Lần đầu đến Mỹ

Kỳ 1
Rừng thắm và hoa thơm

Nước Mỹ không cho một ai tưởng tượng ra nó. Chỉ có đến tận nơi nạp thuế để nghe nhìn thì mới thấy được nó thế nào. Nếu Hà Nội tự hào là thủ đô có nhiều mặt hồ nhất thế giới. Thì Washington D.C chắc chắn sẽ tự hào là thủ đô có nhiều cánh rừng nhất thế giới. Đi đâu ở Washington D.C cũng nhìn thấy rừng thắm với màu xanh ngút ngát và yên lòng với một không gian ít ô nhiễm nhất. Không thể phủ nhận rằng “nanh vuốt của con sói xám” lại tàng hình trong một cánh rừng tĩnh lặng bên bờ sông Potomar. Thật hữu hạn những câu thơ, ca từ trong chiến tranh có nhắc đến dòng sông vạm vỡ này. Vạm vỡ vậy mà trong mùa hè ít mưa cũng có nơi hẹp lòng vì nước cạn.

Một góc thủ đô Washington

Nước Mỹ dù có những đời tổng thống từ Harry Truman đến George Bush (Bush bố) đã có những đối sách không thiện chí với Việt Nam, nhưng vẫn có những đời tổng thống khiến cả thế giới kính phục. Giống như Hồ Chí Minh ở Việt Nam trở thành tên gọi của thành phố Sài Gòn, tên của Washington vừa thành tên một bang ở Tây Bắc nước Mỹ vừa thành tên thủ đô nước Mỹ. Và không thể nào không nhắc đến Abraham Lincoln- vị tổng thống đã tuyên bố xóa bỏ chế độ nô lệ và quyết tâm thống nhất nước Mỹ. Nhìn bức tượng ông ngồi ngay ngắn tại khu tưởng niệm, mới thấy sự bất diệt của ông ở nước Mỹ, cũng như thế giới. Ông mãi bất diệt trong bài thơ “Tưởng niệm tổng thống Lincoln”của Walt Whitman. Bài thơ được viết vào năm nội chiến kết thúc và chỉ mấy tháng sau khi A.Lincoln bị ám sát. Nhà thơ của “lá cỏ” hết lòng ngưỡng mộ Lincoln, mặc dù ông không hề biết rằng khi còn là luật sư, Lincoln là một trong số rất ít người Mỹ lúc bấy giờ bảo vệ cho tập “Lá cỏ” sớm được xuất bản. Nhìn vào bức tượng là không thể không thấy những câu thơ Walt Whitman vọng vang đâu đó:

Khi hoa li-la lần cuối nở trong sân
Khi ngôi sao lớn đã sớm nghiêng xuống phía trời tây,
Tôi đau đớn chịu tang này và trong đêm tối sẽ còn chịu mãi
Cho dù mùa xuân sẽ luôn luôn còn trở lại
Mùa xuân luôn luôn còn trở lại
Người đem cho tôi cả ba ngôi bền chặt không phai
Hoa li-la nở mãi không tàn...

Cái ám ảnh của Washington, của Lincoln là cái ám ảnh của rừng thắm cứ theo ta suốt các nẻo đường của thủ đô nước Mỹ. Biệt thự của bạn tôi ở đây cũng ở rất gần cánh rừng. Rừng như lấn vào nhà, nhà như choàng lấy rừng. Trong vòm không gian rất đỗi thiên nhiên ấy, có thể nào im lặng được những câu thơ. Và những ly rượu đã loang tràn đêm khuya. Có thể nói bạn là những người không thích bàn đến sự hiện diện ảo, sự hiện diện như bóng ma của một thời đại đã sụp đổ. Nhưng bạn vẫn đau đáu về xử sở khi chỉ nghe những thông tin thất thiệt. Cuộc gặp gỡ chân thật đã gạt bỏ đi tất cả lớp sương mờ che phủ. Niềm tin tưởng chừng đã bị tan chảy đâu đó chợt rắn lại giữa trái tim hừng hực đam mê sống, đam mê khát khao. Câu chuyện về những giá trị đích thực không thể mất của dân tộc đã khiến chủ nhà sơ hở. Một chú thỏ trắng đã lọt ra khỏi chuồng chạy vào rừng đêm. Và kết quả là sáng ra, chỉ còn thấy những mảnh lông trắng bay lất phất trên bãi cỏ xanh. Chú thỏ ham tự do đã trở thành mồi ngon cho cụ cáo già nào đó đang rình rập quanh nhà từ lâu, chỉ chờ dịp may là kiếm miếng. Bạn nói: “Chúng ta cứ sơ hở hoài ấy mà. Chặt chẽ quá sao làm thơ được”. Nhưng không chặt chẽ thì làm sao kinh doanh thành công để có tiền nuôi thơ đây? Chỉ cần nhìn ánh mắt của vợ bạn sau câu nói là hiểu tất cả.

Vợ bạn- dù là một nhà văn với những truyện ngắn và tiểu thuyết đượm buồn về thân phận con người- đã chọn mưu sinh giữa thủ đô nước Mỹ bằng một nghề mình thích là nghề cắm hoa cho những khách sạn lớn của Washington D.C. Trong một siêu thị lớn giữa thủ đô, có một cửa hàng hoa tươi của cô. Cô tâm sự rằng khi rời Việt Nam, tuổi còn quá nhỏ nên không hiểu gì về chiến tranh. Cứ chỉ nghe giọng điệu của “mấy ổng bên này” thì nghĩ các anh khác lắm. Nhất là chẳng được đọc nhiều về văn chương trong nước nên mù tịt chẳng hiểu nó có thành tựu ở chỗ nào. Không lẽ văn chương trong nước chỉ vẻn vẹn có mấy câu thơ sex, mấy câu chuyện sex hay sao. Nghe thơ các anh mới thấy một thế giới khác, đáng trân trọng. Có lẽ em vẫn cổ như các cụ thôi. Chính vì thế, mà có trả lời hơi phỉ báng văn chương nước nhà trên một  tờ báo. Giờ gặp các anh, xin thành thực xin lỗi và xin rút lại những ý kiến nông nổi đó. Dễ thương quá khi ta chân tình. Khi ta chân tình thì không bao giờ muộn. Nhìn cô cắm những lọ hoa tươi vừa say mê vừa uyển chuyển, cứ nghĩ rằng chính cô là một đóa hoa kiêu sa giữa thủ đô nước Mỹ. Hoa được cắm xong là có người phụ việc là một cô gái người Ac-hen-ti-na mang đi cùng với một trong hai người lái xe da đen. Vừa cắm hoa, cô vừa trò chuyện rất vui vẻ như đang chơi hoa cho thỏa mãn chính mình. Cô thổ lộ rằng rất muốn đóng góp chi đó cho nước nhà. Một lần, có một hợp đồng của một công ty cỡ 1 triệu USD làm giỏ hoa nhỏ bằng mây tre. Khi cô gọi điện cho các nơi sản xuất ở Thái Lan thì được biết giá sản xuất là 1,5 USD, còn ở Trung Quốc thì chỉ có 90 cent (thiếu 10 cent là đủ 1 USD). Dù biết vậy, cô vẫn muốn giao hợp đồng này cho một cơ sở sản xuất mây tre đan ở Việt Nam. Thông qua báo “Tiếp thị và gia đình”, cô tìm được số điện thoại của Tổng Biên tập báo là nữ nhà báo Kim Hạnh  (vốn là Tổng Biên tập báo “Tuổi trẻ” nhiều năm). Khi gọi máy, chị Kim Hạnh cho cô một số điện thoại của một cơ sở sản xuất ở Hà Tây. Cô hồ hởi gọi cho cơ sở này. Câu trả lời về giá  của cơ sở này khiến cô hẫng hụt. Họ trả lời một giá cao ngất trời là 10 USD một giỏ. Vậy là cô không sao đưa nổi hợp đồng này về Việt Nam. Cô nói: “Nếu sản xuất 10 USD một giỏ, thì khi chuyên chở tới đây, không lẽ em bán 100 USD một giỏ hay sao? Em nghĩ do cái khó bó cải khôn, các vị nhà ta rất nghèo trí tưởng tượng, nhưng lại giầu trí tưởng bở”. Và từ đó, cô không hiểu sẽ tìm cách nào để làm việc với nước nhà được nữa. Thật phí khi có những con người nhiệt tình như thế. Nếu cả hai phía đều chia sẻ và nhiệt tình hợp tác thì đâu đến nỗi như thế. Do được học cắm hoa có bài bản, cô rất mong khi nào về Việt Nam sẽ được mở lớp huấn luyện cắm hoa miễn phí. Nhìn cô mảnh mai như một sợi tơ xanh được dệt bằng rừng thắm và hoa tươi của Washington D.C, bỗng ngẫu hứng những câu thơ:

Trong vốc cát nhỏ nhoi người Việt bị ném vãi vương thế giới
em nhỏ nhoi một hạt cát nhỏ nhoi
Cắm giữa Washington D.C những lọ hoa tươi rói
Em là bông hoa kiêu bạc xứ người.

đôi khi hạt cát hóa giọt nước mắt mưa rơi
rồi nước mắt lại trở về cát hát
một điệu gì xa lắc
Từ ly hương đến da diết hoài thương... 

(Còn tiếp)