Làm báo thời "thế giới phẳng", áp lực cao, trách nhiệm lớn

Khi mạng Internet đã nối liền Đông- Tây bán cầu, để một người nông dân Việt ngồi giữa thôn nhà có thể “tám chuyện” với người anh em ở tận nước Mỹ trong chớp mắt, thì địa cầu đã trở nên không lớn hơn quả bóng của con trẻ. Thực tế ấy, đã và đang trở thành một áp lực rất lớn cho các nhà báo từ Đông sang Tây, từ quốc tế cho đến Việt Nam cũng như với đội ngũ những người làm báo Pháp luật Việt Nam...

“Cuộc đua” thông tin

Có thể nói, tốc độ và chất lượng thông tin ngày càng là một đòi hỏi không có điểm dừng ở mọi tòa soạn, hướng đến đáp ứng tối đa nhu cầu của bạn đọc. Cùng một sự kiện, sáng hôm sau  không có hay chỉ có với dung lượng thấp trên báo nhà sẽ là sự bẽ bàng chung từ phóng viên cho tới Tổng biên tập khi sự kiện ấy lại được mổ xẻ nhiều chiều, được tổ chức bài bản trên báo bạn.

Tổng Biên tập Đào Văn Hội (thứ 2, bên phải) trao quà cho bà con vùng lũ ở Hà Tĩnh (tháng 10/2010).

Chạy đua về tốc độ, chất lượng thông tin đòi hỏi trước tiên lòng say nghề, sức sáng tạo và sự dấn thân của mỗi nhà báo; đòi hỏi cơ chế làm việc và điều hành tốt của tòa soạn và sự hợp tác, hỗ trợ tối đa từ các cơ quan hữu quan cùng đông đảo bạn đọc. Thiếu một trong ba sức mạnh ấy, tất yếu sẽ bị bỏ rơi trong cuộc đua nghiệt ngã thời “thế giới phẳng”.

Điều đáng bàn là, trong “cuộc đua” thông tin ấy, từ vị thế đặc biệt của mình, báo chí – và bản thân mỗi người làm báo – phải luôn kiên trì cái nhìn toàn diện và nhân văn; kịp thời phát hiện, cổ vũ, tôn vinh kịp thời cái hay, cái đẹp, cái thiện trong cuộc sống; nhanh chóng và tích cực động viên người tốt, việc tốt; vừa hướng dẫn dư luận xã hội, vừa tham gia có hiệu quả phản biện xã hội.

Ý thức trách nhiệm

Trong chặng đường 86 năm của nền báo chí cách mạng Việt Nam, báo Pháp luật Việt Nam đã có gần 30 năm đóng góp sức lực, trí tuệ  cho sự nghiệp chung xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Kể từ ngày xuất bản số đầu tiên đến nay, báo Pháp luật Việt Nam đã luôn luôn giữ vững tôn chỉ, mục đích của mình. Tuy vậy, trong bối cảnh mới, nhiệm vụ, chức năng của Pháp luật Việt Nam cũng cần được tìm tòi và thể hiện bằng những hình thức thích hợp.

Trước hết, là một tờ báo chuyên ngành pháp luật, nhiệm vụ tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật là hàng đầu song phải nhận thức rõ, đối tượng bạn đọc nào thì có hình thức tuyên truyền, phổ biến ấy, dứt khoát không được khiên cưỡng, gò ép.

Như với bạn đọc trong quân đội chẳng hạn – với việc mở chuyên trang Quốc phòng- an ninh trong hơn 1 năm vừa qua – báo Pháp luật Việt Nam đã thực sự bắc một nhịp cầu lớn đưa pháp luật đến một đối tượng độc giả đặc biệt và nhận lại sự cổ vũ, động viên vô cùng to lớn; đồng thời khai mở một thị trường riêng nhiều bản sắc và tiềm năng mà ít báo khác có được. Thực tế ấy chứng tỏ rằng, với một tờ báo thuần túy chuyên ngành, hoàn toàn có thể khai thác được lượng rất lớn độc giả nếu thật sự hiểu nhu cầu, thị hiếu cũng như toàn tâm toàn ý đáp ứng nhu cầu, thị hiếu của độc giả.

Mặt khác, một chức năng quan trọng của báo Pháp luật Việt Nam còn là “cầu nối” từ chủ trương, chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước đến nhân dân; là diễn đàn của đông đảo các tầng lớp nhân dân.

Pháp luật vốn khô cứng trong khi thực tiễn vô cùng sinh động, phong phú. Cùng là một vụ án – sự kiện chung được nhiều tờ báo khối nội chính quan tâm phản ánh – thì báo Pháp luật Việt Nam chọn cách đưa thông tin sơ bộ, dành phần lớn thời lượng cho việc cắt nghĩa, lý giải vụ việc dưới góc nhìn khoa học pháp lý thông qua các quy định pháp luật, các bình luận, đánh giá của các chuyên gia luật học hay luật sư, những nhận xét, góp ý phản hồi từ đông đảo bạn đọc.

Bởi vậy, dù là một vụ trọng án hay chỉ một tranh chấp nhỏ, điều đọng lại sâu sắc trong bạn đọc Pháp luật Việt Nam là những bài học, kinh nghiệp, đúc rút pháp lý – từ đó dễ dàng trở thành những hiểu biết, ứng xử trong xã hội thường ngày – chứ không phải là những chi tiết giật gân, rùng rợn, ghê sợ. Hơn thế nữa, trách nhiệm xã hội và nghĩa vụ công dân cũng đòi hỏi báo Pháp luật Việt Nam phải thực sự là người bạn đồng hành, chỗ dựa pháp lý cho công dân và doanh nghiệp. Người dân, doanh nghiệp hoàn toàn có thể tìm thấy trên mỗi số báo những lời đồng cảm và chia sẻ, những lời khuyên và bài học pháp lý, những lời tư vấn hiệu quả, dễ hiểu nhất cho mỗi tình huống, cảnh đời riêng.

Vì Nhà nước pháp quyền

Chủ tịch Hồ Chí Minh – người thầy của nền báo chí cách mạng – từng nói: “Trăm điều phải có thần linh pháp quyền”. Lời Bác dạy cũng chính là định hướng chính trị xuyên suốt cho mỗi tin, bài trên báo Pháp luật Việt Nam hôm nay và trong tương lai.

Đó trước hết phải là một diễn đàn rộng rãi cho nhân dân cùng tham gia, góp ý hoàn thiện Nhà nước và pháp luật, thể hiện qua những phản ánh, bài góp ý, ý kiến của mọi tầng lớp nhân dân.

Đó còn là những ý kiến phản biện, tranh luận, bản thảo của đông đảo luật gia, luật sư, chính khách, nhân sĩ, trí thức, nhà khoa học cho nhiều vấn đề quốc kế dân sinh như điều hành kinh tế vĩ mô, đấu tranh chống tham nhũng và tiêu cực, bảo vệ chủ quyền biển đảo, giữ gìn và phát triển môi trường bền vững...

Đó cũng có thể là những kinh nghiệm nước ngoài, những bài học lịch sử, những đúc rút riêng nhưng xét ra có thể tham khảo, ứng dụng xây dựng pháp luật, hoàn thiện thể chế và Nhà nước, đáp ứng được yêu cầu trong thực tiễn hôm nay cũng như mai sau.

Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên XHCN (bổ sung, phát triển năm 2011) chỉ rõ: “Nhà nước ta là Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân. Tất cả quyền lực Nhà nước thuộc về nhân dân mà nền tảng là liên minh giữa giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và đội ngũ trí thức, do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo. Quyền lực Nhà nước là thống nhất; có sự phân công, phối hợp và kiểm soát giữa các cơ quan trong việc thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp. Nhà nước ban hành pháp luật; tổ chức, quản lý xã hội bằng pháp luật và không ngừng tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa.

Nhà nước phục vụ nhân dân, gắn bó mật thiết với nhân dân, thực hiện đầy đủ quyền dân chủ của nhân dân, tôn trọng, lắng nghe ý kiến của nhân dân và chịu sự giám sát của nhân dân; có cơ chế và biện pháp kiểm soát, ngăn ngừa và trừng trị tệ quan liêu, tham nhũng, lãng phí, vô trách nhiệm, lạm quyền, xâm phạm quyền dân chủ của công dân; giữ nghiêm kỷ cương xã hội, nghiêm trị mọi hành động xâm phạm lợi ích của Tổ quốc và của nhân dân”.

Đó là mục tiêu lớn của đất nước, cũng chính là nhiệm vụ, sứ mệnh chính trị trọng đại  của những người làm báo Pháp luật Việt Nam. Bằng việc thường xuyên trau dồi bản lĩnh chính trị, rèn luyện và tu dưỡng đạo đức nghề nghiệp, tích cực học hỏi nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ, nhất là tính chuyên nghiệp trong hoạt động báo chí... tập thể những người làm báo Pháp luật Việt Nam tự tin, mạnh mẽ khẳng định quyết tâm của mình, đóng góp thiết thực nhất cho công cuộc đổi mới và phát triển đất nước.

Hòa vào không khí chung trong ngày hội của những người làm báo cách mạng Việt Nam, tập thể những người làm báo Pháp luật Việt Nam nhận thức đầy đủ về trách nhiệm, sứ mệnh của mình. Bằng niềm đam mê, trách nhiệm xã hội và nghĩa vụ công dân của mình, các thế hệ bạn đọc hôm nay và trong tương lai hoàn toàn có thể hy vọng, báo Pháp luật Việt Nam đã và sẽ tiếp tục là người bạn đồng hành thân thiết, tin cậy trên bước đường tiếp cận và bảo vệ công lý, hoàn thiện thể chế và xây dựng thành công Nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam.

TS Đào Văn Hội (Tổng biên tập Báo Pháp luật Việt Nam)