Làng chằm nón Quy Hậu mệt mỏi “níu” nghề

(PLVN) - Thôn Quy Hậu (xã Liên Thuỷ, huyện Lệ Thuỷ, tỉnh Quảng Bình) lâu nay được biết đến là ngôi làng  làm nón truyền thống với số lượng sản xuất có thể đến hơn 2.000 chiếc nón/ngày. Tuy nhiên, việc chưa xây dựng thành công thương hiệu, cùng đầu ra chưa ổn định đang đặt ra một thách thức đối với làng nghề trăm tuổi này.
Nghề làm nón tại Quy Hậu Nghề làm nón tại Quy Hậu

Công phu, nhiều công đoạn

Dọc theo tuyến đường liên xã, làng nghề nón lá Quy Hậu nằm dọc bên dòng Kiến Giang thơ mộng, nơi mà nghề làm nón phát triển hưng thịnh từ những năm đầu thế kỉ 20. 

Ngược dòng lịch sử, nghề làm nón được sổ sách của làng ghi lại rất cẩn thận qua các đời và người đầu tiên thấy được ích lợi của việc làm nón là ông Nguyễn Văn Dỵ (thường gọi là ông Bộ Chiêm) và ông Đỗ Bá Mưỡn (thường gọi là ông thợ Giồng) vào khoảng năm 1905 – 1906. 

Hai ông vốn là thợ may có tiếng trong vùng nên rủ nhau ra thị trấn Ba Đồn (Quảng Bình) để may thuê, ở đây lại có đặc điểm cứ bảy ngày lại họp chợ một lần nên hàng hóa từ các vùng lân cận, cả ngoài Hà Tĩnh dồn về khá phong phú. Chỗ làm nghề may của các cụ thuê lại gần ngay chợ Ba Đồn, nằm ngay làng Thổ Ngọa (nay thuộc xã Quảng Thuận), nơi đây có nghề làm nón khá phát triển. 

Thấy được lợi ích của nghề làm nón, hai ông trở về quê nhà vận động thêm ba người bạn thân là Lê Quang Mạc, Nguyễn Văn Tranh và Nguyễn Quang Suyền cùng ra Ba Đồn học nghề làm nón để đem về truyền dạy cho bà con ở quê. Trong nhóm người tiên phong cho nghề làm nón này, có ông Bộ Chiêm, vợ đã mất lâu, lại cảnh “gà trống nuôi con” nuôi hai người con gái, may nhờ được người quen mai mối, ông Bộ Chiêm lấy bà Nga, một người phụ nữ có tay nghề giỏi của làng Thổ Ngọa. 

“Sau ngày cưới, ông đưa vợ về quê, cùng vợ và nhóm bạn của mình, tích cực truyền nghề, nghề làm nón Quy Hậu nức danh cũng từ đó mà bắt đầu hình thành và phát triển cho đến tận bây giờ”, anh Đỗ Bá Tiến, Trưởng thôn Quy Hậu, kể lại câu chuyện “tổ nghề” làng mình.

Để làm ra một chiếc nón lá đòi hỏi phải trải qua nhiều công đoạn liên kết với nhau, hoàn toàn nhờ vào bàn tay khéo léo của người thợ. Bắt đầu quá trình sản xuất là công đoạn tìm tre. Cây tre phải đảm bảo được yếu tố khoảng cách giữa các mắt tre sao cho càng dài càng tốt. Sau đó cây tre được vót thành từng vành nhỏ để áp khít vào 16 vành khuôn theo thứ tự từ hình chóp nón.

Xong công đoạn này, người thợ bắt đầu chuyển sang việc làm lá, công phu và cần sự cẩn thận cao hơn. Cây lá nón sau khi lấy về phải được phơi qua nắng cho đủ độ khô và dai, rồi từng chiếc lá được bắt ra thành những bẹ lớn sau đó được đem đi “ủi” phẳng. Tùy vào kích thước của từng chiếc lá mà người thợ sắp xếp sao cho hợp lí nhất, lá được kết lên chiếc khuôn đã được vót tre sẵn trước đó rồi chuyển sang công đoạn chằm nón (hay còn gọi là may nón).

Theo ông Lê Xuân Thuỷ (81 tuổi) với kinh nghiệm gần 70 năm làm nón, chia sẻ: “Những công đoạn làm tre, làm lá để kết lên khuôn thường do người lớn, người làm lâu năm thực hiện vì khá khó. Còn công đoạn chằm nón theo từng vành, cùng công đoạn “nức nón” (tức là kết vành nón cuối cùng cho chắc chắn), làm khá dễ nên lứa tuổi nào cũng có thể làm được. Bởi thế, nên người dân ở đây mới truyền nhau rằng, với nghề làm nón thì bất cứ ai cũng có thể làm lao động chính trong nhà!”.

Ghi nhận sự phát triển của làng nghề, năm 2008 thôn Quy Hậu được UBND tỉnh Quảng Bình trao bằng công nhận làng nghề làm nón truyền thống. Đồng thời, năm 2014, UBND xã Liên Thuỷ (Lệ Thuỷ) cũng đã thành lập “Hợp tác xã làng nghề” tại thôn Quy Hậu nhằm ghi nhận và thúc đẩy sự phát triển của nghề truyền thống trên mảnh đất còn nhiều khó khăn về kinh tế này.

Làng chằm nón Quy Hậu mệt mỏi “níu” nghề ảnh 1
Tỉ mỉ từng đường kim mũi chỉ trong công đoạn chằm nón

Trăm năm truyền thống nhưng vẫn chỉ là nghề phụ

Theo số liệu thống kê do anh Lê Quang Thắng, cán bộ thôn Quy Hậu, cung cấp, hiện thôn có từ 1.300 – 1.500 hộ gia đình trực tiếp sản xuất nón lá, mỗi ngày sản xuất ra thị trường hơn 2.000 chiếc nón, góp phần tăng trưởng kinh tế từ 10-15%. Nhưng nguồn đầu ra bấp bênh, lại chưa thành công trong việc xây dựng thương hiệu đang đặt ra cho địa phương này nhiều khó khăn.

Qua tìm hiểu, giá nón ở đây có hai loại tùy thuộc vào chất liệu sản xuất. Giá nón lá bình thường dao động từ 15 – 17 ngàn đồng /chiếc, giá nón dừa từ khoảng 40 – 50 ngàn đồng/chiếc, trừ đi chi phí thì người thợ làm nón chỉ thu về 6 – 7 ngàn đồng/chiếc.

Chia sẻ về vấn đề tiêu thụ hàng hóa, anh Đỗ Văn Quyến, một chủ thu mua nón trên địa bàn tâm sự: “Cùng với một số chủ thu mua nón khác trên địa bàn thì số lượng nón tôi thu mua được chủ yếu xuất đi ở các tỉnh, thành phía Nam như Cần Thơ, TP HCM, An Giang. Thường thì 3 – 4 ngày sẽ nhập – xuất một lần. Tuy nhiên, những năm gần đây ở các tỉnh, thành này đang có xu hướng giảm số lượng thu mua vì lí do ế khách. Kinh doanh buôn bán cũng dựa trên nhu cầu thị trường nên mình cũng đành chấp nhận”. 

Cuộc sống người dân nơi đây còn thuần túy về nông nghiệp, làm nón tuy là nghề truyền thống nhưng cũng chỉ được xem là nghề phụ, kiếm thêm thu nhập cho gia đình lúc nông nhàn. Vì hình thức sản xuất thì còn mang nặng tính nhỏ lẻ, tự phát, các thương lái trên địa bàn chưa ai đủ “lực”, nên việc xây dựng thương hiệu cho chiếc nón lá của làng nghề từ năm 2013 đến nay vẫn chưa thực hiện thành công.

Ông Nguyễn Văn Phong, Phó Chủ tịch UBND xã Liên Thuỷ cho biết: “Thời gian tới, xã sẽ tích cực thúc đẩy cũng như trình đề án xây dựng thương hiệu nón lá Quy Hậu lên Phòng Kinh tế - Hạ tầng huyện; Sở Công Thương tỉnh Quảng Bình nhằm thực hiện thành công chương trình này. Đồng thời kết hợp với du lịch để quảng bá hình ảnh như đào tạo lớp nghề thêu trên nón lá; trưng bày quảng bá, cũng như kinh doanh tại các điểm du lịch trên địa bàn như chùa Hoằng Phúc, nhà lưu niệm Đại tướng Võ Nguyên Giáp, suối nước nóng Bang…”. 

Bảo Thiên
Cùng chuyên mục
Ông Chaiwut Thanakamanusorn, Bộ trưởng Kinh tế Kỹ thuật số và Xã hội Thái Lan.

Thái Lan tiến tới hợp pháp hóa thuốc lá thế hệ mới

(PLVN) - Ngày càng có nhiều nước đưa thuốc lá thế hệ mới bao gồm thuốc lá điện tử, thuốc lá làm nóng vào quản lý như là một trong những công cụ giúp đẩy mạnh chiến lược kiểm soát thuốc lá của quốc gia. Trong đó, tới đây, Thái Lan sẽ tiến tới hợp pháp hóa việc quản lý sản phẩm này.

Đọc thêm

Tưng bừng khai trương Showroom IJC thứ 49

Tưng bừng khai trương Showroom IJC thứ 49
(PLVN) -  Hôm qua ngày 25/05/2022, Công ty Cổ phần Trang sức Đá quý Infinity (IJC) đã chính thức ra mắt showroom mới tại số 65 đường 3/2, phường 1, TP Đà Lạt, Lâm Đồng, với sự tham dự của hàng trăm khách mời đặc biệt và những quý khách hàng thân yêu tại TP Đà Lạt.

Trẻ con Ecopark có tuổi thơ của “thời ông bà, cha mẹ”

Trẻ con Ecopark có tuổi thơ của “thời ông bà, cha mẹ”
(PLVN) -  Có câu rằng: Trẻ em là những nhà khoa học bẩm sinh. Thiên nhiên chính là kho báu để những "nhà khoa học" này khai quật, trải nghiệm cảnh quan, âm thanh và kết cấu của mọi sự vật bên ngoài. Trẻ được sống trong môi trường gần gũi với tự nhiên sẽ hạnh phúc và khỏe mạnh hơn mỗi ngày.

Đồng USD tiếp tục suy yếu

Ảnh minh họa
(PLVN) - Sáng nay - 26/5 (theo giờ Việt Nam), đồng USD quốc tế tiếp tục suy yếu. Tuy nhiên, theo giới chuyên gia, giá đồng USD đã đạt đỉnh nên những sự giảm trong những phiên gần đây chỉ là tạm thời.

Giá vàng tăng trở lại

Ảnh minh họa
(PLVN) - Sáng nay, giá vàng trong nước và thế giới tăng trở lại, rút ngắn khoảng cách chênh lệch còn 16,91 triệu đồng/lượng.

Đồng USD tiếp đà giảm, Euro tăng giá

Ảnh minh họa
(PLVN) - Sáng nay - 25/5 (theo giờ Việt Nam), chỉ số Dollar Index (DXY), đo lường đồng bạc xanh với 6 đồng tiền chủ chốt (EUR, JPY, GBP, CAD, SEK, CHF) đứng ở mức 101,87 điểm, giảm 0,21 % so với phiên giao dịch trước đó.

Báo động an toàn thực phẩm mùa nắng nóng

Ảnh minh họa
(PLVN) -  Nhiều vụ ngộ độc thực phẩm đã xảy ra trên cả nước. Cơ quan chức năng cũng phát hiện không ít vụ việc thực phẩm hư hỏng, ôi thiu lưu thông ngoài thị trường. Vấn đề an toàn thực phẩm cần được hết sức lưu tâm, đặc biệt khi mùa nắng nóng đến.

Hoa Kỳ thiếu hụt nghiêm trọng sữa công thức dành cho trẻ em

Máy bay quân sự đã được triển khai để vận chuyển lô sữa công thức từ Đức sang Hoa Kỳ ngày 22/5. Ảnh: Getty Images
(PLVN) - Do tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng sữa công thức dành cho trẻ em ở Hoa Kỳ, một chiếc máy bay chở nguồn cung sữa công thức khẩn cấp từ châu Âu đã hạ cánh xuống Indianapolis. Đây là hoạt động trong Chiến dịch Fly Formula do Tổng thống Mỹ Joe Biden đặt hàng.

Nga ra quy định mới về kiểm soát ngoại tệ

Nga ra quy định mới về kiểm soát ngoại tệ
Ngày 23/5, trên trang web của mình, Bộ Tài chính Nga ra thông cáo cho biết, một ủy ban của chính phủ đã nới lỏng quy định bắt buộc bán nguồn thu ngoại hối của các doanh nghiệp xuất khẩu.