Lạng Sơn: Đổi mới tuyên truyền pháp luật từ nhu cầu thực tiễn ở cơ sở

Lạng Sơn: Đổi mới tuyên truyền pháp luật từ nhu cầu thực tiễn ở cơ sở
Công an Lạng Sơn tuyên truyền pháp luật cho đồng bào dân tộc thiểu số tại xã Quốc Khánh. Ảnh: Công an Tỉnh Lạng Sơn

Để chính sách dân tộc và các quy định của pháp luật thực sự đi vào đời sống, công tác phổ biến, giáo dục pháp luật tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi cần được triển khai theo hướng thiết thực, dễ hiểu, sát với nhu cầu của người dân. Thông qua các hoạt động tập huấn, tuyên truyền và bồi dưỡng kiến thức, Lạng Sơn đang từng bước tăng cường khả năng tiếp cận pháp luật từ cơ sở, góp phần nâng cao nhận thức, ý thức chấp hành pháp luật trong cộng đồng.

Từ phổ biến quy định đến giải đáp những vấn đề người dân quan tâm

Ở địa bàn miền núi, nơi đời sống của một bộ phận người dân còn gặp khó khăn, việc tiếp cận thông tin pháp luật không chỉ phụ thuộc vào số lượng tài liệu hay các buổi tuyên truyền được tổ chức. Điều quan trọng hơn là người dân có hiểu được quy định, biết quyền và nghĩa vụ của mình, đồng thời vận dụng kiến thức đó để giải quyết những vấn đề phát sinh trong cuộc sống hay không.

Thực tế đặt ra yêu cầu công tác phổ biến, giáo dục pháp luật phải gắn với đặc điểm địa bàn, phong tục, tập quán và nhu cầu của từng nhóm đối tượng. Những quy định liên quan trực tiếp đến đất đai, hôn nhân và gia đình, bình đẳng giới, phòng, chống bạo lực gia đình, chính sách dân tộc, trợ giúp pháp lý hay giải quyết tranh chấp cần được truyền đạt theo cách gần gũi, dễ tiếp nhận, hạn chế tình trạng tuyên truyền chung chung, khó áp dụng.

Tại Lạng Sơn, công tác phổ biến, giáo dục pháp luật được xác định là một nhiệm vụ quan trọng nhằm đưa chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước vào đời sống. Theo định hướng của ngành Tư pháp tỉnh, hoạt động này đang từng bước chú trọng hơn đến chất lượng, hiệu quả và mức độ tác động đối với xã hội; đồng thời đổi mới nội dung, phương thức thực hiện, gắn với truyền thông chính sách, chuyển đổi số và nhu cầu tiếp cận pháp luật của người dân.

Với vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, yêu cầu đó càng có ý nghĩa bởi kiến thức pháp luật không chỉ giúp mỗi người tự bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp mà còn góp phần hạn chế mâu thuẫn, tranh chấp, phòng ngừa hành vi vi phạm và củng cố sự đồng thuận trong cộng đồng.

Hội nghị bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng cho hòa giải viên ở cơ sở. Ảnh: Cổng thông tin điện tử Tỉnh Lạng Sơn
Hội nghị bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng cho hòa giải viên ở cơ sở. Ảnh: Cổng thông tin điện tử Tỉnh Lạng Sơn

Tập huấn để lực lượng cơ sở trở thành cầu nối pháp luật

Một trong những hướng triển khai quan trọng là bồi dưỡng kiến thức cho đội ngũ trực tiếp làm công tác tuyên truyền, hòa giải và vận động quần chúng tại địa phương. Đây là lực lượng có điều kiện tiếp xúc thường xuyên với người dân, nắm bắt những vấn đề phát sinh trong cộng đồng và hỗ trợ chuyển tải thông tin chính sách đến từng hộ gia đình.

Tủ sách pháp luật giúp người dân nâng cao kiến thức pháp luật. Ảnh: Dân tộc và phát triển
Tủ sách pháp luật giúp người dân nâng cao kiến thức pháp luật. Ảnh: Dân tộc và phát triển

Thông qua tập huấn, cán bộ cơ sở, người có uy tín và những người tham gia công tác cộng đồng có thêm điều kiện cập nhật quy định mới, hiểu rõ hơn nội dung chính sách dân tộc, đồng thời nâng cao kỹ năng giải thích, hướng dẫn người dân tiếp cận các cơ quan có thẩm quyền khi phát sinh vướng mắc.

Hoạt động tập huấn cho thấy việc nâng cao kiến thức pháp luật cần được thực hiện đồng thời với rèn luyện kỹ năng truyền đạt và hướng dẫn. Người làm công tác cơ sở không nhất thiết phải giải quyết mọi vấn đề pháp lý của người dân, nhưng cần biết nhận diện những trường hợp cần được hỗ trợ, cung cấp thông tin chính xác và kết nối với cơ quan chuyên môn phù hợp.

Đối với các nội dung liên quan đến chính sách dân tộc, việc truyền đạt cũng cần đi đôi với giải thích cụ thể về đối tượng, điều kiện, trình tự và cơ quan thực hiện. Khi người dân hiểu rõ chính sách, họ có thể chủ động tìm hiểu quyền lợi, thực hiện nghĩa vụ và hạn chế những cách hiểu chưa đầy đủ hoặc sai lệch trong quá trình tiếp nhận thông tin.

Đo hiệu quả bằng khả năng áp dụng trong đời sống

Để công tác phổ biến, giáo dục pháp luật đạt hiệu quả bền vững, số lượng hội nghị hay tài liệu được phát hành cần đi cùng với việc đánh giá khả năng tiếp thu, vận dụng của người dân. Một buổi tuyên truyền có ý nghĩa khi người tham dự hiểu được quy định liên quan trực tiếp đến mình, biết cần tìm đến đâu khi có vướng mắc và có thể chia sẻ lại thông tin chính xác cho gia đình, cộng đồng.

Vì vậy, nội dung tập huấn cần được lựa chọn dựa trên những vấn đề thực tế tại địa bàn; tăng cường trao đổi, hỏi đáp, phân tích tình huống và hướng dẫn các bước thực hiện cụ thể. Với những vấn đề vượt quá khả năng giải thích của lực lượng cơ sở, cần có cơ chế chuyển thông tin, kết nối kịp thời với cơ quan tư pháp, tổ chức trợ giúp pháp lý hoặc cơ quan có thẩm quyền.

Cùng với hình thức trực tiếp, việc khai thác các kênh thông tin điện tử, tài liệu tuyên truyền dễ tra cứu và những nội dung hỏi – đáp ngắn gọn cũng có thể hỗ trợ người dân tiếp cận pháp luật thuận tiện hơn. Tuy nhiên, thông tin trên môi trường số cần được kiểm chứng, cập nhật và hướng dẫn rõ nguồn chính thống để tránh việc tiếp nhận thông tin thiếu chính xác.

Trong khuôn khổ Tiểu dự án 1, Dự án 10 thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế – xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, phổ biến, giáo dục pháp luật không chỉ hướng tới nâng cao nhận thức mà còn góp phần tạo điều kiện để người dân tham gia đầy đủ hơn vào đời sống xã hội, tiếp cận chính sách và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp.

Khi kiến thức pháp luật được truyền đạt đúng nhu cầu, dễ hiểu và có khả năng áp dụng, người dân sẽ chủ động hơn trong giải quyết công việc của mình. Đó cũng là cơ sở để xây dựng ý thức thượng tôn pháp luật từ cộng đồng, góp phần giữ gìn an ninh, trật tự và thúc đẩy phát triển bền vững tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi của tỉnh Lạng Sơn.

 

Thủy Tiên