Lao động nữ chịu nhiều thiệt thòi

Nâng thời gian nghỉ đẻ lên 6 tháng

Vấn đề thời gian nghỉ đẻ đối với nữ công nhân, lao động được các đại biểu tham gia hội thảo đặc biệt quan tâm. Phó Giám đốc Trung tâm tư vấn pháp luật (LĐLĐ thành phố) Đỗ Văn Bào phân tích: Trong các doanh nghiệp dệt may và da giày, tỷ lệ nữ công nhân, lao động chiếm 80-90%. Trong thời gian mang thai, nữ công nhân ít được doanh nghiệp tạo điều kiện khám thai định kỳ. Đối với những nữ lao động không may bị sảy thai, nữ công nhân, lao động mang thai từ tháng thứ 7 trở lên và những người đang nuôi con nhỏ, doanh nghiệp khó bố trí công việc phù hợp, nhất là đối với những bộ phận áp lực công việc lớn, môi trường độc hại, nóng bức. Công nhân vẫn phải làm tăng ca, thêm giờ. Với thời gian quy định nghỉ 4 tháng sau sinh như hiện nay khiến công nhân gặp không ít khó khăn. Theo quy định, những công nhân nuôi con nhỏ dưới 12 tháng tuổi được bố trí nghỉ 60 phút mỗi ngày trong thời gian làm việc. Nhưng thực tế, các doanh nghiệp không thực hiện điều này. Hoặc do nhà xa, đi lại khó khăn, công nhân không đủ thời gian đi về để cho con bú, trong khi chưa có doanh nghiệp nào xây dựng được nhà trẻ. Trường hợp con bị ốm, nữ lao động chỉ được nghỉ tối đa không quá 20 ngày (theo quy định). Nếu muốn nghỉ thêm, người lao động phải nghỉ phép hoặc chấm dứt hợp đồng lao động. Đồng tình với quan điểm này, Chủ tịch Công đoàn Công ty TNHH JH COS Việt Nam Trần Ngọc Doanh cho rằng, các nhà trẻ hiện nay chỉ nhận trẻ từ 18 tháng trở lên. Do đó, nhiều nữ lao động buộc phải gửi con về gia đình hoặc xin chấm dứt hợp đồng lao động để trông con. Đối với những trường hợp này, việc thanh toán chế độ bảo hiểm xã hội khó khăn, do một số doanh nghiệp chậm nộp tiền bảo hiểm xã hội cho người lao động. Do đó, để tạo điều kiện đối với nữ lao động, cần tăng thời gian nghỉ sinh từ 4 tháng hiện nay lên 6 tháng.

Nữ công nhân Công ty Chế biến thực phẩm Phú Cường trong ca sản xuất 

Phần lớn người lao động làm việc trong các doanh nghiệp dệt may và da giày có trình độ học vấn từ THPT trở xuống. Tuy nhiên, việc phổ biến, tuyên truyền pháp luật gặp khó khăn do người lao động thường xuyên phải làm tăng ca, cường độ lao động căng thẳng, ít có thời gian học tập. Trong khoảng thời gian 60-90 phút, công đoàn cơ sở phải tuyên truyền lồng ghép nhiều nội dung nên chất lượng tuyên truyền chưa cao.

Việc đào tạo nghề dự phòng cho người lao động chưa được doanh nghiệp thực hiện. Các doanh nghiệp thường đưa ra lý do chưa có ý định mở rộng đầu tư cũng như chuyển đổi ngành nghề sản xuất, nên không cần thiết đào tạo nghề dự phòng cho người lao động. Chỉ cần lập kế hoạch đào tạo, đào tạo lại hằng năm cho người lao động là đủ.

Thực hiện nghiêm quy định của pháp luật

Để khắc phục những hạn chế nêu trên, tạo điều kiện cho nữ lao động làm việc ổn định, lâu dài, Chủ tịch Công đoàn các khu chế xuất và công nghiệp Hải Phòng Vũ Đức Cường cho rằng, khi xây dựng các khu, cụm công nghiệp, Nhà nước cần quan tâm đến việc hoàn thiện các cơ sở hạ tầng dịch vụ như trạm y tế, nhà trẻ, trường học, chợ… Việc xây dựng các khu nhà ở cho người lao động cần được quan tâm, trong đó có thể huy động phương thức doanh nghiệp và Nhà nước cùng làm, vì khoản 2, điều 116 (Bộ Luật Lao động) quy định về vấn đề này quá chung chung. Đại diện Công đoàn Công ty TNHH công nghiệp giày Aurora Việt Nam cho rằng khi cấp giấy phép đầu tư và chứng chỉ quy hoạch, các cơ quan chức năng cần xem xét quy hoạch tổng thể và dành quỹ đất thỏa đáng xây dựng cơ sở hạ tầng dịch vụ. Theo anh Vũ Đức Cường, yếu tố quan trọng buộc các doanh nghiệp thực thi đầy đủ chính sách với nữ lao động là tăng cường kiểm tra, giám sát, xử lý nghiêm những đơn vị vi phạm quy định pháp luật. Biểu dương, khen thưởng những đơn vị thực hiện tốt chính sách đối với nữ lao động. Cần phát triển tổ chức công đoàn và chi bộ Đảng trong các doanh nghiệp, định hướng công nhân đấu tranh, đòi thực hiện các chế độ chính sách theo quy định.

Bên cạnh đó, Nhà nước cần sớm sửa đổi những cơ chế, chính sách không phù hợp để tạo điều kiện cho nữ lao động. Chủ tịch Công đoàn Công ty cổ phần đồ hộp Hạ Long Nguyễn Thị Kim Nga đề nghị nâng thời gian nghỉ chăm sóc con nhỏ dưới 3 tuổi lên 25 ngày, con từ 3-7 tuổi bị ốm, nữ lao động được nghỉ 20 ngày. Hiện Luật Bảo hiểm xã hội có hiệu lực nhưng quy định về chế độ nghỉ dưỡng sức là chưa hợp lý. Đó là người lao động chỉ được hưởng nghỉ dưỡng sức khi đã nghỉ hết ngày ốm theo số năm đóng bảo hiểm xã hội và ngay sau đó sức khỏe chưa hồi phục, tiếp tục nghỉ tiếp. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến thành tích thi đua của đơn vị (vì người lao động nghỉ trong thời gian quá dài). Với những ngành lao động trong điều kiện môi trường nặng nhọc, độc hại, có thể xem xét cho nữ lao động về hưu ở tuổi 50, nếu có thời gian tham gia bảo hiểm xã hội 30 năm trở lên.

Hồng Dương