Ký kết Bản Ghi nhớ giữa Bộ Tư pháp Việt Nam và Bộ Tư pháp Trung Quốc về giải quyết tranh chấp dân sự, thương mại khu vực biên giới

Bản ghi nhớ về tăng cường hợp tác trong lĩnh vực giải quyết tranh chấp dân sự, thương mại của cư dân biên giới là một trong số ít các văn kiện được ký trực tiếp trước sự chứng kiến của Lãnh đạo cấp cao hai nước, thể hiện sự quan tâm của Lãnh đạo Đảng và Nhà nước đối với hợp tác pháp luật và tư pháp Việt Nam - Trung Quốc. Đây là hoạt động thiết thực nhằm thực hiện có hiệu quả Bản ghi nhớ hợp tác giữa Bộ Tư pháp nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa (CHXHCN) Việt Nam và Bộ Tư pháp nước Cộng hòa Nhân dân (CHND) Trung Hoa ký ngày 31/10/2022 và Nhận thức chung tại Hội nghị Tư pháp các tỉnh có chung đường biên giới Việt Nam - Trung Quốc lần thứ nhất tổ chức ngày 28/6/2025.

Theo đó, hai Bộ Tư pháp tăng cường, thúc đẩy hợp tác trong lĩnh vực giải quyết tranh chấp dân sự, thương mại của cư dân biên giới như sau:

(a) Tăng cường công tác hòa giải tranh chấp dân sự, thương mại của cư dân biên giới; khuyến khích thành lập các nhóm công tác hòa giải song phương (nhóm công tác chung) tại khu vực cửa khẩu biên giới, điểm giao thương nhằm cung cấp dịch vụ tư vấn pháp luật, giải quyết tranh chấp cho cư dân hai nước.

(b) Tăng cường hợp tác, trao đổi thông tin nhằm kết nối công tác hòa giải, trọng tài tại khu vực biên giới của hai nước; hỗ trợ thành lập Văn phòng đại diện và Chi nhánh của các tổ chức hòa giải thương mại, trung tâm trọng tài của hai Bên tại khu vực biên giới; khuyến khích doanh nghiệp, cư dân biên giới hai nước sử dụng phương thức hòa giải, trọng tài để giải quyết tranh chấp và thỏa thuận về việc lựa chọn tổ chức hòa giải và trung tâm trọng tài thương mại của hai nước để giải quyết tranh chấp trong hợp đồng kinh tế, thương mại.

(c) Tăng cường xây dựng đội ngũ cung cấp dịch vụ pháp lý; khuyến khích tuyển chọn những người thông thạo ngôn ngữ của hai nước làm hòa giải viên, trọng tài viên, công chứng viên; phối hợp tổ chức các khóa bồi dưỡng nghiệp vụ cho hòa giải viên, trọng tài viên, công chứng viên, luật sư; nghiên cứu thiết lập cơ chế công nhận lẫn nhau về hòa giải viên tại khu vực biên giới, tuyển dụng chéo hòa giải viên, trọng tài viên, cũng như các mô hình hòa giải chung và hòa giải theo ủy thác giữa các tổ chức hòa giải của hai nước.

(d) Tăng cường phối hợp tuyên truyền, phổ biến, nghiên cứu lý luận và thực tiễn trong các lĩnh vực như hòa giải, trọng tài, công chứng, luật sư và một số lĩnh vực khác.

Việc ký Bản ghi nhớ về tăng cường hợp tác trong lĩnh vực giải quyết tranh chấp dân sự, thương mại của cư dân biên giới hy vọng sẽ đem đến lợi ích thiết thực cho cư dân biên giới hai nước, góp phần triển khai hiệu quả Tuyên bố chung Việt Nam - Trung Quốc.

Trong thời gian qua, hợp tác pháp luật và tư pháp giữa Việt Nam và Trung Quốc đã đạt được nhiều kết quả hết sức tốt đẹp. Hợp tác pháp luật và tư pháp giữa Việt Nam và Trung Quốc có ý nghĩa rất quan trọng trong việc củng cố nền tảng pháp lý cho quan hệ song phương trên các lĩnh vực khác, tăng cường tin cậy chính trị và hỗ trợ xử lý hiệu quả các vấn đề pháp lý đặt ra trong quá trình hợp tác giữa các Bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp và công dân của hai nước.

Hai nước có chế độ chính trị tương đồng, do đó cần thúc đẩy hơn nữa trao đổi, kinh nghiệm, chuyên môn trong các lĩnh vực như xây dựng pháp luật, tổ chức thi hành pháp luật, bổ trợ tư pháp (luật sư, công chứng, trọng tài, hòa giải thương mại), phổ biến giáo dục pháp luật, trợ giúp pháp lý, tương trợ tư pháp về dân sự. Đặc biệt, phía Việt Nam mong muốn nghiên cứu tìm hiểu kỹ mô hình xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa (XHCN) đặc sắc Trung Quốc, nhất là mô hình Ủy ban quản lý toàn diện đất nước theo pháp luật của Trung Quốc, từ đó tiếp thu có chọn lọc phù hợp với thực tiễn Việt Nam để triển khai hiệu quả công tác xây dựng, hoàn thiện Nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam và đổi mới công tác xây dựng, hoàn thiện pháp luật và tổ chức thi hành pháp luật theo tinh thần của Nghị quyết 27-NQ/TW của Bộ Chính trị năm 2022 về tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn mới và Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị năm 2025 về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

Hy vọng rằng, hợp tác trong lĩnh vực pháp luật và tư pháp sẽ tiếp tục được ghi nhận trong trụ cột hợp tác quốc phòng an ninh và nhiệm vụ triển khai phối hợp chiến lược đa phương giữa Việt Nam và Trung Quốc, có vai trò, ý nghĩa đảm bảo cơ sở pháp lý cho việc triển khai hợp tác trong các lĩnh vực chuyên ngành khác, qua đó góp phần làm sâu sắc nội hàm Quan hệ Đối tác hợp tác chiến lược toàn diện, xây dựng “Cộng đồng chia sẻ tương lai Việt Nam - Trung Quốc có ý nghĩa chiến lược”.

Việc ký hai văn kiện (i) Bản ghi nhớ hợp tác giữa Bộ Tư pháp nước CHXHCN Việt Nam và Bộ Tư pháp nước CHND Trung Hoa về tăng cường hợp tác trong lĩnh vực giải quyết tranh chấp dân sự, thương mại của cư dân biên giới và (ii) Chương trình hợp tác 2026-2027 giữa Bộ Tư pháp nước CHND Trung Hoa và Bộ Tư pháp nước CHXHCN Việt Nam được kỳ vọng đưa hợp tác pháp luật và tư pháp Việt Nam - Trung Quốc bước sang một trang sử mới.