Làng nghề Việt Nam: Nút thắt đang dần được tháo gỡ
Suy thoái kinh tế toàn cầu tác động tiêu cực đến kinh tế Việt Nam và bộ phận bị tác động nhiều nhất là các doanh nghiệp vừa và nhỏ, trong đó có các làng nghề. Tuy nhiên, đây cũng là thời điểm để làng nghề khắc phục được điểm yếu cố hữu, cơ cấu lại sản xuất, vượt qua khủng hoảng và phát triển bền vững.
|
Suy thoái kinh tế toàn cầu tác động tiêu cực đến kinh tế Việt Nam và bộ phận bị tác động nhiều nhất là các doanh nghiệp vừa và nhỏ, trong đó có các làng nghề. Tuy nhiên, đây cũng là thời điểm để làng nghề khắc phục được điểm yếu cố hữu, cơ cấu lại sản xuất, vượt qua khủng hoảng và phát triển bền vững.
|
||||
Trước những khó khăn do ảnh hưởng của suy thoái kinh tế toàn cầu, các làng nghề đã chịu tác động không nhỏ. Theo khảo sát của Hiệp hội Làng nghề Việt Nam, thời gian qua, hàng loạt các làng nghề tại Hà Nội, Thái Bình, Quảng Nam, Đà Nẵng... đã rơi vào tình trạng làm ăn thua lỗ. Nhiều hộ sản xuất, doanh nghiệp (DN) làng nghề phải bỏ nghề, một số chuyển sang sản xuất đồ thủ công đơn thuần để cầm cự. Nguyên nhân chính là do tốc độ tiêu thụ sản phẩm của các làng nghề chậm, thị trường bị thu hẹp, lượng khách hàng quen thuộc giảm, hủy đơn đặt hàng, giá bán giảm, nhất là những sản phẩm xuất khẩu như đồ gỗ mỹ nghệ, sắt thép, lụa, giấy... Ngoài ảnh hưởng của khủng hoàng tài chính thế giới, việc phát triển làng nghề ở nước ta trong thời gian qua cũng bộc lộ nhiều điểm yếu như chưa có quy hoạch hoàn chỉnh về phát triển làng nghề, làng nghề phát triển tự phát, có tình trạng cạnh tranh thiếu lành mạnh và khó mở rộng thị trường do chưa nhận thức được tầm quan trọng của việc đầu tư kinh phí khảo sát, thăm dò thị trường và tiếp thị sản phẩm... Chính phủ đồng hành cùng DN làng nghề Thời gian gần đây, Chính phủ đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách để hỗ trợ các DN khắc phục khó khăn, trong đó có DN làng nghề. Đó là việc hỗ trợ lãi suất 4% cho các tổ chức, cá nhân vay vốn ngân hàng để sản xuất, kinh doanh. Tiếp đó, các tổ chức, cá nhân được vay vốn trung, dài hạn của ngân hàng để đầu tư mới sản xuất kinh doanh, xây dựng kết cấu hạ tầng trong thời gian tối đa là 24 tháng. Chính phủ cũng đã có quyết định về việc hỗ trợ lãi suất vốn vay mua máy móc thiết bị, vật tư phục vụ sản xuất nông nghiệp..., nhiều loại được hỗ trợ 100% lãi suất vay; thời hạn từ 12-24 tháng. Quy định mới này đã tạo điều kiện cho DN thực hiện các dự án xây dựng kết cấu hạ tầng, tranh thủ thời cơ mua sắm thiết bị máy móc, đổi mới công nghệ phục vụ cho việc phát triển sản xuất kinh doanh khi kinh tế hồi phục. Quy chế bảo lãnh cho DN vay vốn đã được sửa đổi, bổ sung về đối tượng, phạm vi, điều kiện và thời hạn bảo lãnh vay, có thêm nhiều thuận lợi cho doanh nghiệp. Vì thực tế, có nhiều DN làng nghề có nợ quá hạn, nhưng đã có dự án đầu tư, phương án sản xuất kinh doanh và cam kết trả được nợ quá hạn nên vẫn được bảo lãnh vay vốn. Một số chính sách nêu trên đã đi vào cuộc sống, góp phần tạo nên những chuyển biến tích cực của nền kinh tế, được DN làng nghề hoan nghênh. Nhưng vấn đề có ý nghĩa quyết định hiện nay là việc tổ chức thực hiện, sao cho các chính sách ấy được thực thi “đúng thời gian, đúng mục tiêu, đúng đối tượng”. Tuy nhiên, đến nay số DN làng nghề tiếp cận được các nguồn vốn kích cầu chưa nhiều. Bên cạnh đó, yếu tố thị trường cũng đang dần được tháo gỡ. Chính phủ đã có nhiều biện pháp hỗ trợ xúc tiến thương mại nhằm quảng bá sản phẩm làng nghề, với tổng kinh phí năm 2009 khoảng 3-5 tỷ đồng. Gần đây nhất, ngày 21/5, Thủ tướng Chính phủ đã quyết định nâng mức hỗ trợ cho các chương trình xúc tiến thương mại, trong đó có việc hỗ trợ tối đa 100% chi phí tuyên truyền, quảng bá sản phẩm tại các hội chợ thương mại... Theo Tổng Thư ký Hiệp hội Làng nghề Việt Nam Lưu Duy Dần, làng nghề Việt Nam muốn vượt qua "cơn bĩ cực", không còn cách nào khác là phải chủ động đẩy mạnh kích cầu tiêu thụ tại thị trường trong nước, như thiết lập hệ thống bán hàng chuyên nghiệp, đưa các sản phẩm làng nghề vào các siêu thị, cũng như đẩy mạnh phát triển du lịch làng nghề.
DN liên kết để tạo nên sức mạnh Trong giai đoạn khó khăn này, tại nhiều địa phương, DN đã thực hiện nhiều biện pháp "tự cứu" rất có hiệu quả. Đó là, liên kết trong việc tìm thị trường cho sản phẩm. Một số DN ở Bình Dương, Nam Định, Quảng Ninh, Hà Nội trong ngành gốm sứ, đồ gỗ, mây tre,… cũng đã san sẻ cho các DN trong ngành các đơn đặt hàng, giúp họ duy trì được sản xuất. Tuy nhiên, hình thức liên kết này đòi hỏi các DN tham gia phải bảo đảm chất lượng, mẫu mã sản phẩm đã nhận thực hiện và có hợp đồng chặt chẽ bảo đảm quyền lợi của cả các bên. Một hình thức liên kết đang được thực hiện là liên kết giữa các công đoạn sản xuất ra 1 sản phẩm trong các DN làng nghề theo sự phân công, như có DN chuyên đi mua nguyên liệu; có DN chuyên làm sạch, tẩy trắng nguyên liệu (như mây, tre); có DN chuyên sản xuất; có DN chuyên vận chuyển hoặc làm đầu mối tiêu thụ… Việc làm này đã giảm bớt chi phí sản xuất rõ rệt so với từng doanh nghiệp khi thực hiện riêng rẽ. Một dạng liên kết hiện khá phổ biến trong DN hiện nay là trợ giúp nhau về vốn bằng nhiều hình thức. Nhiều DN ở Nam Định, Hà Nội ứng trước vốn để DN vệ tinh tiến hành sản xuất (có khi đến 30-40% chi phí sản xuất) mà không phải trả lãi... Cũng theo ông Dần, trong các làng nghề cần có sự liên kết bảo hộ và phát triển sản xuất, tránh tình trạng bán tống, bán tháo tranh giành thị trường, hạ thấp uy tín của nhau. Nhìn rộng hơn nữa, các làng nghề cần có sự liên kết trở thành cụm làng nghề giúp đỡ nhau trao đổi thông tin, thị trường, xúc tiến thương mại, cách thức quản lý, tổ chức điều hành sản xuất, kinh doanh... 3 sự kiện sắp tới là Hội chợ triển lãm làng nghề, Hội thi sản phẩm thủ công và Festival nghề truyền thống Huế 2009 được tổ chức từ 10-14/6 năm nay sẽ được coi là cơ hội nhằm hỗ trợ các DN làng nghề tiêu thụ sản phẩm; giao lưu, trao đổi thông tin, giới thiệu sản phẩm giữa các vùng miền cả nước.
Nguồn: Chinhphu.vn
|
