Kỹ nghệ làm... trống cổ

Trong những lần tiếp xúc với phóng viên, hai “cò” trống đồng Tuấn và T.T nhiều lần “cảnh báo” về vấn nạn... trống đồng cổ dởm. Lời cảnh báo của Tuấn và T.T đại khái là: Mua trống đồng cổ trôi nổi trên thị trường thì lành ít, dữ nhiều bởi Thanh Hóa là nơi có nghệ thuật làm giả trống đồng cổ đã đạt đến trình độ... đỉnh cao.

Ngâm hóa chất

Phóng viên đã tiếp cận với nhiều nguồn tin khác nhau, từ các nghệ nhân đúc trống đồng nổi tiếng của xứ Thanh đến các nhân vật tự nhận là mình có khả năng bán những chiếc trống đồng cổ loại "xịn" như Bùi T.T và Nguyễn Minh Tuấn.

Rất khó phân biệt trống đồng cổ thật, giả

Những nhân vật này đều khẳng định: Có công nghệ làm giả trống đồng cổ hết sức tinh vi. Xâu chuỗi các thông tin, có thể khái quát lại các công nghệ làm giả trống đồng cổ như sau:

Cách làm đơn giản, phổ biến nhưng hơi mất thời gian là ngâm trống đồng mới đúc xuống ao bùn chừng vài năm rồi vớt lên. Làm như vậy, chiếc trống đồng mới sẽ mang trên mình “dấu ấn của thời gian” bởi lớp đồng bên ngoài sẽ bị bùn dưới ao ô-xy hóa, trở nên cũ kỹ.

Công đoạn tiếp theo, rất quan trọng, là ngâm các trống này vào một loại hóa chất đặc biệt. Thời gian ngâm hóa chất dài hay ngắn tùy thuộc vào độ đặc, loãng của dung dịch hóa chất dùng để ngâm. “Nghệ nhân” Nguyễn Minh Tuấn còn hé lộ: “Có khi người ta sử dụng những trống đồng bị đúc lỗi, hỏng để ngâm bùn và hóa chất”.

Ngoài cách làm trên, dân trong nghề truyền tai nhau chuyện làm giả trống đồng cổ từ bột đồng cũ, mốc, đã có nhiều năm tuổi. Các bột đồng này sẽ được đắp lên những khuôn trống bằng một loại chất đặc biệt để chúng kết dính với nhau nên rất dễ đánh lừa cảm giác của người đánh giá.

Trống “xịn” ra nươc ngoài?

Tuy nhiên, những cách làm trên chỉ có thể đánh lừa được các khách hàng... “gà mờ” và rất dễ bị phát hiện nếu bên mua sử dụng các thiết bị hoặc các công nghệ định tuổi cổ vật như cách xác định niên đại cổ vật bằng cách đo đồng vị phóng xạ Cacbon 14 (Giới khoa học và nghiên cứu cổ vật gọi tắt là C14). Chính vì thế, dân làm trống đồng cổ giả lại nghĩ ra một cách rất tinh vi.

Điều then chốt của kỹ nghệ này là việc tìm cho ra một mảnh trống đồng cổ thật, dù đã bị nát đến mức không nhận ra hình thù gì. Giới làm giả sẽ tận dụng tối đa những mảnh vụn của Trống Đồng cổ này để lắp kết hợp với những bộ phận đã được đúc mới rồi làm theo công nghệ ngâm bùn, ngâm hóa chất để ghép vào nhau.

Nguyễn Minh Tuấn “bật mí” rằng cách làm này có xác xuất “qua mặt” phương pháp C14 khá cao vì rất có khả năng chuyên gia sẽ phân tích đúng phần trống lấy từ trống cổ thật. Quan điểm của Tuấn cũng trùng với quan điểm của ông Vũ Xuân Thành - Chánh Thanh tra Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch khi ông Thành cho rằng: Hiện nay công nghệ làm giả trống đồng cổ rất tinh vi.

Việc áp dụng biện pháp xác định tuổi cổ vật bằng cách đo đồng vị phóng xạ Cacbon cũng chưa chắc đã kết luận chính xác vì trống giả được làm từ các bột đồng có tuổi từ lâu.

Với tư cách là một người làm trong lĩnh vực bảo tồn di sản, Bùi T.T cũng đánh giá rất cao công nghệ làm trống đồng cổ giả. Theo Tuyết, nạn giả trống đồng cổ rất phổ biến ở Thanh Hóa và công nghệ làm giả thì cực kỳ tinh vi.

Trong một lần nói chuyện với phóng viên tại xưởng đúc đồng của mình, Nguyễn Minh Tuấn từng “tâm sự”: “Trống đồng bán trong nước chủ yếu là trống giả. Trống đồng cổ xịn thì chủ yếu bán ra nước ngoài”. Tuấn cũng khẳng định là mình đã rất nhiều lần bán trống đồng cổ ra nước ngoài.

(Còn tiếp)

Thọ Phước