Lễ hội Phủ Thượng Đoạn lan tỏa giá trị văn hóa tín ngưỡng thờ Mẫu

Tọa lạc tại phường Đông Hải (Hải Phòng), Phủ Thượng Đoạn là di tích lịch sử cấp Quốc gia, một trong những trung tâm tiêu biểu của tín ngưỡng thờ Mẫu vùng duyên hải Bắc Bộ. Phủ Thượng Đoạn được nhân dân lập nên từ cách đây hơn 400 năm, thờ Thánh Mẫu Liễu Hạnh người có công mở mang bờ cõi, lập làng, lập ấp. Trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp, nơi đây còn là cơ sở nuôi giấu cán bộ cách mạng, ghi dấu nhiều giá trị lịch sử đặc biệt.

Trải qua các giai đoạn của lịch sử, nhân dân địa phương đã trùng tu, xây dựng Phủ như ngày nay. Phủ Thượng Đoạn là một công trình kiến trúc cổ tương đối quy mô và bề thế. Kiến trúc Phủ bố cục theo lối “tiến nhất – hậu đinh” gồm 3 lớp. Từ ngoài vào là cổng tam quan, có đắp nổi đôi nghê trên 2 cột trụ biểu, sau tam quan là sân gạch rộng dẫn tới tòa bái đường 5 gian, nối tòa bái đường với tòa hậu cung là gian cung giữa.

Không chỉ có giá trị về kiến trúc, Phủ Thượng Đoạn còn lưu giữ nhiều hiện vật quý. Trong số hàng chục  đồ thờ tự tại Phủ có đến gần 30 hiện vật có niên đại từ 100 năm trở lên được xếp vào hàng cổ vật có giá trị lớn, với 23 bản sắc phong có niên đại 1846-1924 phong cho Liễu Hạnh công chúa Thượng đẳng thần. Với những giá trị về lịch sử văn hóa năm 1992, Phủ Thượng Đoạn được Nhà nước công nhận  là di tích lịch sử cấp Quốc gia.

Hàng năm, cứ đến tháng 3 âm lịch, cùng với nhiều di tích thờ Thánh mẫu Liễu Hạnh trên khắp mọi miền đất nước, Khu di tích lịch sử cấp Quốc gia Phủ Thượng Đoạn, phường Đông Hải lại long trọng tổ chức lễ hội truyền thống dâng hương tưởng nhớ công đức Thánh Mẫu Liễu Hạnh.

Năm nay, lễ hội diễn ra từ ngày 18/4 đến 20/4/2026 (tức mùng 2–4/3 âm lịch), với nhiều điểm nhấn đặc sắc. Phần hội được mở rộng cả về quy mô và nội dung với các hoạt động hấp dẫn như: diễn xướng hầu đồng, múa lân, múa Mai Hoa Thung, thi chim chào mào, kéo co… tạo không khí vui tươi, sôi nổi, gắn kết cộng đồng.

Lễ hội không chỉ là dịp tri ân công đức Thánh Mẫu mà còn góp phần giới thiệu sâu rộng những giá trị văn hóa, lịch sử của di tích tới nhân dân. Qua đó nâng cao ý thức trong việc bảo tồn, gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa vật thể, phi vật thể đã được lưu truyền qua nhiều thế hệ, góp phần xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc và đáp ứng nhu cầu tín ngưỡng của nhân dân.