Làng chuyên "thổi hồn"cho tượng các đình, chùa miền Bắc

Rất ít người biết rằng hầu hết các pho tượng "ngự" ở các đình chùa, miếu mạo phía Bắc đều là sản phẩm được sáng tạo nhờ TÀI và TÂM của những nghệ nhân ở làng tạc tượng Bảo Hà, xã Đồng Minh, huyện Vĩnh Bảo, TP Hải Phòng.

Có lẽ, rất ít người biết rằng hầu hết các pho tượng "ngự" ở các đình chùa, miếu mạo phía Bắc đều là sản phẩm được sáng tạo nhờ TÀI và TÂM của những nghệ nhân ở làng tạc tượng Bảo Hà, xã Đồng Minh, huyện Vĩnh Bảo, TP Hải Phòng.

Sức sống bền bỉ

Khoảng hơn 700 năm trước, làng tạc tượng Bảo Hà nổi tiếng không chỉ trong nước mà còn lan sang cả láng giềng Trung Quốc. Các vị cao niên trong làng kể lại rằng, nghề tạc tượng có từ lâu đời và nơi đây được coi là cái nôi của nghề tạc tượng cả nước. Theo thần phả làng Bảo Hà, ông tổ nghề tạc tượng Việt Nam là người dân ở làng này, cụ Nguyễn Công Huệ, danh tiếng “nổi như cồn” từ khoảng thế kỷ XV.

ehyshyr
Những sản phẩm tượng đã được phủ màu

Nghề tạc tượng nơi đây còn gắn với tên tuổi của những nghệ nhân như Tô Phú Vượng với sự tích "hạt gạo thành voi". Tương truyền, ông được vua giao cho “sứ mệnh” đục ngai vàng nhưng chỉ vì “thử” ngồi lên sản phẩm của mình mà bị tống giam vì tội… phạm thượng.

Qua song sắt nhà giam, ông nhặt được vài hạt thóc từ chiếc chổi rơm; lần tách lớp vỏ thóc, ông đã tạo nên 7 chú voi khác nhau chỉ bằng bàn tay thô ráp của mình. Nhà vua cảm động và thán phục tài nghệ kỳ hoa của nghệ nhân nên tha tội và phong là “Kỳ tài hầu”. Hay nghệ nhân đã quá cố Đặng Trần Tâm, người được mệnh danh có "bàn tay vàng", với sản phẩm ấm trà bằng đất nung "độc nhất vô nhị", càng nung càng đỏ au, bóng loáng. 

 “Để ghi nhớ công ơn cụ tổ Nguyễn Công Huệ, phường thợ và nhân dân Bảo Hà đã lập lầu thờ, treo bức hoành phi với 3 chữ “Bách thế sư” - “Người thầy của muôn đời”, ông Đỗ Văn Bưởng (61 tuổi), một thợ tạc tượng mảng truyền thần ở Bảo Hà cho biết. Học hỏi, duy trì và phát huy những tinh hoa tổ nghề để lại, ngày nay hậu duệ của cụ vẫn ngày đêm “thổi hồn vào những pho tượng”, làm rạng danh làng nghề Bảo Hà.

Hồn “thiêng” trong mỗi pho tượng

Có đến cái nôi nghệ thuật Bảo Hà mới thấy hết những nét đặc trưng của các pho tượng, sản phẩm mang dấu ấn tài hoa rõ nét của các nghệ nhân nơi đây. Các pho tượng được phủ màu và vẽ trang trí đạt tới trình độ hoàn hảo trong nghệ thuật tạo hình. Mỗi bức mang một “hồn” riêng, một sắc thái riêng, rất sinh động và gần gũi với đời sống thực, thể hiện trình độ điêu luyện của những nghệ nhân.

dbgzd
Nghệ nhân Bảo Hà say mê tạc tượng

Tượng Linh Lang đặt thờ ở miếu Ba Xã, Vĩnh Bảo là nổi tiếng nhất, biểu hiện tài nghệ kiệt tác của nghệ nhân nơi đây về điêu khắc. Tượng tạc cao bằng người thực, nét mặt vẽ đẹp, khôi ngô, đầu đội vương miện, mình mang quần lụa, áo đào. Chân và tay pho tượng có nhiều khớp chốt đinh gỗ, nên có thể đứng lên ngồi xuống được.

Ngoài ra, làng còn nổi tiếng với những pho tượng tố nữ mang dáng dấp cô gái quê, môi chúm chím trái đào, tóc buông dài, vạt áo cài lệch, cố y lộ ra khoảng cổ cao; tượng quan văn, quan võ trầm tư, toan tính việc đời, việc nước... 

Hiện nay, tại di tích lịch sử Miếu Cả, làng Bảo Hà, một địa điểm trong cụm di tích lịch sử văn hoá được Bộ Văn hoá - Thông tin quyết định công nhận là Di tích Lịch sử - Văn hoá cấp Quốc gia ngày 30/12/1991, vẫn còn lưu giữ tượng chân dung tổ nghề Nguyễn Công Huệ đầy vẻ hỷ hả thoát tục  mà tương truyền do chính tay cụ tạc.
 
Truyền nghề cho đời sau

Trao đổi với phóng viên báo PLVN, ông Bùi Văn Nhâm, Chủ tịch UBND xã Đồng Minh, huyện Vĩnh Bảo, Hải Phòng cho biết:“ Hiện nay, xã vẫn đang tiến hành tổ chức lớp đào tạo nghề trong thời gian 3 tháng cho các thanh thiếu niên hoặc người có lòng đam mê tạc tượng.

Nhờ Nhà nước hỗ trợ một phần ngân sách theo Quyết định 1956 của Chính phủ về Đề án “Đào tạo nghề cho lao động nông thôn đến  năm 2020” nên lớp học nghề này thu hút khá đông thành viên tham dự để nâng cao tay nghề vốn có”. Ông cũng cho biết, UBND xã đã và đang cố gắng hết sức để kế hoạch bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống của làng Bảo Hà ngày càng phát huy hiệu quả cao.

Từ năm 2005, làng nghề tạc tượng Bảo Hà đã trở thành một trong những điểm đến của Chương trình du khảo đồng quê. Không chỉ đón nhiều lượt du khách trong nước, chính quyền địa phương còn có cơ hội giới thiệu và truyền bá vẻ đẹp của làng nghề truyền thống tới du khách  nước ngoài.

Ngày nay, có dịp về Bảo Hà, mọi người chắc chắn sẽ được nghe đến tên tuổi của người thầy, người cha Nguyễn Công Huệ, được nhắc tới với một lòng thành kính. Nhờ cụ, những “hậu duệ” tâm huyết đã xây dựng nên xưởng gỗ tạc tượng, thu lại nguồn kinh tế dồi dào. Những sản phẩm mà họ làm ra ngoài tượng còn cả những đồ thờ, tế, lễ.

Chính những xưởng gỗ này đã giải quyết khâu công ăn việc làm rất nhiều thanh niên có “hoa tay” trong làng. Điều đặc biệt, xưởng gỗ của ông Phạm Văn Quý (40 tuổi) ở ấp Quân Thiềng, làng Bảo Hà đã trở thành mái ấm thân thương của ba trẻ em câm điếc (nguyên quán tại Thái Bình).

Làng nghề Bảo Hà, nơi gìn giữ kế thừa và phát huy ngành nghề truyền thống tạc tượng quý báu sẽ còn mãi lưu truyền vì vẻ đẹp của sự hội tụ tài năng, trí tuệ, tâm tư, khát vọng từ người dân và nghệ nhân địa phương…

Phương Thanh

Tin cùng chuyên mục

Đọc thêm

Ca sĩ Thu Hường hát bằng sự chân thành

Thu Hường với giọng ca mộc mạc, tinh tế (ảnh PV)
(PLVN) - “Khi hát bất cứ dòng nhạc nào, tôi cũng đều hát bằng cả trái tim, bằng tâm huyết và sự say mê để mang lại những cảm xúc tích cực cho khán giả. Sự chân thành, mộc mạc và sự tinh tế trong cả cách xử lý ca khúc lẫn phong cách trình diễn chính là những yếu tố để chinh phục khán giả.” - ca sĩ Thu Hường chia sẻ.

“Việt Nam - Khát vọng vươn xa” - kỷ niệm 76 năm Ngày Bác Hồ ra Lời kêu gọi thi đua ái quốc

“Việt Nam - Khát vọng vươn xa” - kỷ niệm 76 năm Ngày Bác Hồ ra Lời kêu gọi thi đua ái quốc (ảnh tổng duyệt chương trình của Trần Huấn).
(PLVN) - Vào 20h tối nay (ngày 5/6), chương trình nghệ thuật “Việt Nam - Khát vọng vươn xa” sẽ diễn ra tại Nhà hát Lớn Hà Nội. Chương trình được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chỉ đạo Báo Văn hóa phối hợp tổ chức, nhân kỷ niệm 76 năm Ngày Bác Hồ ra Lời kêu gọi thi đua ái quốc (11/6/1948 - 11/6/2024).

Sôi động các chương trình đồng hành cùng UEFA EURO 2024 trên TV360

“Đường tới EURO 2024" sẽ khám phá hành trình đầy ắp cảm xúc của 24 đội bóng trên con đường chinh phục vinh quang.
(PLVN) -  Thông tin từ Tập đoàn Công nghiệp- Viễn thông Quân đội (Viettel) vừa cho biết, trong thời gian diễn ra EURO 2024, TV360-  ứng dụng truyền hình do Tổng Công ty Viễn thông Viettel phát triển , sẽ sản xuất, phát sóng nhiều chương trình đồng hành, bản tin, nhật ký EURO... để phục vụ khán giả, người hâm mộ thể thao cả nước.

Lắng đọng “Tôi thương mẹ tôi”

Hình ảnh của mẹ qua bao năm tháng vất vả, hết lòng vì gia đình, các con (ảnh VH)
(PLVN) - Hướng tới chào mừng Ngày Gia đình Việt Nam (28/6), nhạc sĩ Nguyễn Thành Trung đã giới thiệu tới người yêu nhạc ca khúc “Tôi thương mẹ tôi”. Qua giọng đầy cảm xúc của NSƯT Hoàng Tùng.

Bảo vệ bản thân trước 'gạch đá' dư luận

Bảo vệ bản thân trước 'gạch đá' dư luận
(PLVN) - Dù đã có quy định pháp luật nhưng những hành vi vu khống, bôi nhọ người khác trên mạng xã hội ngày càng có dấu hiệu gia tăng. Làm thế nào để những người bị hại mạnh dạn bảo vệ bản thân trước làn sóng tiêu cực trên không gian mạng?

Chương trình làm phim mùa hè miễn phí dành cho học sinh

Sân chơi “Qua ống kính trẻ thơ” đã trở thành hoạt động mùa hè thú vị và đầy sáng tạo, được các bạn nhỏ yêu thích nghệ thuật mong chờ
(PLVN) - Chương trình làm phim “Qua ống kính trẻ thơ 2024” (Kid Witness News), đã chính thức được khởi động, kỳ vọng mang đến cho các em học sinh một sân chơi đầy bổ ích, thú vị với bộ môn nghệ thuật thứ 7. Đặc biệt năm nay, lần đầu tiên những bộ phim do các nhà làm phim “nhí” sản xuất sẽ được phát sóng trên truyền hình.

Nghệ sĩ Nhân dân Đào Trọng Khánh và những thước phim bất tử

Đạo diễn, Nghệ sĩ Nhân dân Đào Trọng Khánh và Đại tướng Võ Nguyên Giáp. (Ảnh: Nguyễn Đình Toán)
(PLVN) - Nghệ sĩ Nhân dân Đào Trọng Khánh là một nghệ sĩ phim tài liệu tài năng, ông sinh năm 1940 tại Hải Phòng. Ông là một trong số ít những đạo diễn làm phim tài liệu về các vị lãnh tụ, một góc nhìn khác phía sau những con người vĩ đại, chạm tới trái tim công chúng.

Sôi động sân chơi nghệ thuật cho trẻ mùa hè

Cảnh trong vở “Bộ quần áo mới của Hoàng đế”. (Ảnh: cand.com.vn)
(PLVN) - Mỗi khi mùa hè đến, những sân chơi nghệ thuật an toàn và bổ ích cho trẻ em luôn là vấn đề được các bậc phụ huynh quan tâm. Đáp ứng nhu cầu này, nhiều đơn vị trên cả nước đã xây dựng các chương trình, hoạt động hè phong phú, mới mẻ để thu hút trẻ em và gia đình.

CLB dân ca ví giặm Nghệ Tĩnh tại Hà Nội: Nhiều dấu ấn trong lòng người hâm mộ

Ông Nguyễn Sinh Tuấn - Đại diện dòng họ Nguyễn Sinh và bà Nguyễn Thị Thành - Chủ nhiệm CLB dân ca Ví Giặm Nghệ Tĩnh tại Hà Nội tặng Giấy khen cho những tập thể và cá nhân có nhiều đóng góp cho CLB trong 10 năm qua.
(PLVN) -  Tối 19/5, Câu lạc bộ (CLB) dân ca Ví Giặm Nghệ Tĩnh tại Hà Nội và đại diện dòng họ Nguyễn Sinh tổ chức chương trình giao lưu nghệ thuật đặc biệt. Đây là hoạt động ý nghĩa kỷ niệm 134 năm ngày sinh của Chủ tịch Hồ Chí Minh và chào mừng kỷ niệm 10 năm ngày thành lập CLB Dân ca Ví Giặm Nghệ Tĩnh tại Hà Nội.

MV “Nợ ân tình để tìm hình của nước” mừng sinh nhật Bác Hồ kính yêu

Bằng âm nhạc, Sao Mai Huyền Trang kể câu chuyện tình cảm trong sáng nhưng đầy lãng mạn của Bác khiến bất cứ ai được nghe cũng đều thêm phần cảm phục và trân trọng Bác Hồ (ảnh HT).
(PLVN) - Nhân dịp kỷ niệm 134 năm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh, Sao Mai Huyền Trang vừa phát hành MV mang tên “Nợ ân tình để tìm hình của nước” của nhạc sỹ Võ Thế Hùng, lời thơ Nguyễn Đăng Quang. Đây được cho là một trong những ca khúc hiếm hoi viết về chuyện tình cảm rất đẹp của Bác với người con gái tên gọi Út Huệ.