúng túng khôi phục sản xuất sau rét hại, rét đậm. Với lịch thời vụ gấp như hiện nay, gieo thẳng lúa là biện pháp kỹ thuật tốt nhất để vừa bảo đảm lịch thời vụ, vừa bảo đảm năng suất, hiệu quả, chất lượng. Nhất là khi sản xuất vụ chiêm- xuân sau rét hại đối mặt với thiếu giống, thiếu nước, diễn biến thời tiết bất thường, chi phí sản xuất tăng cao…

Điểm sáng về gieo thẳng lúa

Trên cánh đồng thôn 10, xã Thiên Hương (Thuỷ Nguyên), không khí lao động hết sức khẩn trương. Chỗ này bà con làm phẳng mặt ruộng, chỗ kia dùng giàn máy gieo sạ đưa giống xuống ruộng. Tổ trưởng các tổ dịch vụ nông nghiệp dùng loa cầm tay chỉ đạo sản xuất tập trung. Ông Nguyễn Bỉnh Lừng, Chủ nhiệm HTX nông nghiệp Thiên Hương, cho biết: “Thiên Hương có tỷ lệ diện tích sản xuất lúa lai theo phương thức gieo thẳng nằm trong tốp đầu của huyện. Vụ mùa 2010, xã xây dựng mô hình trình diễn trên diện tích 5 ha ở thôn 10. Kết quả, năng suất lúa của mô hình đạt 7,6 tấn/ha. Vụ này, nông dân địa phương dành hơn 50% diện tích canh tác cho lúa lai gieo thẳng bằng giàn sạ. Riêng tại thôn 10, toàn bộ diện tích đất canh tác được sử dụng giống Việt lai 20 và thực hiện gieo thẳng. HTX nông nghiệp tổ chức 4 tổ dịch vụ giúp bà con làm đất, san phẳng ruộng, ngâm giống, kéo sạ, chỉ đạo nước, bón lót, phun thuốc bảo vệ thực vật. Đến khi cây lúa 5-7 lá, các tổ dịch vụ bàn giao lại cho các hộ chăm sóc. Nhờ các khâu làm tập trung nên chi phí cho 1 sào gieo sạ khoảng 110 nghìn đồng, giảm 30% so với gieo cấy theo phương pháp truyền thống. Ngoài ra, nông dân còn được huyện hỗ trợ 2 máy gieo sạ, 50% giá giống lúa”.     

Các xã Lập Lễ, Phả Lễ, Gia Minh cũng gieo thẳng lúa trên 50% diện tích gieo cấy, các khâu sản xuất được chỉ đạo tập trung. Theo ông Nguyễn Trịnh Trọng, Phó trưởng phòng Nông nghiệp- PTNT huyện Thủy Nguyên, với tổng diện tích sản xuất lúa 6950 ha, vụ chiêm xuân này, huyện chủ trương đưa 1.400 ha, bằng hơn 20% diện tích đất canh tác vào sản xuất bằng hạt giống lúa lai gồm: Việt lai 20, HYT 100 và Nhị ưu 986 với phương thức gieo thẳng. Cùng với tuyên truyền, vận động, huyện giao kế hoạch và đưa vào chỉ tiêu thi đua, yêu cầu mỗi xã xây dựng một vùng tập trung sử dụng hạt giống lúa lai và thực hiện biện pháp gieo thẳng. Chủ trương này được nông dân địa phương tích cực hưởng ứng. Hiện trừ 2 xã có những khó khăn nhất định là Thuỷ Sơn và Cao Nhân, còn lại đều xây dựng mô hình. Hiện toàn huyện có 160 giàn sạ lúa. Trước vụ sản xuất, huyện phối hợp với các đơn vị thuộc ngành Nông nghiệp- PTNT tổ chức cho mỗi xã 1 lớp tập huấn kỹ thuật thâm canh, kỹ thuật gieo sạ. Tiếp đó, đội ngũ khuyến nông viên và cán bộ bảo vệ thực vật tổ chức tập huấn riêng cho nông dân từng thôn. Với sự hỗ trợ của Công ty cổ phần Nicotex, vụ này, một số điểm gieo sạ tại Thuỷ Nguyên được doanh nghiệp hỗ trợ thuốc trừ cỏ giai đoạn tiền nảy mầm và thuốc diệt trừ ốc bươu vàng để hạn chế thiệt hại trong sản xuất gieo thẳng lúa. Đến nay, huyện Thủy Nguyên gieo thẳng lúa hơn 1000 ha.

Đội Dịch vụ nông nghiệp (HTX Thiên Hương, Thủy Nguyên) gieo sạ vụ chiêm xuân cho nông dân xã.

Ông Nguyễn Quang Hội, Trạm trưởng Trạm Bảo vệ thực vật huyện Thuỷ Nguyên, khẳng định: “Chủ trương mở rộng diện tích sản xuất bằng các giống lúa ngắn ngày và thực hiện phương thức gieo sạ ở Thuỷ Nguyên không những giúp nông dân tiết kiệm công lao động, tận dụng quay vòng đất hiệu quả mà còn hạn chế rất nhiều thiệt hại do rét đậm gây ra trước Tết Nguyên đán so với phương thức sản xuất truyền thống. Đặc biệt, gieo thẳng lúa phù hợp với điều kiện thiếu lao động sản xuất nông nghiệp”. Với những ưu điểm này, các huyện khác cũng đều ưu tiên mở rộng diện tích gieo thẳng lúa. Chẳng hạn, Vĩnh Bảo, Tiên Lãng đều phân công đoàn thể vào cuộc hỗ trợ nông dân triển khai gieo thẳng lúa.

Chính vì thế, các huyện đăng ký diện tích gieo thẳng lúa từ nay đến cuối vụ là hơn 5000 ha, tăng gấp 5 lần so với vụ chiêm- xuân năm trước. Đây cũng là vụ thành phố đầu tư hỗ trợ lớn (trợ giá hơn 50%) cho giống lúa lai VL 20 và Nhị ưu 986 để nông dân gieo sạ. Tuy nhiên, vì nhiều nguyên nhân, tốc độ triển khai gieo thẳng lúa theo kế hoạch khá chậm. Theo ông Hoàng Xuân Thon, trưởng phòng nông nghiệp- PTNT huyện Kiến Thụy, huyện dự định mở rộng diện tích gieo thẳng lúa khoảng 10% diện tích gieo cấy cả vụ nhưng gặp khó khăn do đây là phương thức sản xuất mới, nông dân ngại áp dụng. Thêm vào đó, việc áp dụng biện pháp gieo thẳng đòi hỏi mặt ruộng phải đều, bằng phẳng và chủ động được nguồn nước nên không phải khu vực nào cũng áp dụng được.

Từ kinh nghiệm của huyện Thủy Nguyên, có thể thấy, để nhân rộng mô hình gieo thẳng lúa trong bối cảnh gấp về lịch thời vụ, cần sự vào cuộc của chính quyền địa phương, sự đổi mới phương thức chỉ đạo vận động của hợp tác xã nông nghiệp, các đoàn thể quần chúng. Cùng với đó là sự liên kết giữa các nhà…

Hoàng Yên