Làm gì để di tích không còn bị bỏ quên khi du lịch 'đói' điểm đến?

(PLO) - Thay vì để di tích xuống cấp, hoang phế thì việc xã hội hóa, giao cho tư nhân hợp tác đầu tư nhằm tôn tạo di tích là một biện pháp hợp lý. Tuy nhiên, điều quan trọng là khai thác thế nào để vừa gìn giữ giá trị cổ, lại vừa phát huy được giá trị di tích trong thời hiện đại.
Khu di tích Công tử Bạc Liêu đang được đưa vào khai thác theo hướng mới. Khu di tích Công tử Bạc Liêu đang được đưa vào khai thác theo hướng mới.

Di tích bị bỏ quên trong khi ngành du lịch “đói” 

Mới đây, khu di tích Công tử Bạc Liêu ở Bạc Liêu đã được phê duyệt dự án đầu tư với tổng vốn 162 tỉ đồng. Dự án này được UBND tỉnh Bạc Liêu kí kết hợp tác với một đơn vị phát triển dự án tư nhân thực hiện.

Trước kia, UBND tỉnh cũng giao cho một đơn vị tư nhân khác thuê thương hiệu nhà Công tử Bạc Liêu để khai thác du lịch với giá 1 tỉ đồng/ năm. Tuy nhiên, theo nhận xét của du khách lẫn các chuyên gia thì việc khai thác du lịch chưa thực sự hiệu quả, khu di tích còn khá đơn điệu, chưa giữ chân được du khách.

Theo dự án đang triển khai, sẽ kết hợp cả việc giữ gìn, tôn tạo các kiến trúc, di tích cổ trong khu Công tử Bạc Liêu, đồng thời khai thác thêm các khu vực khác của di tích nhằm vừa đảm bảo không phá vỡ nét cổ kính, vừa có thêm nhiều hạng mục hay nhằm hấp dẫn du khách như khu biểu diễn văn hóa nghệ thuật, thư viện cộng đồng và đặc biệt là khu trưng bày tượng sáp, tái hiện cuộc đời, nếp sống sinh hoạt của gia đình công tử Bạc Liêu… Theo dự án này, sẽ phân biệt rõ hai khu, khu dành riêng để khai thác du lịch và khu giữ nguyên kiến trúc, màu sắc, trang trí… để bảo tồn di tích.

Nhìn chung trên kế hoạch, đây có lẽ là một dự án bảo tồn, khai thác di tích khá khả thi và hợp lý. Nếu được thực hiện nghiêm túc và hiệu quả, sẽ giúp cho di tích trở nên đẹp, sinh động và thu hút du khách hơn. Đây cũng là hướng đi mà nhiều địa phương khác cần tham khảo trong việc bảo tồn khai thác di tích.

Đơn cử, cũng là di tích nhà cổ của tầng lớp quý tộc trong xã hội cũ, nhưng di tích nhà cổ Huỳnh Thủy Lê ở Sa Đéc, Đồng Tháp, ngôi nhà gắn với sự nổi tiếng của bộ phim Pháp “Người tình”, được đánh giá là chưa thực sự khai thác hết thế mạnh của một di tích có tiếng ở cả trong và ngoài nước. 

Ngôi nhà cổ được xây dựng bằng gỗ năm 1895, gồm 3 gian, ngoài việc gắn với mối tình trong bộ phim kinh điển quốc tế, còn được đánh giá là một tác phẩm kiến trúc đặc trưng của gia đình quý tộc Nam bộ cổ, kết hợp giữa vẻ đẹp kiến trúc phương Đông và kiến trúc Pháp, cũng nhiều chi tiết trang trí tinh tế. Tuy nhiên, nhiều du khách đến cũng chưa ấn tượng mạnh, thậm chí khá thất vọng khi nhà cổ chỉ có thể khai thác đơn điệu như đến xem, ngắm ảnh và nghe kể chuyện tình của nữ văn sĩ Marguerite Duras và người tình Việt gốc Hoa của mình. Thậm chí, nhiều chi tiết trang trí trong nhà đã được thay bằng đồ giả cổ, không hợp khung cảnh. 

Một khu nhà cổ khác đã lụi tàn một cách đáng tiếc là khu nhà cổ ở quận 9, TP HCM tồn tại rải rác khá nhiều nhà cổ ở khắp các quận, huyện. Nhưng hiếm có khu nào quần tụ nhiều nhà cổ với kiến trúc đặc trưng và đẹp như khu quận 9. Tại khu vực này, ngày xưa là nơi sinh sống của một số gia đình quý tộc Sài Gòn có gốc gác từ tỉnh khác đến. Các khu nhà cổ này đã được những tiền nhân thuê các tốp thợ giỏi từ Huế vào, làm ròng rã các gian nhà suốt nhiều năm liền để cho ra đời những nhà mái ngói nguy nga, nơi sinh sống của nhiều thế hệ.

Đáng tiếc là, dù việc cảnh báo sự xuống cấp, hư hại của nhà cổ đã có từ hơn chục năm trước, nhưng không ai có sự quan tâm đến. đến ngày nay, nhiều căn nhà cổ chỉ còn là một công trình đổ nát, hoang tàn. Trong khi đó, TP HCM, thành phố sôi động nhưng đồng thời khá “đói” di tích lẫn các điểm tham quan, lại bỏ qua một công trình có tiềm năng du lịch như thế, chưa kể đến sự đáng tiếc khi một di tích có giá trị lịch sử đã dần biến mất.

Dám làm và biết quản lý

Một bài học về tôn tạo và khai thác hiệu quả di tích có thể kể đến chùa Bái Đính ở Ninh Bình. Từ một ngôi chùa cổ có giá trị về lịch sử, tâm linh, địa phương đã giao cho một đơn vị tư nhân tôn tạo và khai thác. Giờ đây, công trình chúa Bái Đính là một công trình được đánh giá cao về mặt kiến trúc, tâm linh, nổi tiếng cả khu vực Đông Nam Á.

Những bài học về quản lý di tích này, chúng ta cũng có thể tham khảo cách làm của Campuchia, các khu đền Ăng co của đất nước này cũng được giao cho tư nhân gìn giữ và khai thác du lịch, kết quả là công trình sau thời  gian lâu dài vẫn giữ được nguyên vẻ đẹp của mình, thu hút lượng du khách khổng lồ đổ về từ khắp thế giới, chỉ bằng những “chiêu” khai thác tưởng đơn giản mà hết sức hiệu quả của nhà quản lý.

Giữ gìn, tôn tạo và khai thác, đó là hai khía cạnh song song của các di tích lịch sử. Làm sao để hài hòa hai khía cạnh này, làm sao để giữ hồn di tích, nhưng thu hút được du khách, khiến du khách phải “mãn nhãn” khi thưởng ngoạn, điều này cần ở các địa phương sự linh động, dám nghĩ, dám làm, đồng thời cũng có sự quản lý chặt chẽ, sát sao…

Ngọc Mai
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Khác biệt giữa Chỉ thị 15, Chỉ thị 16 và Chỉ thị 19 của Thủ tướng

Khác biệt giữa Chỉ thị 15, Chỉ thị 16 và Chỉ thị 19 của Thủ tướng
(PLVN) - Chỉ thị 15, Chỉ thị 16 và Chỉ thị 19 là chỉ đạo của Thủ tướng về các biện pháp phòng, chống tương ứng với thời điểm và tình hình kiểm soát dịch, bệnh COVID-19 khác nhau. Trong đó, Chỉ thị 16 thể hiện tinh thần "siết chặt", quyết liệt nhất với biện pháp “cách ly toàn xã hội”.

Di dời cây đa hơn 200 tuổi về trồng tại núi Thiên Bút

Cây đa hơn 200 năm tuổi được đưa lên xe chuyển về trồng tại núi Thiên Bút.
(PLVN) - Sáng 25/9, chính quyền thành phố Quảng Ngãi tổ chức di dời cây đa hơn 200 năm tuổi ở đường Nguyễn Văn Linh, phường Trương Quang Trọng về trồng tại núi Thiên Bút thuộc phường Nghĩa Chánh, thành phố Quảng Ngãi, tỉnh Quảng Ngãi.

Không để xảy ra ùn tắc giao thông tại các chốt kiểm soát dịch COVID-19

Không để xảy ra ùn tắc giao thông tại các chốt kiểm soát dịch COVID-19
(PLVN) - Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Bình Minh - Chủ tịch Ủy ban An toàn giao thông Quốc gia vừa yêu cầu Bộ Công an chỉ đạo Công an các đơn vị, địa phương lưu ý không để xảy ra ùn tắc giao thông tại các chốt kiểm soát dịch, làm ảnh hưởng đến lưu thông hàng hóa và đi lại của người dân, tăng nguy cơ lây lan dịch bệnh.

Làng nghề du lịch chật vật hồi sinh

Làng nghề du lịch đối mặt với nhiều khó khăn khi bắt nhịp lại thị trường.
(PLVN) - Hà Nội nới lỏng một số dịch vụ cũng là thời điểm các làng nghề du lịch rục rịch mở cửa đón khách trở lại sau nhiều tháng “ngủ đông”. Tuy nhiên, để phục hồi hoạt động sản xuất, du lịch trong ngày một, ngày hai với các làng nghề hiện nay là không dễ.

180 ngàn người đang tham gia chống dịch tại TP Hồ Chí Minh

180 ngàn người đang tham gia chống dịch tại TP Hồ Chí Minh
(PLVN) - Hôm qua (24/9), TP Hồ Chí Minh đã có báo cáo gửi Chính phủ về tình hình thực hiện công tác phòng, chống dịch VODID-19 tại thành phố. Trong đó, thành phố đánh giá lại quá trình thực hiện các biện pháp giãn cách xã hội thời gian qua và đưa ra một số kiến nghị với Chính phủ để chuẩn bị mở cửa lại nền kinh tế.

Nỗi lo hồ chứa bùn thải mùa mưa bão

Hồ chứa chất thải Nhà máy Tuyển quặng sắt Làng Mỵ (Yên Bái).
(PLVN) -  Đã có nhiều sự cố liên quan đến hồ thải quặng, nhất là trong điều kiện thời tiết mưa bão, làm vỡ hoặc rò rỉ nước trong hồ, vùi lấp nhà dân, gây ô nhiễm môi trường, đe dọa đến tính mạng con người. Đến mùa mưa bão, nỗi lo này càng lớn hơn.

Nhiều nơi ở Quảng Ninh ngập sâu sau mưa lớn kéo dài

Lực lượng chức năng giúp các em học sinh di chuyển ra ngoài trường.
(PLVN) - Mưa lớn kéo dài nhiều giờ đồng hồ đã khiến nhiều điểm tại Quảng Ninh ngập trong nước. Đặc biệt, TP Cẩm Phả ngập sâu giao thông đi lại khó khăn, các em học sinh được cha mẹ cõng vào lớp, lực lượng chức năng hỗ trợ người dân di chuyển đón con.