Lật tẩy mô hình kinh doanh sinh lời “khủng” của các hãng dược

(PLVN) - Bằng cách mua những loại thuốc đã hết thời hạn bảo hộ bằng sáng chế sau đó tăng đáng kể giá thuốc của họ trong trường hợp không có đối thủ cạnh tranh, nhiều công ty dược thu được khoản lời rất lớn. 
Lật tẩy mô hình kinh doanh sinh lời “khủng” của các hãng dược

Chuyện không của riêng ai 

Tháng 5/2015, khi Isla Weston mới 2 tháng tuổi, các bác sĩ chẩn đoán cô bé bị nhiễm ký sinh trùng đe dọa tính mạng được gọi là nhiễm toxoplasmosis. Cô bé cần được điều trị ngay lập tức để tránh nguy cơ ký sinh trùng tấn công các tế bào quan trọng trong não, có thể khiến bé bị ảnh hưởng cả đời về nhận thức và chức năng, hoặc thậm chí khiến bé tử vong. 

Isla đã được kê đơn Daraprim - loại thuốc có thể chữa khỏi tình trạng nhiễm trùng trong 1 năm. Tuy nhiên, điều khiến gia đình Isla, cũng như những người khác phụ thuộc vào loại thuốc thiết yếu này hoảng sợ và mất niềm tin là việc loại thuốc đã tồn tại trên thị trường suốt 63 năm này chỉ ít lâu sau đó đã tăng giá chóng mặt, từ 13,5 USD/viên lên thành 750 USD/viên (hơn 5.000%) chỉ trong 1 ngày.

Xuất hiện tại một phiên điều trần của Ủy ban đặc biệt về người cao tuổi của Thượng viện Mỹ sau đó, bà Shannon Weston (mẹ của Isla) nghẹn ngào kể về nỗi sợ mà bà phải đối mặt khi thấy giá thuốc tăng cao: “Tôi đã rất tuyệt vọng và chán nản khi nghĩ về những điều có thể sẽ xảy ra với con gái nếu tôi không thể giúp con bé được điều trị đầy đủ… Tôi đã trằn trọc nghĩ về tất cả mọi cách mà tôi có thể nghĩ ra để xoay đủ gần 360.000 USD để điều trị cho con gái trong 1 năm bằng một loại thuốc mà nó cần”.

Lật tẩy mô hình kinh doanh sinh lời “khủng” của các hãng dược ảnh 1
 Turing đã tăng giá từ 13,50 USD/viên lên thành 750 USD/viên thuốc

Câu chuyện của Isla không phải là duy nhất. Cuộc đấu tranh mà gia đình bé đã trải qua cũng là câu chuyện chung mà hàng ngàn người Mỹ gặp phải trước tình trạng giá thuốc kê đơn theo toa tăng vọt. Gần 60% người Mỹ phải dùng thuốc bán theo toa để điều trị các loại bệnh, từ ung thư, tiểu đường đến cao huyết áp và trầm cảm. Việc giá của một số loại thuốc theo toa tăng ở mức đáng kinh ngạc không chỉ đe dọa đến sự ổn định kinh tế của các hộ gia đình mà còn cả tới sức khỏe của những người rơi vào tình trạng họ cần những loại thuốc có giá không thể chấp nhận được và khó có khả năng chi trả.

Tháng 11/2015, Chủ tịch Ủy ban đặc biệt về người cao tuổi của Thượng viện Mỹ Susan Collins và thành viên cấp cao của Ủy ban này là bà Claire McCaskill đã khởi động một cuộc điều tra về tình trạng tăng giá đột ngột và quá nhiều của những loại thuốc bán theo đơn đã hết thời gian bảo hộ bằng sáng chế từ lâu.

Cuộc điều tra của Ủy ban này tập trung vào 4 doanh nghiệp là Turing, Retrophin, Valete và Rodelis - những công ty đã mua lại các loại thuốc giá rẻ, đã xuất hiện trên thị trường trong hàng chục năm và hết thời hạn cấp bằng sáng chế sau đó tăng giá đột ngột và phi mã các loại thuốc này. Cuộc điều tra đã phát hiện ra mô hình kinh doanh mà 4 công ty này đã sử dụng để khai thác những kẽ hở của thị trường mà người phải trả giá chính là các bệnh nhân. 

Lật tẩy mô hình thu lời khủng 

Ủy ban đặc biệt về người cao tuổi của Thượng viện Mỹ đã phát hiện ra rằng cả 4 công ty nói trên đều theo một mô hình kinh doanh (với một số biến thể) cho phép họ xác định và mua thuốc độc quyền đã hết thời hạn bảo hộ bằng sáng chế mà họ có thể thực thi quyền độc quyền trên thực tế, sau đó áp đặt và bảo vệ việc tăng giá “trên trời”. 

Mô hình kinh doanh bao này bao gồm các yếu tố trung tâm là nguồn duy nhất, tiêu chuẩn vàng, thị trường nhỏ, quy trình phân phối khép kín và giá cắt cổ. Trong đó, để đảm bảo yếu tố nguồn duy nhất, công ty dược đã mua một loại thuốc nguồn duy nhất, chỉ có một nhà sản xuất. Do đó, họ không gặp phải sự cạnh tranh ngay lập tức và duy trì được quyền độc quyền về giá cả của nó.

Yếu tố tiêu chuẩn vàng, tức là việc công ty dược tìm mọi biện pháp để đảm bảo rằng thuốc của họ được coi là loại tốt nhất cho tình trạng bệnh mà thuốc này được dùng để chỉ định điều trị, đảm bảo rằng các bác sĩ sẽ tiếp tục kê đơn thuốc, ngay cả khi giá tăng. 

Để đảm bảo yếu tố thị trường nhỏ, các công ty sẽ chọn một loại thuốc chỉ phục vụ một thị trường nhỏ, không phải là mặt hàng hấp dẫn các đối thủ cạnh tranh, có số lượng bệnh nhân phụ thuộc vào loại thuốc đó quá nhỏ để có thể phản đối trong trường hợp loại thuốc đó tăng giá. Điều này sẽ giúp các công ty có thêm tự tin và động lực khi đưa ra các quyết định về giá cả.

Xây dựng hệ thống phân phối khép kín cũng là một trong những yếu tố trung tâm trong mô hình kinh doanh của các công ty dược phẩm nhằm chuẩn bị cho việc tăng giá sản phẩm của họ được diễn ra thuận lợi. Trong đó, các công ty sẽ kiểm soát việc tiếp cận thuốc thông qua một hệ thống phân phối kín hoặc các nhà thuốc chuyên khoa - nơi người có nhu cầu không thể lấy được thuốc thông qua các kênh phân phối thông thường hoặc sử dụng một phương tiện khác để gây khó khăn cho các đối thủ cạnh tranh trong việc thâm nhập thị trường.

Giá cắt cổ là yếu tố cuối cùng trong số 5 yếu tố trung tâm của mô hình kinh doanh “rút ruột người bệnh” này. Trong trường hợp này, các công ty tham gia vào việc kiểm soát giá cả, tối đa hóa lợi nhuận bằng cách tăng giá càng cao càng tốt. Tất cả các loại thuốc được điều tra đã được cấp bằng sáng chế trong nhiều thập kỷ và không một công ty nào trong 4 công ty nói trên đầu tư một xu vào nghiên cứu, phát triển để tạo ra hoặc cải thiện các loại thuốc. 

Điển hình, Turing đã tăng giá Daraprim (loại thuốc được xem là tiêu chuẩn vàng cho bệnh toxoplasmosis) từ 13,5 USD/viên lên thành 750 USD/viên và đưa thuốc này vào một hệ thống phân phối khép kín nhằm ngăn các đối thủ sản xuất thuốc gốc tiềm năng có thể tiếp cận thuốc để tiến hành các xét nghiệm tương đương sinh học cần thiết cho việc phát triển các lựa chọn thay thế. 

Retrophin cũng đã tăng giá Thiola - liệu pháp ưa thích cho việc điều trị một bệnh thận di truyền hiếm gặp, mãn tính có tên cystinuria - từ 1,5 USD/viên lên thành 30 USD/viên, thiết lập một hệ thống phân phối khép kín đối với thuốc này. 

Rodelis trong khi đó tăng giá Seromycin - loại thuốc được xem là tiêu chuẩn vàng đối với bệnh lao đa kháng thuốc - từ 500 USD/30 viên lên thành 10.800 cho 30 viên (tăng 21,6 lần). 

Valete - công ty lớn nhất trong số các công ty bị điều tra - cũng là trường hợp phức tạp nhất. Công ty này đã tăng giá không chỉ một loại thuốc tiêu chuẩn vàng đã hết thời gian bảo hộ bằng sáng chế mà tới 4 loại thuốc. Việc tăng đột biến giá các loại thuốc hàng chục năm tuổi đã đẩy các bệnh nhân và gia đình trên khắp nước Mỹ vào cảnh khốn đốn.

Dũng Hà
Cùng chuyên mục
Giáo sư, bác sĩ Tôn Thất Tùng lúc sinh thời.

Vị Giáo sư làm rạng danh nền y học Việt Nam với phương pháp mổ gan khô

(PLVN) - Ngày 10/5, nhân kỷ niệm 110 năm ngày sinh của Giáo sư Tôn Thất Tùng, Google đã tôn vinh người bác sĩ tài giỏi bằng hình ảnh Doodle. Lý do là bởi ông là người đầu tiên nghiên cứu thành công phương pháp mổ gan khô (hay mổ gan có kế hoạch). Ngày nay, mổ gan khô đã trở thành một trong hai phương pháp cắt gan chính trên toàn thế giới.

Đọc thêm

“Kiệu đen Paparinka” - món lạ vùng Tam Nông

Gian hàng dưa kiệu của anh Trần Minh Tân.
(PLVN) - Với sức trẻ đầy nhiệt huyết, anh Trần Minh Tân ở xã Phú Hiệp huyện Tam Nông, tỉnh Đồng Tháp đã tiên phong khởi nghiệp với sản phẩm “Dưa kiệu”. Sau đó, anh Tân hợp tác cùng một người bạn nghiên cứu sản xuất ra sản phẩm “kiệu đen Paparinka” để nâng cao chất lượng và giá trị của củ kiệu tươi quê nhà Phú Hiệp.

Đổi thay ở Cây Da Sà - một thời khét tiếng tội phạm, ma túy

Khu vực Cây Da Sà ngày nay là phố xá đông đúc, nhộn nhịp.
(PLVN) - “Nhứt Da Sà, nhì Tôn Đản, thứ ba Mả Lạng” là câu nói về những khu vực khét tiếng giang hồ Sài Gòn. Da Sà ở đây là khu vực ngay ngã tư đường Bà Hom - An Dương Vương (phường Bình Trị Đông, quận Bình Tân, TP Hồ Chí Minh) từng là điểm nóng về tội phạm, ma túy...

Một ngày trong quân ngũ

Một ngày trong quân ngũ
(PLVN) - Thời gian được học tập, rèn luyện trong môi trường quân ngũ, hành trang có được của các chiến sĩ là sự tự tin, bản lĩnh, lối sống có nền nếp, quy củ để trau dồi những phẩm chất của người lính “Cụ Hồ”...

Trở thành diễn giả sau khi bị lừa bán sang Trung Quốc

Từ một nạn nhân, chị Lữ Thị Tím trở thành diễn giả vì cộng đồng phòng chống nạn mua bán người.
(PLVN) - Chị Lữ Thị Tím chính là nạn nhân của tội phạm mua bán người. Sau khi bị lừa bán sang Trung Quốc, chị đã bỏ trốn và may mắn trở về Việt Nam nhưng đôi chân thì không còn lành lặn. Dù đôi chân bị cắt cụt nhưng cô gái miền sơn cước đã làm nên kỳ tích khi dần tạo dựng cuộc sống mới. Chị cũng trở thành “diễn giả” lên tiếng về nạn mua bán người.

Kình ngư Lê Nguyễn Paul: Tự hào khi là người Việt Nam tranh tài ở SEA Games

Kình ngư Việt kiều giành 10 HCV cho đoàn An Giang và phá 5 kỷ lục quốc gia.
(PLVN) - Dù sinh ra và lớn lên tại Mỹ nhưng Lê Nguyễn Paul đã luôn nuôi nguyện vọng khoác áo đội tuyển bơi Việt Nam, quê hương của cả bố mẹ anh. Được tham gia đội tuyển quốc gia từ năm 2017, tới nay, Lê Nguyễn Paul đã có 3 lần vinh dự đại diện cho Việt Nam tranh tài tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á (SEA Games).

Nơi có thể chạm tay vào lịch sử bảy nghìn năm

Làng chài cổ Cái Bèo hôm nay.
(PLVN) - Làng chài Cái Bèo hay còn gọi là làng chài Vụng O tọa lạc bên đảo Ngọc, quần đảo Cát Bà, huyện Cát Hải, Hải Phòng. Cái Bèo nằm giữa thung lũng đá vôi, chạy dọc bờ biển khu 2B Bến Bèo. Đây là ngôi làng cổ lâu đời nhất Việt Nam, ước chừng lên tới 7.000 năm, nơi đây cũng là cửa ngõ vào vịnh Lan Hạ.

Bảo tồn nghề dệt thổ cẩm của dân tộc Lự

Phụ nữ dân tộc Lự vẫn giữ được nghề dệt thổ cẩm truyền thống để tạo ra những bộ trang phục đặc trưng.
(PLVN) - Xưa kia đồng bào Lự trồng bông, dệt vải để đáp ứng nhu cầu của gia đình thì ngày nay, nghề này đã vươn ra khỏi phạm vi nhỏ hẹp này, trở thành sản phẩm hàng hóa, từng bước mở ra hướng thoát nghèo cho bà con.

Cảnh giác với quảng cáo “việc nhẹ, lương cao” trên đất Campuchia

Những nạn nhân bị lừa sang Campuchia may mắn được giải thoát (Ảnh: vtv.vn)
(PLVN) - Các tổ chức, người môi giới móc nối cho người lao động sang Campuchia dưới hình thức đi xuất khẩu để lừa các nạn nhân vào làm tại các tổ chức chuyên phục vụ cho các sòng bạc, hoặc lôi kéo khách hàng tham gia các trò chơi đánh bạc. Trước đó, những lời hứa hẹn về một công việc nhàn hạ, lương cao đã khiến nhiều người mắc bẫy...

Phường Nam Sơn (TP Bắc Ninh): Nhiều ý kiến trái chiều sau các cuộc bầu cử Trưởng khu phố

Phường Nam Sơn (TP Bắc Ninh): Nhiều ý kiến trái chiều sau các cuộc bầu cử Trưởng khu phố
(PLVN) -  Sau khi các cuộc bầu cử Trưởng khu các khu phố thuộc phường Nam Sơn kết thúc, nhiều ý kiến không đồng thuận với kết quả bầu cử, cũng như quy trình ấn định danh sách chính thức ứng cử viên. Tuy nhiên, đơn vị tổ chức bầu cử lại cho rằng họ đã làm đúng theo quy định của tỉnh Bắc Ninh.