Kỷ vật của một liệt sĩ Hải Phòng trở về từ nước Mỹ

Sau gần 40 năm lưu lạc nửa vòng trái đất, một số kỷ vật của liệt sĩ Nguyễn Văn Việt được một cựu chiến binh Mỹ-ông Larry Luther chuyển về Việt Nam với mong muốn kỷ vật đến được với thân nhân gia đình liệt sĩ. Ông Phạm Hữu Thư, Giám đốc Sở Ngoại vụ cho biết: “Kỷ vật của liệt sĩ được chuyển theo đường ngoại giao về Sở Ngoại vụ gồm một phong bì đựng cuốn sổ tay và một số bức ảnh của liệt sĩ kèm Công văn số 2024 ngày 3-7-2006 của Bộ Ngoại giao”. Trong công văn có đoạn: “Cựu chiến binh Mỹ Larry Luther (địa chỉ 19916 65th Ave.SE,Snohomish, Wa.98296, USA) nhờ chính quyền phía Việt Nam chuyển giúp cuốn sổ tay và một số bức ảnh của một liệt sĩ có tên là Nguyễn Văn Việt cho gia đình”. Kỷ vật của liệt sĩ Nguyễn Văn Việt gồm một cuốn sổ tay nhỏ; 3 tấm ảnh của bạn liệt sĩ Nguyễn Văn Việt cỡ 4x3; hai tấm ảnh cỡ 3x4 của chị Nguyễn Thị Thắm và chị Dung (bạn gái anh Việt); một mảnh giấy mỏng có ghi bài thơ chị Dung gửi tặng anh Việt vào ngày 21-4-1967; một tấm ảnh Bác Hồ cỡ 11x7 và một tấm bưu thiếp do tiểu đội Đình Kênh tặng nhân ngày anh Việt lên đường nhập ngũ 28-4-1966. Thông tin từ cuốn sổ tay cho thấy, cuốn sổ do chị Nguyễn Thị Thắm, ở số 6 ngõ 178 phố Trần Quốc Toản, Hải Phòng tặng anh Việt làm kỷ niệm trước ngày anh lên đường nhập ngũ. Hiện chị Thắm đang ở thị trấn Hà Trung, huyện Hà Trung, tỉnh Thanh Hóa.

 Theo kết quả xác minh của Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố: trong sổ lưu danh liệt sĩ quận Lê Chân có tên liệt sĩ Nguyễn Văn Việt, sinh năm 1948, nguyên quán xã Lưu Thượng, huyện Kim Thành, tỉnh Hải Dương, trú quán tại số 27/72 phố Lạch Tray. Liệt sĩ Nguyễn Văn Việt là con ông Nguyễn Văn Duyệt (mất năm 1992) và bà Nguyễn Thị Khôi (mất năm 1993). Anh là con trưởng trong gia đình, nhập ngũ tháng 4-1966, cấp bậc thượng sĩ. Giấy báo tử số 390-HP ghi ngày anh hy sinh là 17-11-1972. Anh Việt vinh dự được Nhà nước tặng thưởng Huân chương Quân công hạng ba và Huân chương Chiến công Giải phóng.

Ông Nguyễn Văn Nam ở số 81/72,  phố Lạch Tray (ngõ Sơn Hà) phường Đông Hải (quận Lê Chân) hiện đang thờ cúng vong linh liệt sĩ Nguyễn Văn Việt. Ông Nam là em trai liệt sĩ Nguyễn Văn Việt cho biết, từ khi anh Việt vào chiến đấu ở mặt trận miền Nam đến nay, gia đình không nhận được bất cứ thông tin nào,  kể cả nơi hy sinh, nơi chôn cất liệt sĩ. Vì vậy gia đình rất mừng và xúc động khi nhận lại những kỷ vật của người đã khuất. Ông Nam bày tỏ mong muốn cựu chiến binh Mỹ Larry Luther  cung cấp thêm những thông tin về chiến trường nơi anh Việt đã chiến đấu và hy sinh.

Cuốn sổ tay của liệt sĩ Nguyễn Văn Việt dày gần 300 trang, trang đầu tiên dán ảnh Bác Hồ, trang thứ 2 có  dòng chữ: “Sổ chia tay đất Cảng” ký tên Nguyễn Việt, HT 14947KJ và lời đề tặng của chị Nguyễn Thị Thắm…Tiếp đó là bài thơ do liệt sĩ viết ngày 28-11-1967 và một số dòng nhật ký ghi lại những tháng ngày trong quân ngũ từ ngày 11-1-1967 đến 20-3-1968. Những trang sau để trống không thấy ghi thêm gì nữa. Trong cuốn sổ có ghi số hòm thư của chị Nguyễn Thị Thắm và anh Nguyễn Văn Niên. Những dòng ghi chép sơ sài, nét bút ngệch ngoạc trên những trang giấy đã ố vàng, cộng với vết đạn xuyên thủng cuốn sổ dày cộm cho thấy chiến sự nơi anh đóng quân thật khốc liệt với những trận chiến dai dẳng, mệt mỏi. Ngày 15-3-1968, anh ghi “hôm nay địch oanh tạc và thả bom, gần hầm chỗ họat động, ba quả bom bi bỏ trước cửa hầm”…Mặt sau cuốn sổ, anh ghi : “Ngày 13-7-1967, ngày mà lòng tôi nhớ mãi, ngày vui nhất của tôi, tôi được đứng trong hàng ngũ của Đoàn thanh niên Việt Nam”. Qua những dòng chữ ít ỏi trong cuốn sổ có thể cảm nhận sâu sắc những giây phút khó khăn, gian khổ, thậm chí chạm tới ranh giới mỏng manh giữa sự sống và cái chết mà anh Nguyễn Văn Việt và đồng đội của anh phải chịu đựng. Nhưng cũng như bao lớp thanh niên ngày đó, lý tưởng cách mạng, lòng yêu quê hương, đất nước soi sáng những bước đường anh đi, giúp anh vượt qua bao khó khăn, thử thách, thậm chí có trường hợp phải đối mặt với cái chết. Mặc dù chiến đấu gian khổ, đối mặt với hiểm nguy và hy sinh nhưng tâm hồn người chiến sĩ vẫn phơi phới niềm tin chiến thắng. Anh gửi gắm niềm tin ấy qua bài thơ viết tặng người bạn gái: "Em có biết giữa những ngày kháng chiến/ Cả quê ta trong ngọn lửa chiến tranh/Hai đứa chúng mình tạm xa đất Cảng/Mang trái tim giữ Tổ quốc yên lành/Hãy giữ lấy tình yêu em nhé/Với tấm lòng chung thuỷ khôn nguôi/Dù cuộc sống có phong ba bão táp/Như con thuyền vững lái giữa biển khơi"…

Anh Nguyễn Văn Việt nhập ngũ khi tròn 18 tuổi và mới  học hết cấp 1. Nghe theo tiếng gọi của Tổ quốc, anh hăng hái xin phép cha mẹ lên đường đi chiến đấu để lại những lời yêu thương chưa kịp ngỏ với người bạn gái thuở "chăn trâu cắt cỏ" và hẹn "Ngày mai thống nhất/Khi những chuyến tàu về đất Cảng xa xôi/Lúc ấy chúng mình sánh vai trên đường phố/Tình đôi ta Việt Thắm ngàn đời " (Trích bài thơ anh viết tặng bạn gái ngày 28-11-1967).

Cho đến bây giờ ngoài những kỷ vật ít ỏi do người cựu chiến binh Mỹ Luther trao trả, anh hy sinh trong hoàn cảnh nào, chôn cất nơi đâu vẫn chưa có thông tin cụ thể. Anh đang nằm nơi đâu trên mảnh đất Việt Nam hình chữ S? Đáp ứng lòng mong mỏi của gia đình liệt sĩ, Sở Ngoại vụ đang xúc tiến nhiều hoạt động liên lạc với cựu chiến binh Larry Luther với hy vọng tìm kiếm thông tin cụ thể hơn về những năm tháng chiến đấu và hy sinh của liệt sĩ Nguyễn Văn Việt. Mong rằng hài cốt của anh sớm được tìm thấy và quy tập về nghĩa trang liệt sĩ thành phố, để anh được trở về yên nghỉ  giữa mảnh đất quê hương-nơi anh sinh ra và lớn lên, nơi có những người thân của anh đang ngày đêm mong đợi./.