Nhờ vậy, năm 2005, năm đầu tổ chức lấy phiếu tín nhiệm đạt kết quả thiết thực. Ngoại trừ huyện Thuỷ Nguyên và huyện đảo Bạch Long Vĩ (địa phương không có xã, phường), 12/14 huyện, quận, thị xã trên địa bàn thành phố đều thực hiện có hiệu quả công tác này. 174/218 xã, phường, thị trấn tổ chức lấy phiếu tín nhiệm. Theo đó, 168 Chủ tịch HĐND được tổ chức lấy phiếu tín nhiệm. Trong số này, 151 người đạt tỷ lệ phiếu bầu 90-100% ; 15 người đạt 70-89% ; 1 người đạt hơn 50 ; 1 người có tỷ lệ dưới 50%. Trong số 165 Chủ tịch UBND được tổ chức lấy phiếu tín nhiệm, có 141 người đạt tỷ lệ phiếu 90-100% ; 19 người đạt tỷ lệ 79-89% ; 5 người đạt 50-69%. Đối với chức danh trưởng thôn, trưởng khu dân cư, có 635/1.718 người được tổ chức lấy phiếu tín nhiệm. Trong đó, 505 người đạt tỷ lệ phiếu 90-100% ; 84 người đạt 70-89%, 30 người đạt 50-69%, 16 người có số phiếu dưới 50%. Các trường hợp dưới 50% đều được hội nghị, Ban công tác Mặt trận làm biên bản gửi HĐND xã, phường, thị trấn và Chủ tịch UBND xã xem xét, miễn nhiệm.

Dư luận chung cho rằng, đây là chủ trương đúng, hợp ý Đảng, lòng dân.  Nơi nào được sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp uỷ Đảng, sự phối hợp tạo điều kiện của chính quyền, nơi đó việc tổ chức các hội nghị lấy phiếu tín nhiệm diễn ra thuận lợi. Việc lấy phiếu tín nhiệm giúp cấp uỷ Đảng có thêm cơ sở đánh giá năng lực, phẩm chất, tín nhiệm của đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt ở cơ sở. Đối với Chủ tịch HĐND, UBND, qua tự kiểm điểm, tiếp thu ý kiến đóng góp của nhân dân sẽ tự điều chỉnh những ưu, khuyết điểm của mình. Quan trọng hơn, nhân dân có điều kiện thực hiện tốt quyền dân chủ trực tiếp, góp phần xây dựng đội ngũ cán bộ, chính quyền cơ sở vững mạnh. Thông qua việc tổ chức lấy phiếu tín nhiệm, vị thế, vai trò của MTTQ, nhất là mặt trận cơ sở được nâng cao. Cơ chế hoạt động giám sát của mặt trận và các tổ chức thành viên ở cơ sở được cụ thể hoá, rõ ràng, thiết thực và hiệu quả hơn, khắc phục tình trạng dân chủ hình thức, góp phần đẩy mạnh và nâng cao chất lượng, hiệu qủa hoạt động của mặt trận trong việc tham gia thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở.

Tuy nhiên, việc tổ chức lấy phiếu tín nhiệm cũng có khó khăn nhất định, không chỉ bởi đây là nhiệm vụ mới. Nhiều nơi, MTTQ Việt Nam xã, phường không triệu tập đủ 80% số đại biểu theo quy định. Nội dung kiểm điểm của Chủ tịch HĐND, UBND và trưởng thôn còn chung chung. Nhân dân e dè, chưa mạnh dạn, thẳng thắn đóng góp ý kiến. Một số địa phương khi thực hiện chủ trương này còn có ý kiến khác nhau; cấp uỷ Đảng, chính quyền cấp cơ sở  băn khoăn, lo lắng.

Thực tế cho thấy, nơi nào phát huy tốt tinh thần đoàn kết, đề cao dân chủ, việc lấy phiếu tín nhiệm đối với các chức vụ chủ chốt, do HĐND xã bầu và đối với trưởng thôn, trưởng khu dân cư mang lại hiệu quả thiết thực, phản ánh đúng nguyện vọng của nhân dân. Với kinh nghiệm rút ra qua năm đầu thực hiện, việc tổ chức lấy phiếu tín nhiệm với các chức danh dân bầu cần được tiếp tục tiến hành định kỳ. Đây là giải pháp góp phần thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở đạt hiệu quả cao hơn.

Trịnh Hùng Phong

(Uỷ ban MTTQ Việt Nam thành phố)