Lần đầu tiên Việt Nam có Nghị quyết về Chiến lược quốc gia khởi nghiệp sáng tạo

Đưa khởi nghiệp sáng tạo thành sự nghiệp của toàn dân

Thời gian qua, hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo Việt Nam đã ghi nhận nhiều dấu ấn tích cực đối với sự phát triển kinh tế - xã hội. Một số doanh nghiệp công nghệ có giá trị tỷ đô la đã hình thành; dòng vốn đầu tư mạo hiểm vào các startup Việt đạt mức cao trong khu vực. Cùng với đó, hạ tầng hỗ trợ khởi nghiệp ngày càng phát triển với sự tham gia của nhiều quỹ đầu tư mạo hiểm, vườn ươm doanh nghiệp, tổ chức thúc đẩy kinh doanh và các trung tâm hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo tại cả cấp địa phương và quốc gia.

Theo các bảng xếp hạng quốc tế, năm 2025, chỉ số hệ sinh thái khởi nghiệp toàn cầu của Việt Nam xếp thứ 55 trên thế giới. Trong đó, TP Hồ Chí Minh lần đầu tiên lọt vào nhóm 5 hệ sinh thái khởi nghiệp hàng đầu Đông Nam Á (xếp hạng 110 toàn cầu), Hà Nội tăng lên hạng 148, còn Đà Nẵng tăng 130 bậc, lên vị trí 766 toàn cầu.

Thực tiễn quốc tế cho thấy, khởi nghiệp sáng tạo đóng vai trò chiến lược trong phát triển nhanh và bền vững của nhiều quốc gia. Những mô hình thành công như Israel, Hàn Quốc hay Singapore đều có điểm chung là xây dựng văn hóa đổi mới sáng tạo mạnh mẽ, khuyến khích tinh thần khởi nghiệp toàn dân và lấy khoa học, công nghệ làm nền tảng cho tăng trưởng.

Trong bối cảnh Việt Nam đang chuyển đổi mô hình tăng trưởng, thúc đẩy phát triển doanh nghiệp đổi mới sáng tạo, đồng thời đối mặt với sự dịch chuyển của dòng vốn đầu tư toàn cầu và những biến động địa chính trị quốc tế, việc xây dựng một chiến lược tổng thể về khởi nghiệp sáng tạo trở nên cấp thiết. Chiến lược mới nhằm xác định rõ các lĩnh vực ưu tiên, mô hình tổ chức hệ sinh thái và cơ chế chính sách phù hợp để tạo động lực bứt phá cho nền kinh tế.

Theo Nghị quyết, quốc gia khởi nghiệp sáng tạo được xác định là quốc gia mà mọi công dân đều có khát vọng và có cơ hội khởi nghiệp với sự sáng tạo trong mọi lĩnh vực, dựa trên nền tảng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Văn hóa đổi mới sáng tạo, tinh thần dám nghĩ, dám làm, chấp nhận rủi ro và khoan dung với thất bại cần được khơi dậy mạnh mẽ, lan tỏa sâu rộng trong toàn xã hội.

Việt Nam xác định khởi nghiệp sáng tạo là chiến lược quốc gia dài hạn nhằm tối ưu hóa và giải phóng mọi tiềm năng sáng tạo, huy động nguồn lực xã hội để nâng cao năng lực tự chủ chiến lược, đặc biệt trong việc làm chủ các công nghệ then chốt, qua đó tạo đà bứt phá cho tăng trưởng kinh tế - xã hội bền vững.

Xác định mục tiêu chiến lược: Khát vọng vươn tầm toàn cầu

Chiến lược cũng nhấn mạnh việc phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo quốc gia đồng bộ, toàn diện và bền vững. Trong đó, thể chế giữ vai trò tiên phong, kiến tạo và đột phá; đồng thời phát triển hạ tầng, nguồn nhân lực và các điều kiện hỗ trợ cần thiết cho hoạt động khởi nghiệp, hướng tới xây dựng quốc gia số dựa trên khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Về mục tiêu cụ thể, giai đoạn đến năm 2030, Việt Nam phấn đấu trở thành một trong những quốc gia hàng đầu về khởi nghiệp sáng tạo trong khu vực. Hệ sinh thái khởi nghiệp được kỳ vọng phát triển mạnh mẽ với sự ra đời của hàng vạn doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, trong đó hình thành và phát triển thêm các doanh nghiệp công nghệ quy mô lớn, có khả năng trở thành “kỳ lân”. Các chỉ số về đổi mới sáng tạo và hệ sinh thái khởi nghiệp của Việt Nam cũng được đặt mục tiêu vươn lên nhóm dẫn đầu khu vực.

Tầm nhìn đến năm 2045, Việt Nam hướng tới mục tiêu trở thành một trong 30 quốc gia dẫn đầu toàn cầu về đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp sáng tạo. Khi đó, tỷ lệ người dân tham gia khởi nghiệp và làm chủ doanh nghiệp được kỳ vọng ở mức cao, thị trường vốn đầu tư mạo hiểm phát triển mạnh với quy mô lớn, tạo nền tảng cho sự bùng nổ của các doanh nghiệp công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, Chính phủ yêu cầu triển khai đồng bộ nhiều nhóm nhiệm vụ và giải pháp trọng tâm. Trong đó, trước hết là hoàn thiện hành lang pháp lý theo hướng thuận lợi và linh hoạt hơn cho hoạt động khởi nghiệp sáng tạo. Các thủ tục hành chính liên quan đến doanh nghiệp sẽ từng bước được số hóa toàn diện. Đồng thời, nghiên cứu thí điểm các cơ chế mới nhằm khuyến khích tinh thần dám thử nghiệm như mô hình “doanh nghiệp một người”, cơ chế xử lý phá sản rút gọn để tạo điều kiện cho doanh nhân tái khởi nghiệp nhanh chóng, cũng như các khu thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) cho công nghệ mới.

Bên cạnh đó, chiến lược đặt trọng tâm vào việc phát triển nguồn nhân lực và xây dựng hệ sinh thái hỗ trợ đồng bộ. Giáo dục về khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo sẽ được đưa sâu vào hệ thống giáo dục quốc dân từ phổ thông đến đại học. Đồng thời, mạng lưới hạ tầng dùng chung như trung tâm đổi mới sáng tạo, không gian làm việc chung, vườn ươm và các nền tảng số hỗ trợ doanh nghiệp sẽ tiếp tục được mở rộng trên phạm vi toàn quốc.

Một nhiệm vụ quan trọng khác là khơi thông các nguồn vốn cho khởi nghiệp sáng tạo. Nhà nước định hướng phát triển mạnh thị trường vốn đầu tư mạo hiểm, hình thành các quỹ đầu tư ở nhiều cấp độ, từ quốc gia đến địa phương, từ doanh nghiệp đến trường đại học. Các cơ chế hỗ trợ tài chính trực tiếp, bảo lãnh tín dụng dựa trên tài sản trí tuệ cũng sẽ được thúc đẩy nhằm tạo điều kiện cho các startup tiếp cận nguồn lực phát triển.

Song song với đó, Việt Nam sẽ tăng cường hội nhập quốc tế trong lĩnh vực khởi nghiệp sáng tạo, thu hút chuyên gia, nhà đầu tư và các tổ chức hỗ trợ quốc tế, đồng thời thúc đẩy doanh nghiệp khởi nghiệp trong nước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Việc ban hành Chiến lược quốc gia về khởi nghiệp sáng tạo được đánh giá là bước đi quan trọng nhằm khẳng định quyết tâm của Chính phủ trong việc xây dựng môi trường thuận lợi cho đổi mới sáng tạo, qua đó khơi dậy tiềm năng sáng tạo của người dân, doanh nghiệp và toàn xã hội, đóng góp vào mục tiêu phát triển nhanh và bền vững của đất nước trong giai đoạn mới.