Lễ hội Nữ tướng Lê Chân, bản hùng ca lịch sử giữa lòng đất Cảng

Lễ hội của niềm tri ân và bản sắc văn hóa đất Cảng

Được ghi danh vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia từ năm 2016, Lễ hội truyền thống Nữ tướng Lê Chân diễn ra hằng năm từ ngày mùng 7 đến mùng 9 tháng Hai âm lịch.

Không đơn thuần là một hoạt động văn hóa tín ngưỡng, lễ hội còn là dịp để cộng đồng cùng nhau ôn lại lịch sử, khơi dậy niềm tự hào dân tộc và đạo lý “uống nước nhớ nguồn”.

Tâm điểm của lễ hội là không gian linh thiêng gắn với các di tích như đền Nghè, đình An Biên và quảng trường tượng đài Nữ tướng Lê Chân nơi từ lâu đã trở thành biểu tượng tinh thần của người Hải Phòng.

Ngay từ sáng sớm, từng đoàn rước trang nghiêm xuất phát, hòa trong tiếng trống, tiếng chiêng, múa lân rộn ràng, tạo nên một bức tranh lễ hội vừa cổ kính vừa sống động.

Phần lễ được tổ chức trang trọng với nghi thức dâng hương, đọc chúc văn, tế lễ theo nghi thức truyền thống. Trong không gian đó, người dân không chỉ bày tỏ lòng thành kính mà còn như được kết nối với lịch sử, với tiền nhân đã khai phá và bảo vệ vùng đất này.

Chia sẻ với Báo PLVN, Ông Phạm Văn Tân, Chủ tịch UBND phường Lê Chân nhấn mạnh: “Lễ hội không chỉ là hoạt động tín ngưỡng mà còn là trách nhiệm của địa phương trong việc bảo tồn, phát huy giá trị di sản.

Chúng tôi xác định phải tổ chức lễ hội trang trọng, an toàn, đúng nghi lễ truyền thống, đồng thời từng bước nâng cao chất lượng để xứng tầm là một di sản văn hóa phi vật thể quốc gia”.

Ông Tân chia sẻ thêm, những năm gần đây, công tác tổ chức được chú trọng hơn từ khâu phân luồng giao thông, đảm bảo an ninh trật tự đến việc kiểm soát hoạt động dịch vụ.

“Mục tiêu là để người dân và du khách đến với lễ hội không chỉ thành tâm mà còn cảm nhận được sự văn minh, chuyên nghiệp của một đô thị hiện đại” - ông nói.

Nhiều hoạt động phong phú tại Lễ hội.

Không giấu được xúc động khi tham dự lễ hội, bà Nguyễn Thị Huế, một người dân sinh sống tại phường Lê Chân, bộc bạch: “Năm nào tôi cũng đi dự Lễ hội truyền thống này. Không chỉ là đi lễ, mà là để nhớ về công lao của tiền nhân. Mỗi lần đứng trước tượng đài, nghe trống hội vang lên, tôi thấy như lịch sử đang sống lại”.

Trong khi đó, anh Trần Văn Minh, một du khách từ Quảng Ninh, lần đầu tham dự lễ hội, cho biết: “Tôi ấn tượng với không khí ở đây. Vừa trang nghiêm, vừa gần gũi. Đặc biệt là các nghi lễ truyền thống được giữ gìn rất tốt, không bị thương mại hóa quá mức như một số nơi khác”.

Bên cạnh phần lễ trang trọng là phần hội với nhiều hoạt động phong phú, tái hiện sinh hoạt văn hóa dân gian: từ chợ quê giữa lòng thành phố, cờ người và các trò chơi dân gian đến những làn điệu ca trù, chèo cổ… Tất cả tạo nên một không khí du xuân náo nhiệt, thu hút đông đảo người dân và du khách thập phương.

Không chỉ dừng lại ở giá trị tinh thần, lễ hội còn là dịp để Hải Phòng quảng bá hình ảnh, tiềm năng du lịch, cũng như những thành tựu phát triển kinh tế xã hội. Qua đó, một vùng đất “hải tần phòng thủ” năm xưa đang từng bước khẳng định vị thế của một đô thị năng động, hiện đại nhưng vẫn gìn giữ sâu sắc cội nguồn văn hóa.

Nữ tướng Lê Chân, từ huyền tích mở đất đến biểu tượng bất tử

Theo thần tích, Nữ tướng Lê Chân sinh vào đầu Công nguyên tại vùng Đông Triều (nay thuộc Quảng Ninh), trong một gia đình có truyền thống nhân nghĩa. Sớm mồ côi cha do sự tàn bạo của thái thú Tô Định, bà nuôi chí lớn, quyết rửa thù nhà, đền nợ nước.

Rời quê, bà cùng người dân khai phá vùng đất ven sông Cấm, lập nên trang An Biên – tiền thân của thành phố Hải Phòng ngày nay. Không chỉ là người mở đất, bà còn chiêu mộ nghĩa sĩ, xây dựng lực lượng, chuẩn bị cho cuộc khởi nghĩa lớn.

Khi Hai Bà Trưng phất cờ khởi nghĩa, Lê Chân nhanh chóng hưởng ứng, trở thành một trong những nữ tướng tài ba, lập nhiều chiến công hiển hách. Sau thắng lợi, bà được phong Thánh Chân Công chúa, giữ trọng trách trấn thủ miền Đông, vị trí chiến lược bảo vệ vùng biển.

Trước cuộc xâm lược trở lại của quân Đông Hán, bà tiếp tục chiến đấu kiên cường. Khi thế cùng lực kiệt, để giữ trọn khí tiết, bà đã tuẫn tiết tại vùng núi Lạt Sơn. Sự hy sinh ấy không chỉ khép lại một cuộc đời oanh liệt mà còn mở ra một biểu tượng bất tử trong lòng dân tộc.

Trải qua hàng nghìn năm, người dân Hải Phòng vẫn tôn bà là Thành hoàng, là Thánh mẫu, lập đền, dựng tượng thờ phụng. Hình ảnh Nữ tướng Lê Chân không chỉ là ký ức lịch sử mà đã trở thành biểu tượng của ý chí, của tinh thần quật cường và lòng tự tôn dân tộc.

Không chỉ với người lớn, câu chuyện về nữ tướng năm xưa còn được tiếp nối trong nhận thức của thế hệ trẻ. Em Nguyễn Minh Anh, học sinh lớp 7 tại Trường THCS Trần Phú Hải Phòng, chia sẻ: “Trước đây em chỉ học trong sách giáo khoa, nhưng khi được tham dự lễ hội, nghe kể lại về cuộc đời của Nữ tướng Lê Chân, em thấy lịch sử gần gũi hơn rất nhiều. Em hiểu vì sao thành phố mình lại tự hào về bà đến vậy”.

Một học sinh khác, em Trần Thu Bích học sinh trường THCS Ngô Quyền cho biết thêm: “Em ấn tượng nhất là việc bà không chỉ đánh giặc mà còn khai hoang, lập làng cho người dân. Điều đó khiến em nghĩ rằng yêu nước không chỉ là chiến đấu mà còn là xây dựng quê hương”.

Những chia sẻ giản dị nhưng chân thành ấy cho thấy lễ hội không chỉ dừng lại ở giá trị tưởng niệm, mà còn thực sự trở thành một “lớp học lịch sử sống”, góp phần bồi đắp nhận thức, nuôi dưỡng lòng yêu nước cho thế hệ trẻ.

Lễ hội Nữ tướng Lê Chân hôm nay vì thế không chỉ là một sự kiện văn hóa, mà là nơi hội tụ của lịch sử, tín ngưỡng và khát vọng phát triển. Trong dòng chảy hiện đại, lễ hội vẫn giữ được hồn cốt riêng, như một lời nhắc nhở lặng lẽ mà sâu sắc… về cội nguồn, về trách nhiệm và về niềm tự hào của mỗi người dân đất Việt.