Lật tẩy mô hình kinh doanh trục lợi trên sức khỏe người bệnh của các hãng dược

(PLVN) - Nhiều công ty dước đã mua thuốc đã hết thời hạn bảo hộ bằng sáng chế dù họ không đóng góp bất cứ một đồng USD nào cho việc nghiên cứu, sau đó tăng đáng kể giá thuốc của họ trong trường hợp không có đối thủ cạnh tranh, qua đó thu lời rất lớn.
Lật tẩy mô hình kinh doanh trục lợi trên sức khỏe người bệnh của các hãng dược

Câu chuyện đáng buồn 

Tháng 5/2015, khi Isla Weston mới 2 tháng tuổi, các bác sĩ đã chẩn đoán cô bé bị nhiễm ký sinh trùng đe dọa tính mạng được gọi là nhiễm toxoplasmosis. Cô bé cần được điều trị ngay lập tức để chữa chứng nhiễm trùng này, nếu không, ký sinh trùng sẽ tấn công các tế bào quan trọng trong não của bé, có thể khiến bé bị ảnh hưởng cả đời về nhận thức và chức năng, hoặc thậm chí khiến bé tử vong. Isla đã được kê đơn Daraprim – loại thuốc có thể chữa khỏi tình trạng nhiễm trung trong 1 năm. 

Tuy nhiên, điều khiến gia đình Isla, cũng như những người khác sống phụ thuộc vào loại thuốc thiết yếu này, hoảng sợ và mất niềm tin là việc loại thuốc đã tồn tại trên thị trường suốt 63 năm này chỉ ít lâu sau đó đã tăng giá chóng mặt, từ 13,5 USD/ viên lên thành 750 USD/viên, tức tăng tới hơn 5.000% chỉ trong 1 ngày. 

Xuất hiện tại một phiên điều trần của Ủy ban đặc biệt về người cao tuổi của Thượng viện Mỹ sau đó, bà Shannon Weston – mẹ của Isla – nghẹn ngào kể về nỗi sợ mà bà phải đối mặt khi thấy giá thuốc tăng cao: “Tôi đã rất tuyệt vọng và chán nản khi nghĩ về những điều có thể sẽ xảy ra với con gái nếu tôi không thể giúp con bé được điều trị đầy đủ… Tôi đã trằn trọc nghĩ về tất cả mọi cách mà tôi có thể nghĩ ra để xoay đủ gần 360.000 USD cần thiết để điều trị cho con gái trong 1 năm bằng một loại thuốc mà nó cần”.

Lật tẩy mô hình kinh doanh trục lợi trên sức khỏe người bệnh của các hãng dược ảnh 1
 (ảnh minh họa) 

Câu chuyện của Isla không phải là duy nhất. Cuộc đấu tranh mà gia đình bé đã trải qua đáng buồn cũng là câu chuyện chung mà hàng ngàn người Mỹ gặp phải trước tình trạng giá thuốc kê đơn theo toa tăng vọt. Gần 60% người Mỹ, bao gồm khoảng 90% người cao tuổi, phải dùng thuốc bán theo toa để điều trị các loại bệnh, từ ung thư, tiểu đường đến cao huyết áp và trầm cảm. 

Việc giá của một số loại thuốc theo toa tăng ở mức đáng kinh ngạc không chỉ đe dọa đến sự ổn định kinh tế của các hộ gia đình người Mỹ mà còn cả tới sức khỏe của những người rơi vào tình trạng họ cần những loại thuốc có giá không thể chấp nhận được và khó có khả năng chi trả. 

Theo ước tính, chỉ trong năm 2017, người Mỹ chi hơn 328 tỷ USD cho các loại thuốc bán theo đơn. Trong số này, các cá nhân người bệnh trả khoảng 50 tỷ USD tiền túi của họ. Chính phủ “gánh” 126 tỷ USD thông qua các chương trình bảo hiểm Medicare, Medicaid, các khoản bảo hiểm của Bộ Cựu chiến binh và các chương trình khác. 

Việc tăng giá thuốc vì thế ảnh hưởng đến tất cả người Mỹ, dù họ có dùng các loại thuốc bán theo đơn hay không vì người nộp thuế vẫn sẽ phải gánh một phần đáng kể chi phí của các chương trình chăm sóc sức khỏe liên bang. 

Tháng 11/2015, Chủ tịch Ủy ban đặc biệt về người cao tuổi của Thượng viện Mỹ Susan Collins và thành viên cấp cao của Ủy ban này là bà Claire McCaskill đã khởi động một cuộc điều tra lưỡng đảng của Ủy ban về tình trạng tăng giá đột ngột và quá nhiều của những loại thuốc bán theo đơn đã hết thời gian bảo hộ bằng sáng chế từ lâu. 

Cuộc điều tra của Ủy ban này tập trung vào 4 doanh nghiệp là Turing, Retrophin, Valete và Rodelis – những công ty đã mua lại các loại thuốc giá rẻ, đã xuất hiện trên thị trường trong hàng chục năm và hết thời hạn cấp bằng sáng chế sau đó tăng giá đột ngột và phi mã các loại thuốc này.

 Từ những kết quả thu được qua 3 điều trần; phỏng vấn một lượng đáng kể các bệnh nhân, bác sĩ, quản trị viên bệnh viện, các nhóm vấn động vì người tiêu dùng, các chuyên gia y tế, các giám đốc điều hành trong ngành dược phẩm và thành viên hội đồng quản trị của các công ty; xem xét hơn 1 triệu trang tài liệu thu được từ 4 công ty… cuộc điều tra đã phát hiện ra mô hình kinh doanh mà 4 công ty này đã sử dụng (với một số biến thể) để khai thác những kẽ hở của thị trường mà người phải trả giá chính là các bệnh nhân. 

Lật tẩy mô hình kinh doanh "bẩn"

Trong nhiều thập kỷ, các chính sách liên bang của Mỹ đã tìm cách đạt được sự cân bằng hợp lý giữa việc duy trì các ưu đãi cần thiết để thúc đẩy đổi mới và phát triển các loại thuốc mới với việc giữ giá cả các loại thuốc ở mức phải chăng cho bệnh nhân. 

Sự cân bằng này đã được thực hiện bằng cách cho phép một thời gian bảo vệ bằng sáng chế cho các loại thuốc cải tiến, và sau đó mở cửa thị trường để cạnh tranh nhằm giúp giảm giá. Trung bình, thuốc gốc (thuốc generic) có giá thấp hơn 80% so với biệt dược gốc. 

Có điều, sự cân bằng đó không tính đến việc các công ty có thể mua thuốc đã hết thời hạn bảo hộ bằng sáng chế, mà họ đã không đóng góp bất cứ một đồng USD nào cho việc nghiên cứu, sau đó tăng đáng kể giá thuốc của họ trong trường hợp không có đối thủ cạnh tranh. 

Ủy ban đặc biệt về người cao tuổi của Thượng viện Mỹ qua điều tra đã phát hiện ra rằng tất cả 4 công ty nói trên đều theo một mô hình kinh doanh (với một số biến thể) cho phép họ xác định và mua thuốc độc quyền đã hết thời hạn bảo hộ bằng sáng chế mà họ có thể thực thi quyền độc quyền trên thực tế, sau đó áp đặt và bảo vệ việc tăng giá “trên trời”. Mô hình kinh doanh bao này bao gồm 5 yếu tố trung tâm là nguồn duy nhất, tiêu chuẩn vàng, thị trường nhỏ, quy trình phân phối khép kín và giá thành. 

Trong đó, để đảm bảo yếu tố nguồn duy nhất, công ty dược đã mua một loại thuốc nguồn duy nhất, chỉ có một nhà sản xuất. Do đó, họ không gặp phải sự cạnh tranh ngay lập tức và duy trì được quyền độc quyền về giá cả của nó. Yếu tố tiêu chuẩn vàng, tức là việc công ty dược tìm mọi biện pháp để đảm bảo rằng thuốc của họ được coi là tiêu chuẩn vàng – là loại thuộc có sẵn tốt nhất cho tình trạng bệnh mà thuốc này được dùng để chỉ định điều trị, đảm bảo rằng các bác sĩ sẽ tiếp tục kê đơn thuốc, ngay cả khi giá tăng. 

Để đảm bảo yếu tố thị trường nhỏ, các công ty sẽ chọn một loại thuốc chỉ phục vụ một thị trường nhỏ, không phải là mặt hàng hấp dẫn các đối thủ cạnh tranh, có số lượng bệnh nhân phụ thuộc vào loại thuốc đó quá nhỏ để có thể phản đối hiệu quả trong trường hợp loại thuốc đó tăng giá. Điều này sẽ giúp các công ty có thêm tự tin và động lực khi đưa ra các quyết định về giá cả. 

Xây dựng hệ thống phân phối khép kín cũng là một trong những yếu tố trung tâm trong mô hình kinh doanh của các công ty dược phẩm nhằm chuẩn bị cho việc tăng giá sản phẩm của họ được diễn ra thuận lợi. Trong đó, các công ty sẽ kiểm soát việc tiếp cận thuốc thông qua một hệ thống phân phối kín hoặc các nhà thuốc chuyên khoa - nơi người có nhu cầu không thể lấy được thuốc thông qua các kênh phân phối thông thường hoặc sử dụng một phương tiện khác để gây khó khăn cho các đối thủ cạnh tranh trong việc thâm nhập thị trường. 

Giá cắt cổ là yếu tố cuối cùng trong số 5 yếu tố trung tâm của mô hình kinh doanh của các công ty được đưa vào diện điều tra. Trong trường hợp này, các công ty tham gia vào việc kiểm soát giá cả, tối đa hóa lợi nhuận bằng cách tăng giá càng cao càng tốt. 

Tất cả các loại thuốc được điều tra đã được cấp bằng sáng chế trong nhiều thập kỷ và không một công ty nào trong 4 công ty nói trên đầu tư một xu vào nghiên cứu và phát triển để tạo ra hoặc cải thiện đáng kể các loại thuốc. Hơn nữa, Ủy ban của Thượng viện Mỹ cũng phát hiện rằng các công ty không phải đối mặt việc tăng nhiều chi phí sản xuất hoặc phân phối. 

Theo điều tra của Ủy ban đặc biệt về người cao tuổi của Thượng viện Mỹ, cả Turing, Retrophin, Rodelis và Valeant đều đã chọn một loại thuốc tiêu chuẩn vàng chỉ có nguồn gốc duy nhất cho một thị trường nhỏ các bệnh nhân có nhu cầu, tạo ra một hệ thống phân phối khép kín hoặc các phương tiện khác để chặn các đối thủ cạnh tranh và tham gia vào tác động đến giá cả, khai thác triệt để các yếu tố của mô hình kinh doanh này hòng kiếm lợi nhuận khổng lồ từ các liệu pháp vốn đã cứu mạng sống của nhiều người trong hàng thập kỷ. 

Điển hình, Turing đã tăng giá Daraprim – loại thuốc được xem là tiêu chuẩn vàng cho bệnh toxoplasmosis – từ 13.50 USD/viên lên thành 750 USD/viên thuốc, và đưa thuốc này vào một hệ thống phân phối khép kín để ngăn các đối thủ sản xuất thuốc gốc tiềm năng có thể cạnh tranh có thể tiếp cận thuốc để tiến hành các xét nghiệm tương đương sinh học cần thiết cho việc phát triển các lựa chọn thay thế.

Retrophin cũng đã tăng giá Thiola - liệu pháp ưa thích cho việc điều trị một bệnh thận di truyền hiếm gặp, mãn tính có tên cystinuria - từ 1,5 USD/viên lên thành 30 USD/mỗi viên, và thiết lập một hệ thống phân phối khép kín đối với thuốc này. Rodelis trong khi đó tăng giá Seromycin – loại thuốc được xem là tiêu chuẩn vàng đối với bệnh lao đa kháng thuốc - từ 500 USD cho 30 viên lên thành 10.800 cho mỗi 30 viên. Valete - công ty lớn nhất trong số các công ty bị điều tra – cũng là trường hợp phức tạp nhất. Công ty này đã tăng giá không chỉ một loại thuốc tiêu chuẩn vàng đã hết thời gian bảo hộ bằng sáng chế mà tới 4 loại thuốc.

Valeant đã tăng giá của Cuprimine và Syprine - 2 loại thuốc được dùng để điều trị bệnh Wilson – một bệnh di truyền hiếm gặp - từ khoảng 500 USD lên khoảng 24.000 USD cho lượng thuốc đủ dùng trong 30 ngày. Cả hai loại thuốc đều được đưa vào diện thuốc được hỗ trợ thông qua chương trình hỗ trợ bệnh nhân độc quyền được thiết kế để thu hút bệnh nhân và giữ giá cao nhằm loại bỏ các đối thủ tiềm năng do họ có rất ít triển vọng kiếm được lời nếu họ tham gia vào thị trường này. Valete cũng tăng giá của Nitropress và Isuprel - 2 loại thuốc được dùng để cứu sống bệnh nhân trong các trường hợp bị trụy tim, tương ứng từ khoảng 2.000 USD lên thành 8.800 USD và 17.900 USD. 

(Kỳ tới: Người bệnh lãnh đủ)

Minh Ngọc
Cùng chuyên mục
GIấy tờ tùy thân của Tse Chi Lop khi bị cảnh sát Canada bắt giữ.

Đế chế ma túy lớn nhất châu Á bị đánh sập (Kỳ cuối): Chân dung ông trùm Tse Chi Lop

(PLVN) - Như đã nói ở kỳ trước, Tse Chi Lop là người đứng đầu một băng đảng methamphetamine (Sam Gor) buôn bán ma túy khủng với thu nhập ước tính 17 tỷ USD mỗi năm. Lối sống xa hoa của Lop được xây dựng trên đế chế ma túy mà ông ta điều hành với tính ẩn danh tương đối cho đến khi sự tồn tại của đế chế này được tiết lộ trong một bản tin vào năm 2019

Đọc thêm

Âm mưu thâm độc của gã chồng “đào mỏ” sát hại vợ rồi dàn dựng công phu để che giấu tội ác

Hung thủ Alec McNaughton tại phiên tòa.
(PLVN) - Sau khi ly hôn, ở tuổi xế chiều, bà Cathy vẫn khao khát tìm được một người đàn ông đồng cảm để cùng nhau san sẻ trong những ngày cuối đời. Trên thế giới internet bao la, bà đã gặp được một người mà bà cho là lý tưởng mà không hề hay biết đó chỉ là bộ mặt giả dối của một gã đào mỏ, một kẻ sát nhân không gớm tay.

Kiếm hiệp Kim Dung: Tìm hiểu về Cửu âm bạch cốt trảo - môn võ công bị mang tiếng oan là âm độc nhất

Chu Chỉ Nhược với Cửu âm bạch cốt trảo.
(PLVN) - Trong kiếm hiệp Kim Dung, có một môn võ công rất nổi tiếng, cả về sự lợi hại lẫn độ âm độc là Cửu âm bạch cốt trảo. Tuy nhiên, sự thật về môn võ công này lại không giống như người ta nghĩ, mà nó xuất phát từ Đạo gia. Vậy tại sao nó lại bị mang tiếng là môn võ công âm độc nhất?

Gia tộc tương tàn

Cha con nhà Spears giờ đã phải đưa nhau ra tòa.
(PLVN) - Một trong những vụ kiện tụng bi hài nhất và cũng nổi tiếng nhất trong hai thập kỷ trở lại đây ở nước Mỹ vừa có diễn biến mới. Nhưng diễn biến mới này có làm thay đổi được phán quyết của tòa có từ 13 năm nay hay không thì hiện không ai ở Mỹ dám chắc.

Gia tộc quyền lực Rothschild (Kỳ 5): Mối quan hệ giúp tay buôn tiền cắc có bước đột phá vĩ đại

Mối quan hệ giữa Mayer và Hoàng tử William đã đem lại cho gia tộc Rothschild những bước tiến vượt bậc.
(PLVN) - Như đã nói ở kỳ trước, nhờ vào mối quan hệ với Hoàng tử William mà Mayer Amschel Rothschild từ một tay buôn tiền cắc đã có thể bước chân vào giới hoàng tộc. Bằng sự nhạy bén, biết nắm bắt thời cơ và khôn khéo hơn người, Mayer đã có được những phi vụ làm ăn đem lại sự thịnh vượng cho gia tộc.

Triều đại nhà Nguyên bị diệt vong dưới tay một thái giám ngoại quốc

Hình tượng thái giám ngoại quốc Phác Bất Hoa trong phim cổ trang Trung Quốc.
(PLVN) - Nhờ mối cơ duyên với vị Hoàng hậu nhà Nguyên mà Phác Bất Hoa từ một thái giám ngoại quốc vô danh trở thành kẻ nắm trong tay quyền lực khiến nhiều người ghen tị. Với tham vọng quyền lực và âm mưu muốn tạo ra một cuộc chính biến Phác Bất Hoa đã làm loạn triều chính khiến thiên hạ đại loạn, nhà Nguyên diệt vong.

Cuộc đời thăng trầm của anh hùng Bellerophon

Bellerophon tiêu diệt Chimera.
(PLVN) - Bellerophon một anh hùng vĩ đại trong thần thoại Hy Lạp với chiến công lớn nhất là giết chết quái thú Chimera. Anh cũng được biết đến khi bắt thành công con ngựa thần có cánh Pegasus. Tuy nhiên, Bellerophon đã bị thần Zeus trừng phạt vì nghĩ rằng chiến công của mình có thể cho phép mình sánh ngang các bậc thần thánh. 

Giai thoại về những nữ chiến binh Amazon khét tiếng khiến người châu Âu khiếp đảm

Các nữ chiến binh Dahomey Amazons phô diễn các kỹ năng của họ. (Ảnh chụp vào khoảng năm 1890).
(PLVN) - Tưởng chừng chỉ có trong các bộ phim viễn tưởng hay các bộ phim thần thoại, nhưng bộ tộc nữ chiến binh từng reo rắc nỗi khiếp đảm cho mọi kẻ thù mà họ từng đối diện - tộc Amazons, thực sự từng tồn tại. Hậu duệ của họ hiện đang sinh sống trong một ngôi làng nhỏ ở nước Cộng hòa Benin, khu vực Tây Phi.

Gia tộc quyền lực Rothschild- Kỳ 2: Thuyết âm mưu về mối quan hệ giữa gia tộc Rothschild và Illuminati

Đại bản doanh của Tập đoàn “The City of London”.
(PLVN) - Như đã nói ở kỳ trước về những bí ẩn của gia tộc quyền lực Rothschild, theo một số đồn đoán, Illuminati là một tổ chức có quyền lực, đang kiểm soát toàn bộ mọi sự kiện, vận động và phát triển của thế giới với Hội đồng 13. Trong đó, có 1 gia tộc đứng trên tất cả mọi gia tộc khác, đó là Rothschild. Gia tộc này có quyền lực thống trị mạnh mẽ và có mối quan hệ mật thiết với tổ chức Illuminati.

Gia tộc bí ẩn Rothschild - Kỳ 1: Khởi nguồn của một gia tộc quyền lực

(ảnh minh họa).
(PLVN) - Gia tộc Rothschild là một gia tộc Do Thái có nguồn gốc từ thành phố Frankfurt, nước Đức. Họ đã tạo nên một đế chế tài chính - ngân hàng tại châu Âu bắt đầu từ cuối thế kỷ 18. Đế chế này thậm chí còn vượt qua những gia tộc làm ngành ngân hàng mạnh nhất mọi thời đại như Baring hay Berenberg. 

Điệp viên Nga duy nhất có thể ra vào nơi sản xuất bom nguyên tử của Mỹ “như chốn không người”

Ông Koval tại lễ truy tặng danh hiệu.
(PLVN) - George A. Koval được cho là điệp viên độc nhất vô nhị trong lịch sử gián điệp bom nguyên tử bởi ông là sĩ quan tình báo duy nhất của Liên Xô xâm nhập được vào các cơ sở hạt nhân bí mật chuyên sản xuất plutonium, làm giàu uranium và polonium được dùng để tạo bom nguyên tử của Mỹ.