Bước tiến lớn về giao thông vận tải ra đảo

Ngược dòng thời gian chỉ khoảng vài năm trước, hầu hết những người có dịp đến Cát Bà đều phải thừa nhận: giao thông vận tải ra đảo đã có bước tiến dài so với trước. Điều đó được thể hiện cả trên phương diện đa dạng hoá các loại hình vận tải và chất lượng phục vụ. Hiện nay, từ nội thành Hải Phòng ra đảo Cát Bà, nếu ai có điều kiện và muốn đi nhanh, chỉ cần bỏ ra 80 nghìn đồng mua vé tàu cao tốc du lịch, sau khoảng một giờ từ Bến Bính đã tới được Cát Bà. Tương tự, cũng với 80 nghìn đồng, khách có thể chọn đi tuyến liên vận của Công ty TNHH vận tải Hoàng Long từ nội thành lên ô- tô  tới Đình Vũ, từ đây có tàu cao tốc đưa khách sang thẳng bến Cái Viềng và lên ô- tô đến Cát Bà. Gần đây, Công ty dịch vụ vận tải du lịch Cát Bà có sáng kiến đóng tàu cao tốc chở được cả khách và xe máy, xe đạp cũng từ Đình Vũ bỏ qua đảo Cát Hải sang thẳng Cái Viềng. Tại đây, có ô- tô đón khách đến thị trấn Cát Bà khá nhanh. Với những người muốn đến đảo bằng ô- tô, đã có tuyến phà biển phục vụ- điều mà trước kia chưa có.

Trên tuyến vận chuyển hành khách ra đảo mang tính đặc thù của vùng cửa biển này, cũng có thể nói, việc thành phố đầu tư tuyến đường xuyên đảo từ Đình Vũ- Cát Hải- Cát Bà dài gần 30 km và hai bến phà biển, đưa vào hoạt động tháng 4-2002, tạo bước đột phá có ý nghĩa lớn đối với hoạt động thông thương, thúc đẩy phát triển kinh tế- xã hội huyện đảo và của thành phố. Công việc quá mới mẻ nên trước năm 2000, khi thành phố có chủ trương mở tuyến đường xuyên đảo, đầu tư đóng mới các phương tiện phà phục vụ giao thông tại 2 bến phà Đình Vũ- Ninh Tiếp và Gót- Cái Viềng, không đơn vị nào dám “đứng ra” đảm nhận. Công ty Đảm bảo giao thông đường thuỷ (đơn vị trực thuộc ngành Giao thông-Công chính) được giao thực hiện nhiệm vụ trên và thực tế tại 2 bến phà, những năm qua, công ty đã có nhiều nỗ lực đáp ứng yêu cầu vận chuyển các phương tiện vận tải, người, hàng hoá qua cửa biển an toàn trong mọi điều kiện thời tiết khí hậu. Từ đây, người dân huyện đảo, du khách và những người có nhu cầu qua lại giữa hai khu vực có thêm một sự lựa chọn phương tiện giao thông. Đáng nói hơn, việc vận chuyển hàng hoá giữa đảo và đất liền tiện lợi, với chi phí thấp hơn nhiều so với trước; đặc biệt, các tuyến phà biển đáp ứng kịp thời yêu cầu vận chuyển nguyên vật liệu, thiết bị, máy móc...phục vụ việc đầu tư, xây dựng, sản xuất và công tác phòng, chống bão lụt trên đảo khi cần thiết.

Yêu cầu mới từ thực tế

Không thể phủ nhận vai trò của các tuyến phà biển trong thời gian qua, cũng như nỗ lực cao của đơn vị thực hiện- Công ty Đảm bảo giao thông đường thuỷ, tuy nhiên, có thể nói, đến thời điểm này, thực tế đòi hỏi cần nâng cao hơn nữa chất lượng các tuyến phà biển.

Nhiều năm trước, khi đầu tư, do kinh phí khó khăn, các phương tiện vận tải phà có tốc độ cao không được thực hiện (chỉ có 4 phà P60 với công suất mỗi máy 250CV điều khiển theo hệ phun xoay do Viện Khoa học công nghệ tàu thuỷ Việt Nam thiết kế). Để khắc phục tình trạng này, ngành GTCC chỉ đạo Công ty Đảm bảo giao thông đường thuỷ huy động mọi nguồn vốn kể cả của cán bộ CNVC, đóng thêm 3 phà mi- ni rút ngắn thời gian chạy phà. Đồng thời, công ty phối hợp với HTX vận tải Thống Nhất bố trí 3 phà nhỏ chở người và xe máy hoạt động từ Bến Gót sang Cái Viềng. Năm 2005, công ty xin Cục Đường bộ Việt Nam 2 phà bổ sung, nâng tổng số 12 phương tiện cho 2 bến phà. Tuy nhiên, khả năng chuyên chở của phà mi-ni có hạn; mặt khác, tốc độ chạy phà không đáp ứng yêu cầu. Đó là chưa kể, vào mùa du lịch, mật độ phương tiện vận chuyển hành khách ra đảo tăng lớn, có thời điểm gây quá tải tại các bến phà...

Chính vì vậy, vào những thời điểm thuỷ triều đứng, đi phà từ Đình Vũ sang Ninh Tiếp, Cát Hải mất chừng một giờ, thêm 15 phút qua đảo Cát Hải và lại xuống phà Gót-Cái Viềng mất thêm 20-25 phút nữa; từ đó ô- tô chạy  đến thị trấn Cát Bà thêm khoảng 30 phút. Nhưng vào những ngày thuỷ triều lên, xuống, nước chảy xiết và ngược gió, phà chạy chậm, hành khách mất nhiều thời gian hơn. Đây là điều gây bức xúc không nhỏ  đối với những người ra đảo Cát Hải, Cát Bà bằng ô- tô; đồng thời cũng là sự trăn trở trong công tác quản lý nhà nước đối với chất lượng giao thông phục vụ hành khách đi lại giữa  huyện đảo và nội thành.

Cần có cơ chế đầu tư phù hợp, hiệu quả

Nâng cao chất lượng phục vụ của các tuyến phà biển là yêu cầu lớn cần sớm được giải quyết. Vấn đề đặt ra là, việc xã hội hoá dịch vụ này là hoàn toàn đúng đắn, nhưng thực hiện như thế nào để đạt hiệu quả cao?

Thực tế, hoạt động vận chuyển khách thuỷ khu vực cửa biển này có những đặc thù khá phức tạp, khó khăn: vốn đầu tư lớn và theo mùa vụ (3 tháng hè đông khách, 9 tháng còn lại vắng khách); tổ chức hai bến phà, với những đặc điểm riêng; đó là chưa kể tuyến phà biển này còn phải đáp ứng kịp thời yêu cầu vận chuyển tăng cường lực lượng, nguyên vật liệu, phương tiện cho huyện đảo trong các tình huống khẩn cấp. Chính vì vậy, tuyến vận tải này không chỉ là loại hình hoạt động kinh doanh, mà còn cần đáp ứng yêu cầu thực hiện nhiệm vụ chính trị, như một loại hình dịch vụ công trong lĩnh vực giao thông.

Xuất phát từ thực tế đó, việc huy động các doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế đầu tư cần chú trọng tới các yếu tố bảo đảm hài hoà giữa quyền lợi và trách nhiệm: đầu tư phà lớn (chở ô tô), phà nhỏ (chỉ chở người và xe máy), tổ chức phà chạy các bến, tỷ lệ tham gia đầu tư các công trình tại bến...; và nhất thiết, phải bảo đảm sự quản lý nhà nước chặt chẽ để tạo sự đồng bộ trong tổ chức phối hợp giữa các đơn vị, tạo sự thuận lợi cao nhất cho hành khách. Nhiều ý kiến cho rằng, nếu tạo điều kiện cho các đơn vị chỉ đầu tư phà nhỏ là không hợp lý, vì như vậy, “gánh nặng” phà lớn sẽ dồn lại cho thành phố. Việc huy động nhà đầu tư nên kết hợp giữa các loại phà này, với yêu cầu cao nhất là cải thiện được tốc độ chạy phà và bảo đảm yêu cầu giao thông trong tất cả các khoảng thời gian trong năm, nhất là những thời điểm đột xuất. 

Mặt khác, việc tổ chức lại hoạt động của các đơn vị chạy phà cũng đòi hỏi phải đầu tư xây dựng lại hệ thống các công trình bến. Nếu đóng tàu cao tốc chạy thẳng từ Đình Vũ sang Cái Viềng thì phải đầu tư bến tàu riêng biệt, chứ không thể đỗ, cập mạn trên bến phà, vì không bảo đảm an toàn. Ngay cả việc Công ty TNHH vận tải Hoàng Long hiện đang sử dụng bến tạm tại âu phà Đình Vũ để cập tàu là chưa bảo đảm an toàn cho khách mỗi khi lên xuống...Việc quản lý 4 đầu bến phà cũng cần tạo sự đồng bộ để bảo đảm thông suốt giao thông và an ninh trật tự.

Vấn đề lớn khác đặt ra chính là việc quản lý nhà nước chặt chẽ, thống nhất, toàn diện đối với tuyến giao thông này. Hiện, các bến phà trên toàn quốc hoạt động theo Luật Đường bộ Việt Nam: bến phà là đơn vị sản xuất bảo đảm giao thông tại các điểm vượt sông bao gồm các công trình kỹ thuật, bến, phương tiện...; đơn vị quản lý, thu phí qua phà được thực hiện theo mô hình của đơn vị sự nghiệp có thu...Việc xã hội hoá dịch vụ công, tạo điều kiện cho các thành phần kinh tế tham gia tuyến vận tải thuỷ giữa nội thành và huyện đảo Cát Hải, nếu giải quyết tốt các vấn đề trên, chắc chắn sẽ nâng cao chất lượng phục vụ hành khách, đáp ứng yêu cầu phát triển huyện đảo và thành phố trong thời kỳ mới.

Nhóm phóng viên kinh tế