Làng nghề bánh tráng Phú Hòa Đông (Củ Chi, TP HCM): Nghịch lý “có miếng nhưng không có tiếng”

 Một góc xưởng của hộ làm bánh tráng tại Củ Chi
Một góc xưởng của hộ làm bánh tráng tại Củ Chi
(PLVN) - . Đã hơn 20 năm “đem chuông đi đánh xứ người”, bánh tráng Tân Hoà Đông vẫn chưa chính danh. Còn trong nước, bánh tráng nơi này cũng giật được danh hiệu cao quý về hàng hoá, nhưng vẫn mang tên của một doanh nghiệp xứ người…

“Hồn Việt, xác Úc”

Nội dung email của một cô bạn có nick muctim2… viết hồi cuối năm 2018: “Tôi đi Sydney, Úc và được họ chiêu đãi món bánh tráng Củ Chi ngon tuyệt. Đây là loại bánh tráng nhúng vào bát nước ấm rồi cuốn cùng rau, thịt, bún... Lần đầu tiên tôi được thưởng thức loại bánh tráng ngon đến như vậy, mặc dù tôi thường xuyên đi các miền và đã từng ăn bánh tráng Thanh Đa, bánh tráng Tràng Bảng, nhưng không thể sánh bằng bánh tráng Củ Chi tôi đã ăn bên Úc”. 

Vẫn lời người bạn: “Tiếc rằng công ty Grand Continental Food Co. P/L ở Úc (ghi trên nhãn bánh) họ nhập bánh từ Việt Nam nhưng đóng gói tại Úc, vì vậy trên bao bì có ghi là bánh tráng Củ Chi, product of Vietnam, tuyệt nhiên không ghi là nhập từ công ty nào của Việt Nam cả”. 

Vì vậy, người bạn muốn nhờ tôi nếu có thông tin về nơi có thể mua sản phẩm xuất khẩu này, giới thiệu giúp. Cuối email, cô bạn còn viết thêm “chán thế chứ, sản phẩm của nước mình mà mình lại phải gửi mua ở Sydney đem về”. 

Bao bì tuyệt nhiên chẳng thể tìm thấy một dòng chữ nào dù nhỏ nêu bánh tráng được làm từ Phú Hoà Đông, Củ Chi. Chỉ một số trên đống bao bì có dòng chữ “product of Vietnam”. Hoá ra, hầu hết các doanh nghiệp nước ngoài chỉ đến đây đặt hàng và bao bì in tên công ty họ. Còn hồn “bánh tráng Phú Hoà Đông” vẫn chỉ ở trong nước, dù xác đã đi chu du ở bốn cõi

Email này khiến tôi nhiều ngày thấy tiêng tiếc như vừa mất một cái gì. Nhớ hồi mười mấy gần hai chục năm trước, lúc sống chung với hai người bạn sinh viên quê Phú Yên, bánh tráng là một thứ thức ăn để dành, cứu đói cho cả phòng trọ. Thành lệ, bữa khuya là một xấp bánh tráng được bẻ làm tư, nhúng thẳng vào xô nước lã chừng năm giây, cuộn suông, chấm nước mắm mặn ớt thật cay. 

Chẳng rau cỏ, thịt cá để cuốn nhưng cái vị ngọt của gạo, khi nhai vừa giòn và hơi dai cứ ám đầu lưỡi tôi nhiều năm. Bánh tráng của làng Hoà Đa nổi tiếng xứ Phú Yên nhìn cũng lạ, to bằng vành nón lá, dày, đục màu gạo, được buộc ngay ngắn từng xấp, nhét vào bao tải lớn. Ăn thì ngon nhưng chỉ cực cho những những chàng sinh viên nhảy xe đò tha bánh từ quê vào Sài Gòn sau mỗi kỳ nghỉ. 

Làng Hoà Đa cũng gợi lắm tò mò, Tết đến có lúc gần 300 trăm hộ đồng loạt tráng bánh. Theo chân những người tha hương, bánh tráng Hoà Đa đi khắp nơi, ra tận nước ngoài. Ai người ngoài đó cũng khoe như vậy, nhưng khi được nhờ chỉ một chỗ bán giữa đất Sài Gòn, nhiều người ngắc ngứ, lắc đầu.

Xuống chợ Bà Hoa, phường 11, quận Tân Bình, nơi được coi như cái chợ của người miền Trung, cũng chẳng tìm thấy bánh tráng Hoà Đa đâu. Dù nơi này, bày bán đầy rẫy bánh tráng chính gốc các xứ Quảng, Bình Định, Ninh Thuận… 

Người bạn sinh viên năm nọ mách nước: đến quán Phú Yên trên đường Cộng Hoà chắc có, vì đây là một món đặc sản của quán. Nhưng cư dân cạnh quán cũng lắc đầu: Họ dẹp quán mấy tháng rồi, không biết đi đâu.

Hết đường, cậu ta an ủi “để Tết về, em mang cho anh một ít ăn dần”. Không lẽ, bánh tráng Hoà Đa trăm năm tuổi mãi vẫn chỉ là một món quà quê, nằm nặng trên lưng của người đi làm ăn xa, như những cậu học trò trên căn gác trọ hồi tám năm trước?

1400 hộ làm bánh “vô danh” 

Như người mắc nợ vì những dòng email của cô bạn, tôi tìm về xã Phú Hoà Đông, huyện Củ Chi, TP HCM, tìm vị cái bánh tráng đi sang Úc. Một chị cán bộ xã tận tình chỉ đường đến gần chục lò làm bánh tráng xuất khẩu sau khi đưa ra hàng loạt con số: Hơn 1.400 hộ làm bánh, mỗi ngày có gần 40 tấn bánh ra thị trường, 80% bánh xuất khẩu…

Không ai còn nhớ tại sao và khi nào người dân nơi đây chọn tráng bánh làm nghề, nhưng bánh tráng đã có hàng trăm năm rồi. Một cụ già nghiệm, Phú Hoà Đông nổi tiếng bánh tráng ngon là do nguồn nước, thế thôi. Bánh tráng nơi đây pha với bột mỳ, mỏng, trắng trong, hơi mềm chứ không dày, đục, cứng như bánh tráng Hoà Đa, phải nhúng thẳng vào nước.

Làng nghề bánh tráng Phú Hòa Đông (Củ Chi, TP HCM): Nghịch lý “có miếng nhưng không có tiếng” ảnh 1
Bánh tráng cuốn, một món ăn không thể thiếu trong đời sống người Nam bộ.

Ngon nhất là bánh tráng nhấp nước, cuốn thịt ba rọi luộc, kèm với gần chục loại rau, chấm nước mắm chua ngọt. Ăn như thế cân bằng giữa gạo – rau - thịt, cá, không sợ chán miệng hay khó tiêu. 

Những năm trước, thương hiệu bánh tráng Trung Tín của ông Út Đuộc có lẽ là cơ sở lớn nhất đất Củ Chi này. Nhìn cơ ngơi hàng chục tỷ đồng, sáu dàn máy tráng bánh, hơn trăm công nhân, mỗi tháng xuất khẩu được 200 tấn cũng đủ thấy sức tiêu thụ bánh tráng Việt mạnh như thế nào. 

Trong khi, hầu hết các lò bánh khác phải nhờ một doanh nghiệp nhà nước để xuất khẩu, người quản lý của doanh nghiệp Trung Tín khoe đã mang bán bánh trực tiếp ra nước ngoài từ nhiều năm nay.

Nhìn dàn máy tráng đều đặn đùn ra một lớp bánh mỏng dài cỡ 2m, vừa khớp với độ dài của cái vỉ tre và cái máy dập khuôn khi bánh khô, người ta hay tưởng tượng đến hình ảnh quen thuộc nhưng sẽ dần xa lạ: Người mẹ ngồi cạnh bếp lò, tay thoăn thoắt tráng và gỡ bánh lên vỉ. Giờ máy làm thay, đẹp và đều tăm tắp. Chiếc máy dập khuôn bánh ra đủ thứ hình vuông, tam giác...theo ý khách, đâu chỉ mỗi hình tròn.

Căn phòng triển lãm của Trung Tín là nơi trưng hàng chục loại bánh tráng đã xuất khẩu đi cả năm châu lục. Trăm cái như một, đều như một cuốn sách. Bao bì sáng choang, sang trọng, ghi tên hàng loạt công ty của nước ngoài và bằng nhiều thứ tiếng, nhưng tuyệt nhiên chẳng thể tìm thấy một dòng chữ nào, dù nhỏ: Bánh tráng được làm từ Phú Hoà Đông, Củ Chi.

Chỉ một số trên đống bao bì có dòng chữ “product of Vietnam”. Hoá ra, hầu hết các doanh nghiệp nước ngoài chỉ đến đây đặt hàng và bao bì in tên công ty họ. Còn hồn “bánh tráng Phú Hoà Đông” vẫn chỉ ở trong nước, dù xác đã đi chu du ở bốn cõi.

Đã hơn 20 năm “đem chuông đi đánh xứ người”, bánh tráng Tân Hoà Đông vẫn chưa chính danh. Còn trong nước, bánh tráng nơi này cũng giật được danh hiệu cao quý về hàng hoá, nhưng vẫn mang tên của một doanh nghiệp xứ người…

Tôi đành lỗi hẹn với cô bạn vì chưa thể tìm ra chính xác cái vị bánh tráng cô đã nếm ở Úc, cũng như tôi sẽ phải chờ sau Tết mới ăn được bánh tráng Hoà Đa. Nhưng tôi tin, thời gian sẽ giúp tôi làm việc này, như thương hiệu bánh tráng Phú Hoà Đông sẽ thành quen thuộc với bất kỳ ai, ở bất kỳ nơi đâu, chứ không như nỗi xót xa của cô khi ở Sydney. 

Đọc thêm

Rủi ro khi sử dụng Iphone 14 xách tay tại Việt Nam

Rủi ro khi sử dụng Iphone 14 xách tay tại Việt Nam
(PLVN) - Iphone 14 được mở bán chính thức tại Việt Nam từ 14/10, thế nhưng có không ít người trong nước đã sở hữu sản phẩm này, do mua từ nước ngoài hoặc hàng về qua các kênh phân phối không chính thống (hàng xách tay).

Trái cây Việt tiền triệu

Sầu riêng giống Thái tại Tops Market có giá 115.000 đồng/kg. Ảnh: Minh Trang
(PLVN) - Sầu riêng và bí ngô khổng lồ hiện là hai loại quả đang được quan tâm trên thị trường những ngày qua vì có giá thành đắt đỏ và rất khan hiếm.

Tỷ giá trung tâm tăng 23 đồng mỗi USD

Ảnh minh họa
(PLVN) - Tỷ giá trung tâm giữa đồng Việt Nam (VND) và đô la Mỹ (USD) sáng nay - 5/7 được Ngân hàng Nhà nước công bố ở mức 23.144 VND/USD, tăng 23 đồng so với hôm qua.

Kinh doanh hàng hóa giả mạo nhãn hiệu, 1 cá nhân bị phạt hơn 100 triệu đồng

Cán bộ quản lý thị trường kiểm tra một cửa hàng giầy vi phạm. (Ảnh minh hoạ).
(PLVN) - Mới đây, vào ngày 30/6, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Hải Dương Lưu Văn Bản đã ký quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với ông V.V.Đ (trú xã Thăng Long, thị xã Kinh Môn, Hải Dương) số tiền 110 triệu đồng do ông Đ không đăng ký thành lập hộ kinh doanh trong những trường hợp phải đăng ký theo quy định, trưng bày để bán hàng hóa giả mạo nhãn hiệu.

Đồng USD giảm nhẹ phiên đầu tuần

Ảnh minh họa.
(PLVN) - Sáng nay – 4/7, (theo giờ Việt Nam), trên thị trường Mỹ, chỉ số US Dollar Index (DXY) đo lường biến động đồng bạc xanh với 6 đồng tiền chủ chốt (EUR, JPY, GBP, CAD, SEK, CHF) giảm 0, 08%, đạt mốc 105,06.

Cảnh sát biển phát hiện tàu chở 500.000 lít dầu DO không rõ nguồn gốc

Cảnh sát biển kiểm tra tàu vi phạm.
(PLVN) - Vừa qua lực lượng chức năng thuộc Đoàn Trinh sát số 2, Bộ Tư lệnh Cảnh sát biển đã đưa tàu số hiệu HP90979TS chở khoảng 500.000 lít dầu DO không rõ nguồn gốc về tới cảng của Hải đội 301, Bộ Tư lệnh (BTL) Vùng Cảnh sát biển 3 tại thành phố Vũng Tàu để tiếp tục điều tra xử lý theo quy định của pháp luật.

Chuyện bi hài thời xăng tăng giá

Giá xăng tăng, đè nặng áp lực lên việc đi lại của người dân.
(PLVN) - Giá xăng tăng cao kỷ lục nhất trong 8 năm trở lại đây, kéo theo là hàng loạt những câu chuyện “dở khóc, dở cười” của người dân. Mỗi cây mỗi hoa, mỗi nhà mỗi cảnh, hãy cùng xem bức tranh sống động về sinh hoạt của mọi người trong thời buổi “xăng quý như vàng”.

Văn hóa số - “chìa khóa” để chuyển dịch số thành công

Bất cứ công dân nào cũng phải có kỹ năng số để sống và làm việc.
(PLVN) - Thực tế cho thấy, nhu cầu hoạt động trên các nền tảng số ngày càng tăng lên trong bối cảnh nước ta đang trong quá trình phục hồi nền kinh tế - xã hội sau đại dịch COVID-19. Với lượng người dùng như vậy, công cuộc xây dựng và phát triển nền văn hoá số trở thành một nhiệm vụ cần thiết và cấp bách hơn bao giờ hết, nhằm đảm bảo một môi trường mạng an toàn, lành mạnh cho mỗi cá nhân và toàn xã hội.

Bến Tre tổ chức Hội thảo Công nghệ thông minh với tiến trình chuyển đổi số

Bến Tre tổ chức Hội thảo Công nghệ thông minh với tiến trình chuyển đổi số
(PLVN) - Ngày 2/7, UBND tỉnh Bến Tre phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ, Hội tự động hóa Việt Nam tổ chức Hội thảo với chủ đề “Công nghệ thông minh với tiến trình Chuyển đổi số”. Đây là cơ hội để các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp trên địa bàn Bến Tre trao đổi, kết nối giữa Bộ, ngành Trung ương và các tỉnh trong khu vực đã và đang triển khai hiệu quả các giải pháp công nghệ thông minh với tiến trình chuyển đổi số.