Lễ kỷ niệm cấp quốc gia 300 năm Ngày sinh Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn: Lan tỏa giá trị trường tồn của một trí tuệ lớn

Sự kiện khẳng định tầm vóc của một danh nhân văn hóa kiệt xuất, đồng thời lan tỏa những giá trị về hiếu học, thực học và khát vọng cống hiến mà Lê Quý Đôn để lại cho dân tộc và nhân loại.

Dự buổi lễ có các đồng chí: Trương Tấn Sang, nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Chủ tịch nước; Lương Cường, nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Chủ tịch nước; Trần Quốc Vượng, nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Thường trực Ban Bí thư; Nguyễn Duy Ngọc, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tổ chức Trung ương; Trịnh Văn Quyết, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương; Phạm Gia Túc, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ; Nguyễn Khắc Định, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Quốc hội; cùng lãnh đạo các ban, bộ, ngành Trung ương, lãnh đạo nhiều tỉnh, thành phố.

Tham dự sự kiện còn có ông Jonathan Wallace Baker, Trưởng Đại diện Văn phòng UNESCO tại Việt Nam; đại diện các tổ chức quốc tế, các nhà khoa học, học giả và đông đảo cán bộ, đảng viên, Nhân dân.

Trong không khí trang nghiêm của buổi lễ, các đại biểu cùng ôn lại cuộc đời, sự nghiệp và những cống hiến to lớn của Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn - nhà bác học lớn của dân tộc, người đã để lại hệ thống trước tác đồ sộ trên nhiều lĩnh vực như lịch sử, địa lý, văn học, triết học, giáo dục, kinh tế, nông học và ngoại giao.

300 năm đã trôi qua kể từ ngày ông ra đời, song những giá trị tư tưởng, học thuật và nhân cách mà ông để lại vẫn tiếp tục soi sáng con đường phát triển của đất nước.

Đọc diễn văn kỷ niệm, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc cho biết: Lê Quý Đôn sinh năm 1726 tại vùng đất Sơn Nam xưa, nay thuộc xã Lê Quý Đôn, tỉnh Hưng Yên, trong một gia đình khoa bảng giàu truyền thống hiếu học. Ngay từ nhỏ, ông đã nổi tiếng thông minh, ham học hỏi, sớm hình thành tư duy độc lập, tinh thần tự học và khát vọng cống hiến cho đất nước.

Theo Phó Thủ tướng Thường trực, điều làm nên tầm vóc đặc biệt của Lê Quý Đôn không chỉ ở trí tuệ xuất chúng mà còn ở tinh thần học tập bền bỉ suốt đời và khả năng biến tri thức thành hành động. Trong cuộc đời hoạt động của mình, ông từng đảm nhiệm nhiều trọng trách tại Hàn lâm viện, Quốc sử quán, Quốc Tử Giám cùng nhiều cơ quan của triều đình, luôn thể hiện tinh thần tận tụy, trách nhiệm đối với quốc gia và dân tộc.

Nhấn mạnh giá trị trường tồn của di sản Lê Quý Đôn, Phó Thủ tướng Thường trực cho biết, nhà bác học đã để lại khối lượng trước tác đồ sộ, bao quát nhiều lĩnh vực của đời sống xã hội. Những công trình như Vân đài loại ngữ, Đại Việt thông sử, Kiến văn tiểu lục, Phủ biên tạp lục, Toàn Việt thi lục, Quần thư khảo biện... không chỉ hệ thống hóa tri thức của thời đại mà còn lưu giữ nhiều tư liệu quý về lịch sử, địa lý, văn hóa và chủ quyền quốc gia, đến nay vẫn giữ nguyên giá trị khoa học.

Theo Phó Thủ tướng Thường trực, giá trị lớn nhất mà Lê Quý Đôn để lại không chỉ là kho tàng trước tác hay sự uyên bác hiếm có, mà còn là nhân cách của một trí thức lớn với tư tưởng học để phụng sự đất nước, học đi đôi với hành, tiếp thu tinh hoa nhân loại nhưng luôn gìn giữ bản sắc dân tộc. Những giá trị ấy vẫn mang ý nghĩa sâu sắc trong bối cảnh đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu đột phá về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

Phó Thủ tướng Thường trực nhấn mạnh, từ rất sớm Lê Quý Đôn đã nhận thức sâu sắc rằng muốn đất nước hưng thịnh phải coi trọng giáo dục, coi trọng hiền tài và đề cao thực học. Đây cũng là tư tưởng hoàn toàn phù hợp với chủ trương của Đảng hiện nay khi xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và giáo dục - đào tạo là động lực quan trọng để phát triển nhanh, bền vững.

Đặc biệt, Phó Thủ tướng Thường trực khẳng định việc Đại hội đồng UNESCO tại Kỳ họp lần thứ 43 thông qua Nghị quyết cùng Việt Nam kỷ niệm 300 năm Ngày sinh Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn là sự ghi nhận của cộng đồng quốc tế đối với một trí thức kiệt xuất của Việt Nam. Sự đồng thuận của nhiều quốc gia đối với hồ sơ đề cử cũng cho thấy những giá trị mà Lê Quý Đôn theo đuổi như tôn trọng tri thức, đề cao giáo dục, đối thoại văn hóa và phụng sự con người đã vượt ra ngoài phạm vi một quốc gia, trở thành những giá trị chung của nhân loại.

Từ đó, Phó Thủ tướng Thường trực đề nghị các bộ, ngành, địa phương, đặc biệt là tỉnh Hưng Yên tiếp tục nghiên cứu có hệ thống về cuộc đời, tư tưởng và các trước tác của Lê Quý Đôn; đẩy mạnh sưu tầm, phiên dịch, số hóa tư liệu; xây dựng cơ sở dữ liệu phục vụ nghiên cứu, giáo dục; bảo tồn và phát huy hiệu quả hệ thống di tích gắn với danh nhân; đồng thời tăng cường hợp tác quốc tế trong khuôn khổ UNESCO nhằm tiếp tục lan tỏa những giá trị văn hóa và trí tuệ Việt Nam đến bạn bè thế giới.

Phát biểu tại buổi lễ, ông Jonathan Wallace Baker, Trưởng Đại diện Văn phòng UNESCO tại Việt Nam, đánh giá Lê Quý Đôn là một trong những học giả, nhà ngoại giao và nhà trí thức lớn của Việt Nam, người luôn tin rằng tri thức phải hướng đến phụng sự xã hội và nâng cao chất lượng cuộc sống của Nhân dân.

Theo ông Jonathan Wallace Baker, di sản của Lê Quý Đôn không chỉ nằm ở những công trình học thuật đồ sộ mà còn ở hệ giá trị về học tập suốt đời, tôn trọng sự thật, đối thoại và tinh thần cởi mở tiếp thu tri thức. Trong bối cảnh thế giới đang đối mặt với nhiều thách thức toàn cầu, những giá trị ấy vẫn giữ nguyên ý nghĩa và tiếp tục truyền cảm hứng cho các thế hệ hôm nay.

Ông khẳng định việc UNESCO cùng Việt Nam kỷ niệm 300 năm Ngày sinh Lê Quý Đôn không chỉ là sự ghi nhận đối với một danh nhân văn hóa của Việt Nam mà còn là sự trân trọng đối với những đóng góp của Việt Nam vào kho tàng tri thức và văn hóa chung của nhân loại.

Một trong những điểm nhấn của buổi lễ là nghi thức trao Nghị quyết của UNESCO ghi nhận tham gia kỷ niệm 300 năm Ngày sinh Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn. Trưởng Đại diện Văn phòng UNESCO tại Việt Nam đã trao Nghị quyết tới lãnh đạo Bộ Ngoại giao; sau đó, đại diện Bộ Ngoại giao trao lại cho lãnh đạo tỉnh Hưng Yên. Nghi thức này thể hiện sự ghi nhận của UNESCO đối với những đóng góp nổi bật của Lê Quý Đôn – nhà bác học, nhà văn hóa lớn của dân tộc, đồng thời khẳng định giá trị của di sản trí tuệ mà ông để lại trong dòng chảy văn hóa Việt Nam.

Tại buổi lễ, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc đã tặng hoa chúc mừng Trưởng Đại diện UNESCO tại Việt Nam và lãnh đạo tỉnh Hưng Yên, ghi dấu sự kiện có ý nghĩa quan trọng trong việc tôn vinh danh nhân, quảng bá các giá trị văn hóa, lịch sử của Việt Nam ra thế giới.

Phát biểu tại buổi lễ, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Hưng Yên Phạm Quang Ngọc khẳng định việc UNESCO cùng Việt Nam kỷ niệm 300 năm Ngày sinh Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn là niềm vinh dự, tự hào to lớn của Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân tỉnh Hưng Yên, đồng thời là sự ghi nhận của cộng đồng quốc tế đối với chiều sâu văn hiến và trí tuệ Việt Nam.

Thay mặt Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân trong tỉnh, Bí thư Tỉnh ủy Hưng Yên trân trọng tiếp thu những chỉ đạo của lãnh đạo Đảng, Nhà nước, đồng thời cam kết triển khai hiệu quả các nhiệm vụ nhằm đưa di sản của Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn trở thành nguồn lực quan trọng phục vụ phát triển văn hóa, giáo dục, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của địa phương.

Theo Bí thư Tỉnh ủy Hưng Yên, tỉnh sẽ tiếp tục lan tỏa sâu rộng tinh thần "thực học, thực tài", khơi dậy khát vọng học tập, nghiên cứu khoa học và đổi mới sáng tạo trong toàn xã hội; phát huy tối đa giá trị văn hóa, con người Hưng Yên, xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao, góp phần đưa địa phương phát triển nhanh, bền vững trên nền tảng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số.

Khép lại phần lễ là chương trình nghệ thuật đặc biệt "Rạng rỡ văn hiến Việt Nam" được dàn dựng công phu, kết hợp hài hòa giữa nghệ thuật truyền thống và công nghệ trình diễn hiện đại. Qua ba chương với những tiết mục ca, múa, chèo, xẩm, hoạt cảnh và trình chiếu mapping, chương trình tái hiện vùng đất địa linh, truyền thống hiếu học, khoa bảng của quê hương Lê Quý Đôn; khắc họa hình tượng nhà bác học suốt đời tận tụy phụng sự đất nước bằng trí tuệ và khát vọng cống hiến; đồng thời kết nối những giá trị trường tồn ấy với hành trình phát triển của Việt Nam trong kỷ nguyên mới. Sự hòa quyện giữa các giá trị văn hóa truyền thống và hơi thở đương đại đã tạo nên một không gian nghệ thuật giàu cảm xúc, góp phần tôn vinh tầm vóc Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn và lan tỏa mạnh mẽ thông điệp về tinh thần hiếu học, thực học, đổi mới sáng tạo và khát vọng vươn lên của dân tộc.

Các tiết mục trong Lễ kỷ niệm (Ảnh Vũ Hùng)

Lễ kỷ niệm cấp quốc gia 300 năm Ngày sinh Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn không chỉ là dịp tri ân một nhà bác học kiệt xuất của dân tộc mà còn khẳng định trách nhiệm gìn giữ, phát huy những giá trị di sản mà ông để lại. Từ ánh sáng của tri thức và tinh thần thực học mà Lê Quý Đôn đã vun đắp, những giá trị văn hiến Việt Nam tiếp tục được bồi đắp, lan tỏa, trở thành nguồn động lực quan trọng cho sự phát triển nhanh, bền vững của đất nước trong thời kỳ mới.

Biển người đổ về Khu lưu niệm Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn

Từ cuối giờ chiều, dòng người từ nhiều địa phương đã liên tục đổ về Khu lưu niệm Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn để tham dự Lễ kỷ niệm 300 năm Ngày sinh của ông. Hàng nghìn người dân, du khách, học sinh, sinh viên và những người yêu mến lịch sử, văn hóa có mặt từ sớm, tạo nên bầu không khí sôi động, trang nghiêm và đầy tự hào. Trên các tuyến đường dẫn vào khu vực tổ chức, lực lượng chức năng được bố trí điều tiết giao thông, bảo đảm an ninh, an toàn cho sự kiện. Khi chương trình nghệ thuật chính thức bắt đầu, đông đảo khán giả chăm chú theo dõi từng tiết mục, nhiều người ghi lại những khoảnh khắc đẹp bằng điện thoại. Sự hiện diện của hàng nghìn người không chỉ thể hiện sức lan tỏa của sự kiện mà còn cho thấy tình cảm, sự trân trọng của công chúng đối với di sản mà Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn để lại.