Lạc vào xứ sở đá mỹ nghệ Ninh Vân

(PLVN) - Người Ninh Bình sở hữu những đức tính quý báu mà không phải nơi nào cũng có được đó là khéo léo và tinh tế. Cũng chính vì vậy, Ninh Bình là cái nôi của nhiều nghề thủ công nổi tiếng, có giá trị thẩm mỹ và kinh tế cao, trong đó không thể không nhắc tới nghề "thổi hồn" vào đá ở làng đá mỹ nghệ Ninh Vân (TP Ninh Bình, tỉnh Ninh Bình). 
Lạc vào xứ sở đá mỹ nghệ Ninh Vân

Người người làm đá, nhà nhà làm đá

Ông Nguyễn Quang Diệu, Trưởng Ban quản lý làng nghề Ninh Vân cho biết, lịch sử làng nghề Ninh Vân có tới 400 năm nay. Nghề có lúc thịnh, lúc suy. Thời điểm hiện tại được coi là “vượng” nhất của nghề đá nơi đây. Do đó, cái tên làng đá Ninh Vân nay nổi tiếng cả nước. Ninh Vân vốn là tên gọi chung của hai làng Xuân Vũ và làng Hệ. Trong đó, làng Hệ là nơi khởi đầu nghề điêu khắc đá, nơi còn lưu giữ văn bia ghi công ông Tổ nghề đá. 

Lạc vào xứ sở đá mỹ nghệ Ninh Vân ảnh 1
Cổng vào làng đá mỹ nghệ Ninh Vân  

Qua bàn tay khéo léo của thợ chế tác đá, những hòn đá thô sơ đã trở thành những tác phẩm nghệ thuật hoàn hảo. Các sản phẩm chạm khắc đá ở nơi đây rất đa dạng, phong phú gồm các loại từ chậu cảnh, cổ bồng, bàn, ghế, sập đến các sản phẩm đá mỹ nghệ trên những công trình lớn như: đình, chùa, lăng mộ, tượng đài, phù điêu.. Tất cả đều được chạm khắc tinh tế, sống động, đường nét tao nhã, uyển chuyển, mềm mại bởi đôi bàn tay và khối óc của các nghệ nhân.

Dọc từ Bắc vào Nam, đâu đâu cũng thấy sản phẩm của những người thợ đá Ninh Vân. Trong đó, không thể không kể đến một số công trình nổi tiếng như: Tượng đài Bà mẹ chiến sỹ ở Thủ Đức (TP Hồ Chí Minh), Tượng đài Nghĩa trang liệt sĩ Trường Sơn, Tượng đài Thanh niên xung phong (Quảng Trị), tượng Mẹ Suốt (Quảng Bình), tượng Bác Hồ (Nghệ An, Vĩnh Phúc, Sơn La, Vinh), tượng Trần Hưng Đạo (Hải Dương), tượng đài chiến thắng (Điện Biên), quảng trường (Hòa Bình), tượng đài Hoàng Quốc Việt (Bắc Ninh), nhiều hạng mục tại chùa ở quần đảo Trường Sa ... 

Lạc vào xứ sở đá mỹ nghệ Ninh Vân ảnh 2
500 pho tượng La Hán tại chùa Bái Đính được tạc dưới bàn tay tài hoa của nghệ nhân Ninh Vân 

Đến với vùng đất Cố đô Ninh Bình, chúng ta sẽ được tận mắt chiêm ngưỡng những sản phẩm tạc rồng bằng đá, những phù điêu, hoa văn bằng đá sinh động, công phu như Cột kinh chùa Nhất Trụ, Long sàng ở đền Vua Đinh, 500 pho tượng La Hán bằng đá nguyên khối ở chùa Bái Đính, đôi rồng đá ở hai bên tả, hữu tượng thần Huyền Thiên Trấn Vũ... Những tác phẩm nghệ thuật đó phần nào đã thể hiện tài nghệ và sự khéo léo của người nghệ nhân làng Ninh Vân. 

Đá Ninh Vân không chỉ "ghi dấu" ở khắp nơi trên cả nước mà còn “xuất khẩu” sang nước ngoài như Campuchia, Lào, Mỹ. Đó là cả một câu chuyện dài của tổ thợ Ninh Vân có tâm với nghề, di chuyển qua biên giới để tạc tượng đài hữu nghị Việt Nam - Campuchia từ những năm 1989. Đó là cả một kỳ tích khi những người con Ninh Vân định cư tại Mỹ về thăm quê và mang theo những sản phẩm đá mỹ nghệ sang trời Tây bằng đường hàng không.

Lạc vào xứ sở đá mỹ nghệ Ninh Vân ảnh 3
Công trình tượng đại Việt Nam - Campuchia do các nghệ nhân làng đá Ninh Vân chế tác 

Suốt hơn 400 năm qua, việc duy trì và phát triển nghề điêu khắc đá ở Ninh Vân chủ yếu theo hình thức cha truyền con nối. Do đó, các phương pháp chế tác đặc sắc được trao truyền và ngày càng tinh xảo hơn do các nghệ nhân thế hệ sau kế thừa, phát huy và sáng tạo nhiều kỹ thuật chạm khắc đá mới. Cùng với đó, việc ứng dụng máy móc, công nghệ trong thiết kế mẫu mã, chế tác cũng giúp cho thợ đá bớt vất vả hơn.

Phó chủ tịch UBND xã Ninh Vân - ông Đỗ Khắc Cường chia sẻ với Pháp luật Việt Nam, hiện tại, Ninh Vân có 12/13 thôn làm nghề chế tác đá mỹ nghệ, 60 doanh nghiệp tư nhân và 600 đơn vị chuyên chế tác đá mỹ nghệ. Trong đó, có 2000 thợ chuyên, 1000 thợ bán chuyên và 2000 người từ địa phương khác cũng về Ninh Vân để làm nghề đá. Tính riêng 6 tháng đầu năm 2019, giá trị sản xuất dịch vụ làng nghề ước đạt trên 222 tỷ đồng. 

Người "thổi hồn" vào đá

Ông Nguyễn Quang Diệu, Trưởng Ban quản lý làng nghề Ninh Vân chia sẻ, người Ninh Vân không sử dụng kỹ thuật đánh bóng, thay màu đá sản phẩm, mà sử dụng nguyên nét mộc mạc của các khối đá. Quy trình chế tác đá truyền thống ở Ninh Vân bao gồm nhiều công đoạn khác nhau. Sau khi được cắt xẻ thành từng hình khối, kích thước, thợ đá tính toán sắp đặt từng chi tiết ráp nối công trình. 

Lạc vào xứ sở đá mỹ nghệ Ninh Vân ảnh 4
Nghệ nhân Đỗ Khắc Thư đang chế tác đá mỹ nghệ  

Tuy nhiên, các công đoạn chế tác nhiều hay ít, đơn giản hay phức tạp phụ thuộc vào từng loại sản phẩm đá, đá nguyên liệu… Để chế tác được những công trình có giá trị, các nghệ nhân phải có lòng yêu nghề và biết thổi hồn vào các tác phẩm của mình. Nghệ nhân Đỗ Khắc Thư (thôn Xuân Phúc, xã Ninh Vân) cho biết, có nhiều cách để phân loại đá. Trong đó, cách phân loại phổ biến nhất là chia đá làm 3 loại gồm đá quý, đá bán quý và đá thường. Chất liệu đá được đánh giá cao hơn các chất liệu khác bởi đặc tính vĩnh cửu với thời gian. Một thợ làm đá giỏi phải đảm bảo tiêu chuẩn “4 trong 1” gồm: điêu khắc giỏi, chọn đá giỏi, thợ rèn giỏi (sửa dụng cụ làm đá) và kiến trúc giỏi. 

Những nghệ nhân làng Ninh Vân tâm sự trong nghề tạc đá, khó nhất là tạc lãnh tụ. Bởi sản phẩm được ra mắt không chỉ thể hiện hình ảnh của phiên bản gốc từ nét mặt, đôi mắt, vầng trán mà còn phải toát lên "phần hồn", phong thái lãnh tụ. Có trường hợp, nghệ nhân phải thay đến 6 tảng đá mới chọn được tảng đá có màu sắc và hình khối hợp lý với khuôn mặt của lãnh tụ. 

Gặp nghệ nhân Đỗ Khắc Thư, chúng tôi mới cảm nhận thấy những người thợ đá vất vả như thế nào. Ông Thư nổi tiếng ở Ninh Vân vì giỏi kim khí. Cơ duyên của ông đến với nghề đá cũng xuất phát từ đây. Bằng trí óc sáng tạo, ông đã chế tác ra máy rút lọc, một "trợ giúp viên" đắc lực trong nghề đá. Ngày nhận 3 giải thưởng cho sáng chế máy rút lọc, ông Thư chỉ đau đáu một điều, làm sao để loại máy này giúp người tạc đá ở Ninh Vân bớt đi phần nào vất vả. 

"Trong suốt mấy chục năm trong nghề, công trình mà tôi ấn tượng nhất là tượng mẹ Việt Nam Anh hùng tại Thủ Đức (TP Hồ Chí Minh). Bức tượng cao 70m tính từ mặt đất và có tới gần 300 thợ đá miệt mài làm trong suốt 2 năm trời. Vinh dự là một trong những thợ đá chính làm nên tác phẩm khổng lồ này, tôi càng ý thức rằng phải làm sao để những hòn đá vô tri vô giác trở thành tác phẩm thể hiện sự tôn kính của thế hệ đi sau", ông Thư chia sẻ.

Hiện, các ngành chức năng tại Ninh Bình đang hoàn thiện hồ sơ để công nhận nghề đá Ninh Vân thành di sản văn hóa phi vật thể. Từ làng nghề này, các nghệ nhân đã, đang và sẽ để lại cho đời những tuyệt tác đặc sắc bằng đá, trường tồn với thời gian.

Phương Thanh
Cùng chuyên mục
Phim “Ròm” được khen về kỹ thuật quay phim và ngôn ngữ điện ảnh nhưng bị chê về kịch bản.

Để điện ảnh Việt hội nhập, vươn xa

(PLVN) - Dự thảo Luật Điện ảnh sửa đổi đang được đưa ra lấy ý kiến đã đặt ra vấn đề xây dựng nền điện ảnh Việt Nam hội nhập quốc tế cũng như khuyến khích phát triển thị trường điện ảnh trong nước; xem xét các quy định về điện ảnh trong bối cảnh khoa học, công nghệ đang phát triển mạnh mẽ và tác động trực tiếp, làm thay đổi thị hiếu người xem.

Đọc thêm

Mẹ và con trai cùng tình nguyện vào điểm nóng chống dịch

Bà Nguyễn Thị Sáu (trái) tặng quà cho người dân khó khăn.
(PLVN) - Mẹ là cán bộ phụ nữ, tích cực tham gia công tác phòng, chống dịch Covid-19 tại địa phương. Con là bác sĩ trẻ, tình nguyện dấn thân vào “điểm nóng” TP HCM chống dịch. Đó là chuyện về mẹ con bà Nguyễn Thị Sáu - Lê Hồng Cường (ngụ khu phố 3, phường Ghềnh Ráng, TP Quy Nhơn, tỉnh Bình Định).

Ngẫm ngợi nơi gác nhỏ: Đất Bản Ngoại

Ngẫm ngợi nơi gác nhỏ: Đất Bản Ngoại
(PLVN) - Phố Ba Giăng nằm trên trục đường 13A từ Thái Nguyên qua Đại Từ rồi vượt đèo Khế sang Tuyên Quang. Gọi là phố cho sang trọng chứ chỉ có mấy nhà bên dệ đường chỗ đó có con đường mòn nhỏ rẽ vào xóm Đồn.

Giữ lửa nghề làm giấy bản của người Dao

Giữ lửa nghề làm giấy bản của người Dao
Giấy bản là một sản phẩm có vai trò quan trọng và được sử dụng thường xuyên trong đời sống của đồng bào Dao. Giấy bản được người Dao dùng trong việc thờ cúng tổ tiên và các dịp lễ, tết, như Lễ cấp sắc, Lễ cầu an, Lễ cầu mùa... Kỹ thuật làm giấy bản của người Dao là một quy trình sản xuất được đúc rút và hoàn thiện qua nhiều thế hệ.

Người đàn ông miệt mài làm từ thiện giữa vùng dịch

Anh Nguyễn Văn Tâm bên chiếc xe "chở nặng yêu thương".
(PLVN) - Mặc thời tiết nắng nóng hay mưa gió, những chuyến xe chở rau xanh, bao gạo, thùng mì... của anh Nguyễn Văn Tâm vẫn lăn bánh để gửi tới những hộ dân đang thực hiện cách ly xã hội. Những món quà tuy giá trị không nhiều nhưng ẩn chứa tình người sâu đậm.

Về Nhơn Hải xem rùa biển đẻ trứng, nở con

Cá thể rùa biển bò lên bãi biển đẻ trứng ngày 29/6.
(PLVN) - Từ cuối tháng 6 đến nay, bãi biển trước thôn Hải Đông (xã Nhơn Hải, TP Quy Nhơn, tỉnh Bình Định) đã có 4 lượt rùa biển lên đẻ với 384 trứng. Mới đây, một ổ trứng rùa đã nở với tỷ lệ nở thành công đạt 54%, tạo động lực cho các bên tham gia cùng chung tay bảo tồn rùa biển.

Bảo hiểm trách nhiệm dân sự bắt buộc: Vì sao nhiều chủ xe cơ giới chưa “mặn mà”?

(ảnh minh họa).
(PLVN) - Tham gia bảo hiểm trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới là nghĩa vụ và trách nhiệm. Tuy nhiên, không ít người mua bảo hiểm trách nhiệm dân sự với tâm lý đối phó. Vậy đâu là giải pháp cần thiết để phát huy ý nghĩa của loại bảo hiểm này? Hãy cùng Thạc sỹ, Luật sư Nguyễn Đức Hùng - Phó Giám đốc, Công ty Luật TNHH TGS (Đoàn Luật sư TP Hà Nội) phân tích các nguyên nhân.

Idol show khoe thân… khởi nghiệp bằng “vốn tự có” (kỳ 3)

Một quảng cáo tuyển idol show trên mạng xã hội.
(PLVN) - Nghề “idol show” (chỉ những cô gái trình diễn) hiện được nhiều bạn gái trẻ lựa chọn. Sẽ không có gì đáng nói, nếu nó chỉ phục vụ nhu cầu giải trí lành mạnh mà không bị biến tướng thành khoe thân, khiêu dâm, trái với thuần phong mỹ tục, tiềm ẩn tệ nạn xã hội.

Ấm tình Đất phương Nam

Ấm tình Đất phương Nam
(PLVN) - Chuyên đề Pháp luật số đặc biệt tháng 9 với tiêu đề "Đất phương Nam" sẽ ra mắt độc giả vào ngày 10/9. 

Người dân vẫn tin dùng mì Hảo Hảo vì không vi phạm tiêu chuẩn Việt Nam

Người dân vẫn tin dùng mì Hảo Hảo vì không vi phạm tiêu chuẩn Việt Nam
(PLVN) - Cuối tháng 8, dư luận xôn xao với thông tin Cơ quan An toàn Thực phẩm Ireland (FSAI) ra thông báo thu hồi một số lô sản phẩm ăn liền Hảo Hảo vì có chứa chất Ethylene Oxide (EO). Sau sự cố này, người dân vẫn sử dụng mì Hảo Hảo hàng ngày vì sản phẩm được khẳng định không vi phạm tiêu chuẩn Việt Nam.

Vì sao Đắk Lắk “tuýt còi” giao dịch đất đai ở Khu dân cư Hà Huy Tập?

Khu dân cư Hà Huy Tập còn được quảng cáo là khu đô thị Ân Phú nằm tại phường Tân An, TP.Buôn Ma Thuột (Ảnh: Cafeland.vn).
(PLVN) -  Đầu năm 2021, UBND tỉnh Đắk Lắk chấp thuận cho chủ đầu tư - Công ty CP Đầu tư Phát triển Đô thị Ân Phú chuyển quyền sử dụng đất đã đầu tư xây dựng hạ tầng tại Khu dân cư Hà Huy Tập. Thế nhưng, mới đây lại yêu cầu “không tiếp nhận, xử lý hồ sơ giao dịch”. Vì sao lại như vậy?

Những bài học kinh nghiệm quý báu của Bắc Giang trong phòng, chống dịch Covid-19

Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc trao tặng Huân chương Lao động hạng Ba cho Đảng bộ, chính quyền và nhân dân tỉnh Bắc Giang về thành tích chống dịch.
(PLVN) - Trong buổi làm việc với Tỉnh uỷ, UBND tỉnh Bắc Giang và trao Huân chương Lao động hạng Ba cho tỉnh Bắc Giang vì thành tích chống dịch cho lãnh đạo tỉnh, Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc đã khẳng định các bài học kinh nghiệm tốt của Bắc Giang trong phòng, chống COVID-19, đó là giãn cách kịp thời; thứ hai là bảo đảm an sinh xã hội cho người dân bằng nhiều nguồn lực; thứ ba là chữa trị tích cực cho người mắc COVID-19 nên hạn chế được số ca tử vong; và thứ tư tích cực vận động tiêm vaccine cho những đối tượng theo thứ tự ưu tiên.

Doanh nghiệp hàng không nỗ lực vượt qua “mùa Covid”

Hãng hàng không quốc gia Vietnam Airlines được hỗ trợ gói 12.000 tỷ đồng
(PLVN) - Hàng không là lĩnh vực chịu ảnh hưởng nặng nề bởi dịch bệnh Covid-19. Tuy nhiên, chưa có một doanh nghiệp hàng không nào ở Việt Nam phải phá sản, ngược lại đang trụ vững và sẵn sàng bay khi được phép cất cánh. Bí quyết nào đã giúp các doanh nghiệp hàng không giữ được sức khoẻ như vậy?