Lãi suất phù hợp với điều kiện, khả năng hấp thụ vốn của nền kinh tế

Đầu tháng 9, lãi suất cho vay sản xuất, kinh doanh của hầu hết chi nhánh ngân hàng trên địa bàn thành phố ở mức 12-15%/năm; cho vay tiêu dùng cá nhân, chứng khoán khoảng 16-20%. Theo các doanh nghiệp và người dân, lãi suất như vậy vẫn quá cao, còn theo các ngân hàng, với mức lãi suất trên, nhiều khoản cho vay không có lợi nhuận.

Tuỳ thuộc đối tượng, mục đích vay

Có một thực tế là, tuỳ theo đối tượng vay mà ngân hàng áp dụng  lãi suất. Đối tượng được ưu tiên nhất hiện nay là khu vực nông thôn, nông nghiệp và người nông dân. Đặc biệt, ngành ngân hàng thành phố vừa triển khai chính sách tín dụng mới đẩy mạnh phục vụ khu vực này, trong đó, Agribank Hải Phòng là đơn vị đi đầu. Với đa số đối tượng của khu vực này, lãi suất cho vay khoảng 12-14%/năm. Riêng các món vay mua sắm máy móc, thiết bị phục vụ sản xuất nông nghiệp, cải hoán, đóng mới tàu đánh cá xa bờ…tiếp tục được hưởng chính sách ưu đãi của thành phố và Chính phủ lãi suất có thể bằng không. Một bộ phận khác được hỗ trợ khoảng 2% lãi suất theo gói kích cầu của Chính phủ. Các ngân hàng cho vay những đối tượng khu vực này phải bù lỗ, bởi lãi suất huy động vốn hiện nay phổ biến ở mức 11,2%. Các ngân hàng có chương trình khuyến mại như BIDV Hải Phòng, GP Bank Hải Phòng, SHB Hải Phòng…nếu tính cả giá trị các khoản khuyến mại, lãi suất huy động có thể tới 12%/năm và cao hơn.

Đối tượng ưu đãi thứ 2 là các doanh nghiệp xuất khẩu, doanh nghiệp nhỏ và vừa. Với các doanh nghiệp xuất khẩu, có ngoại tệ bán lại cho ngân hàng đương nhiên được ưu tiên về lãi suất do cả hai cùng có lợi. Các doanh nghiệp nhỏ và vừa, phải là khách hàng lâu năm của ngân hàng, được xếp hạng tín dụng tốt, mới có thể được vay vốn với lãi suất ưu đãi. Khách hàng mới của ngân hàng hoặc chưa được xếp hạng tín dụng tốt, việc tiếp cận với nguồn vốn ngân hàng cũng không dễ dàng, chưa kể phải chịu lãi suất cao hơn so với các doanh nghiệp khác, với những trường hợp này, năng lực cạnh tranh kém lại càng kém hơn.

Với các mục đích vay tiêu dùng như mua, xây, sửa nhà; mua xe máy, ô tô; đi du lịch…, lãi suất vay khá cao. Bởi vậy, các ngân hàng chủ yếu trông mong vào lợi nhuận từ việc cho vay tiêu dùng và thu dịch vụ. Nhiều ngân hàng đẩy mạnh triển khai các gói cho vay tiêu dùng rất lớn tới hàng tỷ đồng. Theo Giám đốc Sacombank Hải Phòng Hoàng Hải Vương, những người vay mua sắm, tiêu dùng hầu hết là khách hàng có điều kiện về kinh tế, có khả năng để trả các khoản vay; tuy lãi suất cao hơn cho vay sản xuất nhưng với đa số đối tượng này có thể trả nợ. Sacombank Hải Phòng cho vay tiêu dùng với lãi suất khoảng 1,5- 1,6%/ tháng. Trong các sản phẩm vay tiêu dùng của Sacombank Hải Phòng có thẻ tín dụng VISA với các hạn mức từ hàng chục triệu đến hàng tỷ đồng, thuận tiện cho khách hàng đi du lịch nước ngoài và mua sắm bằng thẻ. Một số ngân hàng khác có sản phẩm đặc trưng: Habubank Hải Phòng cho vay du học; SeAbank Hải Phòng triển khai “ Vay một lần, mua tất cả” có tài sản bảo đảm với hạn mức tối đa đến 5 tỷ đồng. Khách hàng có thể vừa mua nhà, mua xe và mua sắm các đồ dùng khác.

Khách hàng làm thủ tục vay vốn tại ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (chi nhánh Hải Phòng)

So với mặt bằng lãi suất cho vay thế giới, đặc biệt là trong bối cảnh suy giảm kinh tế toàn cầu, các mức lãi suất trên có thể nói là cao ngất ngưởng. Theo Giám đốc Công ty TNHH vận tải Hải Âu Nguyễn Hải Hà, ngành vận tải thủy năm ngoái khá khốn đốn, thua lỗ do giá cước hạ, phục hồi rất chậm. Song, nguồn vốn sản xuất, kinh doanh và đầu tư của doanh nghiệp chủ yếu phụ thuộc vào nguồn vốn vay ngân hàng. Bởi vậy, ngân hàng cho vay với lãi suất nào doanh nghiệp cũng phải chịu. Đó là chưa kể các khoản phí. Doanh nghiệp cũng không có nhiều cơ hội lựa chọn ngân hàng để vay tiền, bởi lẽ, đến với ngân hàng mới, lãi suất cho vay chưa chắc thấp hơn, lại phải chịu thẩm định chặt chẽ hơn do là khách hàng mới.

Mặc dù lãi suất cho vay hiện đã cao, tuy nhiên, nếu không có biện pháp quản lý tốt, các mức lãi suất trên chưa dừng lại ở đó mà có thể sẽ bị đẩy lên cao hơn trong thời gian tới. Hiện nhiều ngân hàng như Vietcombank, ACB, VRB…vừa tăng lãi suất huy động vốn bằng ngoại tệ. Có ngân hàng không muốn tăng cũng buộc phải tăng theo để giữ khách hàng. Như vậy, trước mắt, lãi suất cho vay bằng ngoại tệ sẽ tăng lên. Với mặt bằng lãi suất huy động vốn và cho cao như hiện nay, khó có thể giảm được như chỉ đạo của Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước là đưa lãi suất huy động vốn về mức 10%/năm và lãi suất cho vay ở mức 12%/năm. Nếu lãi suất huy động vốn quá cao, nguồn vốn để cho vay với lãi suất thấp cũng sẽ bị thu hẹp, ảnh hưởng đến các chính sách an sinh xã hội, phát triển nông nghiệp, nông thôn cũng như khó đạt được mục tiêu kiềm chế lạm phát.

Để hạn chế các cuộc chạy đua tăng lãi suất huy động vốn và cho vay, Ngân hàng Nhà nước và các cơ quan chức năng cần có các biện pháp quyết liệt, hiệu quả hơn. Ngoài ra, các doanh nghiệp, khách hàng vay vốn khác cần có các giải pháp sử dụng, quay vòng vốn vay hiệu quả; giảm dần phụ thuộc vào nguồn vốn vay. Ngành ngân hàng từng bước chủ động điều chỉnh lãi suất huy động vốn và cho vay phù hợp với điều kiện và khả năng hấp thụ vốn của nền kinh tế, bảo đảm sự phát triển bền vững../.

 Mai Hương