Kỳ thú 10 bảo vật quốc gia ở bảo tàng Quảng Trị
Tồn tại hàng nghìn năm trong môi trường khắc nghiệt về thời tiết và chiến tranh nhưng 5 bảo vật mang phong cách kiến trúc Việt còn khá nguyên vẹn hình dạng của mình.
Tồn tại hàng nghìn năm trong môi trường khắc nghiệt về thời tiết và chiến tranh nhưng 5 bảo vật mang phong cách kiến trúc Việt còn khá nguyên vẹn hình dạng của mình.
| Cụm vò bán sứ Đường làng Dương Lệ |
Theo ông Mai Trường Mạnh - Giám đốc Bảo tàng Quảng Trị cho rằng đây là những bức tượng có một không hai, không gì sánh kịp, đã tồn tại hằng trăm năm nay như tượng Nguyễn Ư Dĩ chẳng hạn.
Tượng Nguyễn Ư Dĩ được đúc dưới thời chúa Nguyễn, cao 0,62 m, phần vai rộng 0,30 m. Nguyễn Ư Dĩ là cậu ruột chúa Nguyễn Hoàng. Ông là người có công lớn trong việc giúp chúa Nguyễn xây dựng cơ đồ ở Đàng Trong, nhất là thời gian 68 năm của chúa Nguyễn Hoàng đóng dinh ở đất Quảng Trị.
Tượng được đúc bằng đồng ở tư thế ngồi trên ghế thấp, hai chân gấp khuỷu hơi dang ra. Khuôn mặt chữ điền, mắt nhìn xuống, mũi cao, môi mỏng, cằm vuông, râu dài, dái tai rộng, đầu đội mũ quan hai lớp, chân đi hia chỉ để lộ phần mũi.
| Tượng Nguyễn Ư Dĩ |
Theo Hội đồng Giám định khoa học Bảo tàng Quảng Trị, cụm vò bán sứ Đường làng Dương Lệ có số lượng 7 cái, trong đó 5 cái còn nguyên vẹn. Vò lớn nhất cao 0,57m, đường kính miệng vò 0,21m, vò nhỏ nhất cao 0,11m.
Cụm vò có hình dạng thân phình và thon dần về hai phía, bản miệng thấp. Từ mép trên bản miệng về phía vai là một đường chỉ chìm chạy quanh, gắn dưới đường chỉ chìm là các núm chia đều quanh vai.
Cả mặt trong và ngoài vò đều được phủ men màu vàng nhạt. Xương gốm tinh có màu trắng sữa. Cụm vò được chế tác theo phương pháp bàn xoay, có niên đại từ thế kỷ VII đến thế kỷ X.
Trống đồng An Khê, được xếp loại 1, Heger, có niên đại cách đây 2.500 năm. Trống cao 0,26 m, có tang phình, thân eo, đế thẳng, xung quanh có 4 quai. Đường kính mặt trống 0,30 m, đường kính chân 0,36m. Ở trên mặt trống có hình ngôi sao 8 cánh và có 6 vành hoa văn được trang trí các họa tiết như vòng tròn đồng tâm, chim mỏ dài, đuôi dài đang bay ngược chiều kim đồng hồ, hoa văn răng cưa…
| Trống đồng An Khê |
Trống đồng Trà Lộc có hình dạng thân thon, đế choãi, tang phình, mặt trống được trang trí hình sao 10 cánh, xen giữa cánh sao là hình chữ V, có 7 vành hoa văn với các hoạ tiết như vòng tròn tiếp tuyến có chấm giữa, chim mỏ dài có mào, đuôi dài đang bay ngược chiều kim đồng hồ.
Vòng chủ đạo mặt trống có 4 hình thuyền, chân trống choải có 5 vành hoa văn được trang trí hình bò u nổi, hình chấm dãi.
Còn Bản khoán ước làng Phú Kinh mang hình chữ nhật, dài hơn 2 m, rộng 0,6m được làm bằng gỗ lim, có niên đại năm 1774. Toàn bộ khoán ước có khắc gần 5.000 chữ Hán ở mặt trước, theo dạng chữ Chân.
Mặt sau khoán ước để trơn. Nội dung bản khoán ước bao gồm những quy định trong đời sống xã hội như giải quyết vấn đề phân chia ruộng đất, giáo dục, khuyến học, giữ gìn phong thủy, tang ma, cưới xin của làng, của chính quyền phong kiến cơ sở.
| Bản khoán ước Phú Kinh |
Điều làm cho các nhà khoa học băn khoăn là 2 bảo vật “Bản khoán ước Phú Kinh” và “Tượng đồng Nguyễn Ư Dĩ” hiện đang thuộc quyền sở hữu của cộng đồng làng xã, quy trình bảo vệ cũng như bảo quản chưa đúng như tiêu chí mà 2 bảo vật này cần phải có.
Tượng đồng Nguyễn Ư Dĩ được đặt một nơi không an toàn, đã hai lần bị kẻ xấu lấy cắp. Người dân làng Trà Liên, xã Triệu Giang (Triệu Phong, Quảng Trị) phải dùng máy rà kim loại rà tìm mất mấy ngày trời mới phát hiện bức tượng bị kẻ xấu chôn ở bờ sông Thạch Hãn. Có lẽ kẻ xấu đợi đêm xuống bỏ lên thuyền chở đi tiêu thụ, bởi bức tượng nặng mấy tạ, không gánh đi xa được.
Thiết tưởng, đã là bảo vật quốc gia thì cần phải được bảo vệ theo luật Di sản, không thể theo lệ làng được! Có vậy bảo vật mới tránh được sự chảy máu trước làn sóng săn tìm đồ cổ như hiện nay.
Nguồn: Tiền Phong