Lãi suất ngân hàng- Áp lực "đè nặng" lên doanh nghiệp

Tiết giảm sản xuất

Công ty cổ phần Thép Đình Vũ vừa sản xuất phôi thép vừa phải đầu tư, vì vậy, khoản tiền vay ngân hàng rất lớn. Hằng tháng, công ty phải trả 12-13 tỷ đồng tiền lãi ngân hàng. Trong khi đó, ngành sản xuất thép nói chung, nhất là phôi thép đang gặp rất nhiều khó khăn, công ty đang tồn kho tới 30.000 tấn phôi thép và trong tháng 9 vừa qua hầu như không bán được đơn hàng nào, phải sản xuất cầm chừng để vượt qua giai đoạn khó khăn.

Giám đốc Công ty cổ phần ắc quy Tia Sáng Hoà Quang Nam cho biết, mặc dù được Chi nhánh Ngân hàng Công Thương Lê Chân cho vay với mức lãi suất ưu đãi, nhưng doanh nghiệp vẫn phải tìm  mọi cách để trả lãi ngân hàng nhằm giảm bớt áp lực của việc vay vốn. Đồng thời công ty phải điều tiết, giảm sản xuất để không phải vay nhiều vốn của ngân hàng. Nhiều lãnh đạo doanh nghiệp khác rất lo lắng, nếu lãi suất vay vốn không giảm mạnh hơn từ nay đến cuối năm, sẽ có khoảng 20% số doanh nghiệp của thành phố gặp khó khăn, có thể bị phá sản.

Theo lãnh đạo một số chi nhánh ngân hàng đến nay, nhiều doanh nghiệp vẫn có khả năng trả nợ vốn và lãi đúng hạn như Thép Đình Vũ, Sơn Trường, Vosco, Vinaship... Song từ nay đến cuối năm và sang đầu năm sau, sẽ có rất nhiều khó khăn, vì vậy, ngân hàng đang phải trích quỹ dự phòng.

Ngân hàng hạ lãi suất nhỏ giọt

Từ tháng 4 trở lại đây, khi lãi suất ngân hàng bắt đầu tăng, doanh nghiệp ngay lập tức phải vay vốn với lãi suất rất cao. Nay, tốc độ lạm phát giảm, doanh nghiệp hy vọng sẽ được giảm lãi suất vay, nhưng các ngân hàng chỉ hạ lãi suất nhỏ giọt. Mặc dù lãi suất huy động vốn giảm, phần lớn các doanh nghiệp vẫn phải vay vốn ngân hàng thương mại với lãi suất trần 21%. Chỉ một số ít doanh nghiệp xếp hạng A về tín nhiệm, doanh nghiệp xuất khẩu có uy tín được các ngân hàng đua nhau chào mời, mới được vay vốn với lãi suất ưu đãi. Hiện các chi nhánh ngân hàng Hàng hải, ACB, liên doanh Malaixia...vẫn áp dụng mức lãi suất cho vay chung 21%; Agribank cho vay lãi suất thấp hơn một chút, 19,5%/năm. Mỗi ngân hàng đưa ra một số gói sản phẩm hỗ trợ khách hàng. Chẳng hạn, Eximbank cho doanh nghiệp xuất khẩu vay ưu đãi bằng VNĐ, tính theo lãi suất USD. Ngân hàng Hàng hải cho doanh nghiệp xếp hạng tín dụng loại A vay vốn lãi suất 20-20,5%, hạ một chút so với lãi suất cho vay chung; cho vay doanh nghiệp xuất khẩu lãi suất 11%/năm. Ngân hàng Đầu tư- Phát triển cho các tổng công ty lớn, doanh nghiệp xuất khẩu, thu mua lúa gạo…vay với lãi suất 17,5%/năm; doanh nghiệp nhỏ và vừa 17,8%. Khách hàng bình thường vay ngắn hạn dưới một năm lãi suất 18,2%; vay dài hạn và trung hạn vẫn là 21%/năm.

Theo lãnh đạo một chi nhánh ngân hàng TMCP, sở dĩ họ chưa thể hạ lãi suất cho vay mạnh hơn là do thời gian qua ngân hàng phải huy động vốn với lãi suất rất cao. Mặt khác, các ngân hàng đều đang "nhìn nhau". Nếu nhiều ngân hàng hạ lãi suất cho vay, các ngân hàng không thể không theo. Song chưa mấy ngân hàng chịu đi đầu trong lĩnh vực này.

Trong báo cáo 6 tháng đầu năm, hầu hết các ngân hàng đều công bố mức lợi nhuận rất cao. Đây không hoàn toàn là lợi nhuận do cho vay doanh nghiệp mang lại mà có từ nhiều nguồn kinh doanh khác của ngân hàng: vàng, ngoại tệ, thanh toán trong nước và quốc tế, các hoạt động dịch vụ khác…Tuy nhiên, nếu ngân hàng chia sẻ khó khăn với doanh nghiệp nhiều hơn nữa, có thể chấp nhận hoà vốn, để tạo điều kiện cho doanh nghiệp vượt qua khó khăn sẽ hỗ trợ cho nền kinh tế phát triển.

Cần sự chỉ đạo quyết liệt hơn

Trong các cuộc họp Chính phủ và họp báo gần đây Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng và Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Nguyễn Văn Giàu  khẳng định, trong thời gian tới tiếp tục thi hành chính sách thắt chặt tiền tệ nhưng linh hoạt hơn, nhằm khắc phục khó khăn cho doanh nghiệp. Biện pháp hạ lãi suất huy động vốn và cho vay đã được tính đến. Song rõ ràng là vẫn còn khoảng cách lớn từ ngân hàng đến doanh nghiệp.

Hiện trên thế giới, Cục dự trữ liên bang Mỹ (FED), Ngân hàng Trung ương Châu Âu (ECB) và 4 Ngân hàng Trung ương lớn trên thế giới của Ca-na-đa, Anh, Thuỵ Điển, Thuỵ Sĩ đều đồng loạt hạ lãi suất cơ bản để giảm bớt căng thẳng trên thị trường tài chính, giảm tác động của cuộc khủng hoảng tài chính. Mức lãi suất cơ bản của các ngân hàng này từ 1,5 đến 4,5%/năm nhưng ở Việt Nam, các doanh nghiệp vẫn đang phải vay vốn với mức lãi suất cao ngất ngưởng.

Trong thời gian tới, Chính phủ sẽ có biện pháp chỉ đạo quyết liệt hơn để hỗ trợ, giúp các doanh nghiệp ổn định sản xuất, kinh doanh, bảo đảm vị thế cạnh tranh trong nền kinh tế. Nếu các ngân hàng tích cực hơn trong việc hỗ trợ doanh nghiệp, thông qua việc hạ lãi suất cho vay cũng là biện pháp tạo nguồn “khách hàng” để phát triển lâu dài.

Mai Hương