Lập lại trật tự trong nuôi thủy sản lồng bè ở Cát Bà- Kiên quyết giải tỏa 59 lồng quây ở vịnh Bến Bèo

Những hệ lụy khó lường

Khi tổng kết mô hình nuôi thử nghiệm cá song trong lồng cắm cố định tại vịnh Bến Bèo (tháng 12-2007), các chuyên gia môi trường cũng như ngành chức năng huyện Cát Hải cảnh báo: việc nuôi thuỷ sản trong lồng quây tác động xấu đến môi trường, hậu quả sẽ khó lường. UBND huyện Cát Hải quyết định không tiếp tục triển khai mô hình này.

Thực tế, trong số 59 hộ nuôi thuỷ sản trong lồng quây có đến 58 hộ đang  nuôi cá lồng bè, nhưng vẫn cắm phên dậu vây từng vùng mặt nước vịnh Cái Bèo để có thêm diện tích nuôi. Bởi, việc nuôi bằng lồng quây chỉ cần đầu tư lưới, cọc tre, mỗi ô, lồng chi phí khoảng 20-30 triệu đồng, ít hơn hẳn so với hàng trăm triệu đồng đầu tư đóng một bè nuôi. Mặt khác, đặc tính của cá song là sống dưới tầng đáy. Nuôi bằng lồng quây có mực nước sâu, cắm xuống lòng vịnh, cá song phát triển nhanh, cho năng suất, hiệu quả cao hơn hẳn nuôi bằng lồng bè-Trưởng Phòng Nông nghiệp và PTNT huyện Cát Hải Nguyễn Đình Khượng cho biết thêm. 

Nhưng việc nuôi bằng lồng quây lại gây tác động xấu đến môi trường, cảnh quan, dòng chảy tự nhiên…Thực tế ở khu vực vịnh Bến Bèo cho thấy, ngoài hàng trăm bè nuôi cá đang án ngữ nơi đây, việc hàng chục lồng quây cắm lố nhố làm cho vịnh không khác gì cái ao mà các hộ dân trong đất liền vây lại để nuôi vịt. Một hình ảnh rất xấu, ngược hẳn với phong cảnh sơn thủy hữu tình nơi này. Những ai từng đến Bến Bèo dễ dàng bắt gặp cảnh tượng hằng ngày các hộ nuôi thuỷ sản vãi hàng chục tấn cá con xuống biển làm thức ăn cho cá song nuôi trong lồng quây. Thức ăn thừa lắng đọng xuống đáy vịnh, lâu ngày gây ô nhiễm nghiêm trọng nguồn nước cả một vùng vịnh rộng lớn. Trong khi đó, vịnh Bến Bèo là tuyến đường thủy đưa khách tham quan vịnh Lan Hạ bằng tàu du lịch, nay bị cản trở, thu hẹp luồng do phên dậu cắm lấn chiếm mặt nước, gây khó khăn cho tàu thuyền lưu thông, ra vào đưa đón khách.

Những hậu quả xấu do nuôi bằng lồng quây quá lớn, trong khi đó việc này  chỉ mang lại lợi ích cho vài chục hộ dân, không tạo ra nhiều việc làm cho con em người dân bản địa (tất cả chủ nuôi đều là người Thủy Nguyên hoặc Yên Hưng (Quảng Ninh)). Mặt khác, đây là loại hình nuôi thủy sản trái phép. Chưa nói đến việc, số đông hộ nuôi có điều kiện kinh tế khá giả, có các bè nuôi thủy sản, khách sạn, nhà hàng, nhà lầu, xe hơi…như xác nhận của lãnh đạo Phòng Nông nghiệp và PTNT huyện.

Kiên quyết dẹp bỏ, dù phải cưỡng chế

Chủ tịch UBND huyện Cát Hải Phạm Xuân Hòe cho biết: Số đông người dân địa phương và du khách mong muốn chính quyền giải quyết dứt điểm thực trạng các hộ nuôi thủy sản tự ý cắm phên, dậu, chiếm dụng mặt nước trái phép tại khu vực vịnh Bến Bèo. Các hộ nuôi cũng thừa nhận, vì lợi nhuận kinh tế nên dù biết không được phép, họ vẫn làm. Ngay từ tháng 12-2007, trong thông báo kết luận về mô hình nuôi thử nghiệm này, UBND huyện Cát Hải thể hiện rõ quan điểm. Mô hình cắm dậu nuôi cá song tuy mới chỉ là bước đầu nhưng bộc lộ nhiều vấn đề về môi trường, hành lang an toàn giao thông đường thuỷ và mỹ quan du lịch biển. Yêu cầu chủ nuôi thuỷ sản bằng lồng quây gây ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng đến cảnh quan du lịch, cản trở việc di chuyển của lồng bè tránh trú bão dỡ bỏ ngay.

Tuy nhiên, gần 2 năm qua, đến nay, sau 7 lần thông báo yêu cầu dỡ bỏ, tổ chức nhiều cuộc họp, đối thoại của UBND huyện Cát Hải với các chủ nuôi, tình hình vẫn không có chuyển biến. Gần đây, khi địa phương tăng cường tuyên truyền, vận động và áp dụng cả biện pháp xử phạt hành chính, 19 hộ nuôi tự nguyện tháo dỡ, 16 hộ đang thu hoạch cá, chuẩn bị  tháo dỡ. Nhưng vẫn còn 24 hộ “án binh bất động”, không chấp hành, các phên dậu nuôi vẫn ngang nhiên tồn tại. Trả lời câu hỏi tại sao huyện Cát Hải không làm nghiêm ngay từ đầu, kiên quyết dẹp bỏ những phên dậu nuôi cá này, ông Phạm Xuân Hòe cho biết: Mỗi lồng quây nuôi hàng tấn cá có giá trị 400-600 triệu đồng, thậm chí hàng tỷ đồng, nên huyện cũng có ý tạo điều kiện cho các hộ nuôi thu hoạch xong. Nếu không, thiệt hại mà người nuôi phải gánh chịu quá lớn. Nhưng một số hộ cố tình chây ỳ, thu hoạch xong lại thả lứa cá mới, không chịu chấp hành yêu cầu tháo dỡ lồng quây. Huyện chủ trương kiên trì vận động, tuyên truyền các hộ tự nguyện tháo dỡ, nếu không chấp hành, kiên quyết giải tỏa trong tháng 11, không loại trừ việc cưỡng chế theo trình tự quy định.

Văn Lượng